शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 1, 3, 1.2

3 of 108 · 18 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

करस्येति ॥ (१।०)

karasyeti ||

2.0२.०

जीवसाक्षिणी या धमनी स करस्याङ्गुष्ठेऽस्तीति क्रियापदं योज्यं तच्चेष्टया कृत्वा कायस्य शरीरस्य सुखं दुःखं च ज्ञेयं पण्डितैरिति शेषः धमनीति ॥ (२।०)

jīvasākṣiṇī yā dhamanī sa karasyāṅguṣṭhe'stīti kriyāpadaṃ yojyaṃ tacceṣṭayā kṛtvā kāyasya śarīrasya sukhaṃ duḥkhaṃ ca jñeyaṃ paṇḍitairiti śeṣaḥ dhamanīti ||

3.0३.०

शब्दवाहिनी नाडी धमनी जीवनं तनौ इत्यतो धमनी जीवसाक्षिणीति प्राणवायोः साक्षिभूता अत एव कुत्रचिज् जीवनाडीति कथिता ॥ (३।०)

śabdavāhinī nāḍī dhamanī jīvanaṃ tanau ityato dhamanī jīvasākṣiṇīti prāṇavāyoḥ sākṣibhūtā ata eva kutracij jīvanāḍīti kathitā ||

4.1४.१

तथाहि । (४।१)

tathāhi |

4.2४.२

प्रदर्शयेद्दोषनिजस्वरूपं व्यस्तं समस्तं युगलीकृतश्च । (४।२)

pradarśayeddoṣanijasvarūpaṃ vyastaṃ samastaṃ yugalīkṛtaśca |

4.3४.३

मूकस्य मुग्धस्य विमोहितस्य दीपः पदार्थानिव जीवनाडी । (४।३)

mūkasya mugdhasya vimohitasya dīpaḥ padārthāniva jīvanāḍī |

4.4४.४

इति ॥ (४।४)

iti ||

5.1५.१

लक्षणमपि च । (५।१)

lakṣaṇamapi ca |

5.2५.२

अस्थ्नः प्रकोष्ठबाह्यस्य मध्यमानामिकाश्रिता । (५।२)

asthnaḥ prakoṣṭhabāhyasya madhyamānāmikāśritā |

5.3५.३

जीवनाडीति सा प्रोक्ता नन्दिनी तत्त्ववेदना । (५।३)

jīvanāḍīti sā proktā nandinī tattvavedanā |

5.4५.४

इति ॥ (५।४)

iti ||

6.0६.०

तच्चेष्टया दुःखमिति दोषादिवैषम्यधर्मः ॥ (६।०)

tacceṣṭayā duḥkhamiti doṣādivaiṣamyadharmaḥ ||

7.0७.०

यतो रोगस्तु दोषवैषम्यम् इत्यादिवचनात् ॥ (७।०)

yato rogastu doṣavaiṣamyam ityādivacanāt ||

8.0८.०

पण्डितैरिति प्रवीणैः नाडीग्रहणस्य समयविशेषज्ञैरित्यर्थः ॥ (८।०)

paṇḍitairiti pravīṇaiḥ nāḍīgrahaṇasya samayaviśeṣajñairityarthaḥ ||

9.1९.१

यतः । (९।१)

yataḥ |

9.2९.२

सद्यःस्नातस्य भुक्तस्य क्षुत्तृष्णातपशीलिनः । (९।२)

sadyaḥsnātasya bhuktasya kṣuttṛṣṇātapaśīlinaḥ |

9.3९.३

व्यायामश्रान्तदेहस्य सम्यङ् नाडी न बुध्यते । (९।३)

vyāyāmaśrāntadehasya samyaṅ nāḍī na budhyate |

9.4९.४

इति ॥ (९।४)

iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 1, 3, 1.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit