शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 11, 99.1

47 of 108 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

मुख्यां शिलाजतुशिलामिति ॥ (१।०)

mukhyāṃ śilājatuśilāmiti ||

2.0२.०

मुख्या पूर्वं दर्शिता तज्जातिषु श्रेष्ठा ॥ (२।०)

mukhyā pūrvaṃ darśitā tajjātiṣu śreṣṭhā ||

3.0३.०

शिलाजतुशिलामिति शिलाजतोः शिलावत् सघनपिण्डं संगृह्य पश्चात् पूर्वोक्तविधिना संशोष्य तदनु सूक्ष्मखण्डं यथा स्यात् प्रकल्प्यात्युष्णपानीयं प्रक्षिप्य यामैकं यावत् स्थापयेत् ॥ (३।०)

śilājatuśilāmiti śilājatoḥ śilāvat saghanapiṇḍaṃ saṃgṛhya paścāt pūrvoktavidhinā saṃśoṣya tadanu sūkṣmakhaṇḍaṃ yathā syāt prakalpyātyuṣṇapānīyaṃ prakṣipya yāmaikaṃ yāvat sthāpayet ||

4.0४.०

ततस्तप्यते सुधीरिति सद्वैद्यः ॥ (४।०)

tatastapyate sudhīriti sadvaidyaḥ ||

5.0५.०

सुधीरिति ग्रहणमत्र सुकरणविधानार्थम् ॥ (५।०)

sudhīriti grahaṇamatra sukaraṇavidhānārtham ||

6.0६.०

यतोऽस्य करणं कालादिकमपेक्षते ॥ (६।०)

yato'sya karaṇaṃ kālādikamapekṣate ||

7.1७.१

यथोक्तम् । (७।१)

yathoktam |

7.2७.२

अथोष्णकाले रवितापयुक्ते व्यभ्रे विवाते समभूमिभागे । (७।२)

athoṣṇakāle ravitāpayukte vyabhre vivāte samabhūmibhāge |

7.3७.३

पात्रेषु कृष्णायसनिर्मितेषु विधानवद् द्रावयितुं पचेत्तु ॥ (७।३)

pātreṣu kṛṣṇāyasanirmiteṣu vidhānavad drāvayituṃ pacettu ||

8.1८.१

कथम् यथा । (८।१)

katham yathā |

8.2८.२

शिलाजतु श्रेष्ठमवाप्य पात्रे प्रक्षिप्य तस्माद् द्विगुणं च तोयम् । (८।२)

śilājatu śreṣṭhamavāpya pātre prakṣipya tasmād dviguṇaṃ ca toyam |

8.3८.३

उष्णं तदर्थं भृशमत्र दत्त्वा विशोषयेत्तन्मृदितं यथावत् ॥ (८।३)

uṣṇaṃ tadarthaṃ bhṛśamatra dattvā viśoṣayettanmṛditaṃ yathāvat ||

9.1९.१

ततस्तु यत्कृष्णम् उपैति चोर्ध्वं विलीयमानं रविरश्मितप्तम् । (९।१)

tatastu yatkṛṣṇam upaiti cordhvaṃ vilīyamānaṃ raviraśmitaptam |

9.2९.२

तत् काचपात्रेऽन्यतमे विधाय तत्रापरं कोष्णजलं क्षिपेत्तु ॥ (९।२)

tat kācapātre'nyatame vidhāya tatrāparaṃ koṣṇajalaṃ kṣipettu ||

10.1१०.१

पुनश्च तस्मादपरं तु पात्राद् अस्माच्च पात्रादपरं तु भूयः । (१०।१)

punaśca tasmādaparaṃ tu pātrād asmācca pātrādaparaṃ tu bhūyaḥ |

10.2१०.२

पुनस्तत ऊर्ध्वं तु निधाय कृष्णं यदुद्धृतं तत् पुनराहरेच्च ॥ (१०।२)

punastata ūrdhvaṃ tu nidhāya kṛṣṇaṃ yaduddhṛtaṃ tat punarāharecca ||

11.1११.१

यदा विशुद्धं जलम् अच्छं मर्द्य प्रच्छन्नभावान् मलयेत् तु तस्मात् । (११।१)

yadā viśuddhaṃ jalam acchaṃ mardya pracchannabhāvān malayet tu tasmāt |

11.2११.२

तदा त्यजेत् तच्छ्रिमलं शिलाजतु स्याज्जलमशुद्धम् एवम् इति भूयात् ॥ (११।२)

tadā tyajet tacchrimalaṃ śilājatu syājjalamaśuddham evam iti bhūyāt ||

12.0१२.०

कार्यक्षममिति अनेन प्रकारेण यच्छिलाजतु स्नेहशुद्धं कृतं तत् सर्वकार्येषु योजयेदित्यभिप्रायः ॥ (१२।०)

kāryakṣamamiti anena prakāreṇa yacchilājatu snehaśuddhaṃ kṛtaṃ tat sarvakāryeṣu yojayedityabhiprāyaḥ ||

13.0१३.०

तथाहि ॥ (१३।०)

tathāhi ||

14.1१४.१

शुद्धं भावितयुक्तं तु विधिनानेन मानवः । (१४।१)

śuddhaṃ bhāvitayuktaṃ tu vidhinānena mānavaḥ |

14.2१४.२

शिलाजतु प्रयुञ्जानः सर्वरोगैः प्रमुच्यते । (१४।२)

śilājatu prayuñjānaḥ sarvarogaiḥ pramucyate |

14.3१४.३

इति ॥ (१४।३)

iti ||

15.0१५.०

वह्नौ क्षिप्तमिति एवं संकारितस्यास्य श्रेष्ठत्वं तदा स्याद् यदाग्नौ क्षिप्ते सति निर्धूमं भवति ॥ (१५।०)

vahnau kṣiptamiti evaṃ saṃkāritasyāsya śreṣṭhatvaṃ tadā syād yadāgnau kṣipte sati nirdhūmaṃ bhavati ||

16.0१६.०

लिङ्गोपमं च भवति ॥ (१६।०)

liṅgopamaṃ ca bhavati ||

17.1१७.१

तथाहि । (१७।१)

tathāhi |

17.2१७.२

वह्नौ क्षिप्तं तु निर्धूमं यच्च लिङ्गोपमं भवेत् । (१७।२)

vahnau kṣiptaṃ tu nirdhūmaṃ yacca liṅgopamaṃ bhavet |

17.3१७.३

शुद्धं योज्यं समुद्दिष्टं हारीताद्यैर्महर्षिभिः ॥ (१७।३)

śuddhaṃ yojyaṃ samuddiṣṭaṃ hārītādyairmaharṣibhiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 11, 99.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit