अथ रसमुखकरणमाह कालकूट इति ॥ (१।०)

कालकूटप्रभृतिकं विषभेदं तत्परीक्षकसकाशाद् अवगन्तव्यम् ॥ (२।०)

किंचिल् लक्षणमपि लिख्यते यथा । (३।१)

घनं रूक्षं च कठिनं भिन्नाञ्जनसमप्रभम् । (३।२)

कन्दाकारं समाख्यातं कालकूटं महाविषम् ॥ (३।३)

वत्सनाभं पाण्डुरं च किंचिद् रूक्षं घनं तथा । (४।१)

घनं गुरु च निबिडं शृङ्गाकारं च शृङ्गिकम् ॥ (४।२)

प्रदीपनं शिखिशिखाकारं च गुरुचिक्कणम् । (५।१)

चक्राकारं भवेद्वक्रं नीलं हालाहलं मतम् ॥ (५।२)

ब्रह्मपुत्रः पाण्डुरः स्यात् हरिद्राभं हरिद्रकम् । (६।१)

चित्रमुत्पलकन्दाभं सक्तुकं सक्तुवद् भवेत् ॥ (६।२)

सौराष्ट्रिकं शङ्खवर्णं विज्ञेयं विषलक्षणम् । (७।१)

इति ॥ (७।२)

एतेषां मध्ये एकद्वित्रिसकलानि यथालाभं संगृह्य रसस्य षोडशांशेन कृत्वा मर्दनीयानि ॥ (८।०)

षोडशांशतात्र एकस्यैवेत्यर्थः ॥ (९।०)

उपविषेषु लाङ्गलीककरवीरकम् अहिफेनम् इति ॥ (१०।०)

अहिफेनं विषमत्स्यसमुद्भवमिति ज्ञेयम् ॥ (११।०)

तथाहि । (१२।१)

समुद्रे चैव जायन्ते विषमत्स्याश्चतुर्विधाः । (१२।२)

तेभ्यः फेनं समुत्पन्नम् अहिफेनं चतुर्विधम् ॥ (१२।३)

केचिद्वदन्ति सर्पाणां फेनं स्यादहिफेनकम् । (१३।१)

यथा । (१३।२)

धारणं श्वेतवर्णं च रक्तवर्णं च जारकम् । (१३।३)

सारणं पीतवर्णं च कृष्णवर्णं च मारणम् ॥ (१३।४)

विषवद्ध्युत्तमं फेनं युज्यते रसकर्मणि । (१४।१)

इति ॥ (१४।२)

केचित् तु खाखसजं क्षीरविशेषमिति मन्यन्ते तदभावात् ॥ (१५।०)

एवं सर्वत्र शेषं सुगमम् ॥ (१६।०)

मानमप्येतेषां पूर्ववत् ॥ (१७।०)