शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā
ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 162.1
Select a line for its word-by-word analysis.
गन्धकम् अप्यत्र शोधितं ग्राह्यं तयोः समं तीक्ष्णचूर्णमिति तीक्ष्णचूर्णं पाषाणादिघर्षणान्निष्पन्नं मृतलोहचूर्णं चेति तयोः सममिति गन्धकपारदसाम्यं भवति ॥ (४।०)
gandhakam apyatra śodhitaṃ grāhyaṃ tayoḥ samaṃ tīkṣṇacūrṇamiti tīkṣṇacūrṇaṃ pāṣāṇādigharṣaṇānniṣpannaṃ mṛtalohacūrṇaṃ ceti tayoḥ samamiti gandhakapāradasāmyaṃ bhavati ||
कन्यका कुमारी मर्दनस्य यावत् श्लक्ष्णत्वं स्यात् बहुतरायासेनेत्यर्थः ॥ (५।०)
kanyakā kumārī mardanasya yāvat ślakṣṇatvaṃ syāt bahutarāyāsenetyarthaḥ ||
हस्तपाठ्यां तु पूर्वोक्तद्रव्यपिण्डं संगृह्य एरण्डपत्रैरावेष्ट्य पश्चात्ताम्रसम्पुटके धृत्वा तदनु सम्पुटमपि पत्रैराच्छाद्य घर्मे धारयेद्यावदुष्णं भवति पश्चात् तत्सम्पुटं यथोक्तमेव धान्यराशौ संस्थापयेत् ॥ (६।०)
hastapāṭhyāṃ tu pūrvoktadravyapiṇḍaṃ saṃgṛhya eraṇḍapatrairāveṣṭya paścāttāmrasampuṭake dhṛtvā tadanu sampuṭamapi patrairācchādya gharme dhārayedyāvaduṣṇaṃ bhavati paścāt tatsampuṭaṃ yathoktameva dhānyarāśau saṃsthāpayet ||
अहोरात्रं यावत् सम्प्रदाये तु त्रिदिनपर्यन्तं धारयेत् ॥ (७।०)
ahorātraṃ yāvat sampradāye tu tridinaparyantaṃ dhārayet ||
एवं सिद्धो रसो ऽपरद्रव्यैः सह साम्यो भक्ष्यः ॥ (९।०)
evaṃ siddho raso 'paradravyaiḥ saha sāmyo bhakṣyaḥ ||
त्रिकटुकं प्रसिद्धम् त्रिफला हरीतक्यादिकम् एला बृहदेला जातीफलं प्रतीतम् लवङ्गमपि विख्यातम् एतच्च नव द्रव्यं पूर्वरससाम्यं संचूर्ण्य निष्कद्वयं टङ्कद्वयं क्षौद्रैः सहावलेह्यमित्यर्थः ॥ (१०।२)
trikaṭukaṃ prasiddham triphalā harītakyādikam elā bṛhadelā jātīphalaṃ pratītam lavaṅgamapi vikhyātam etacca nava dravyaṃ pūrvarasasāmyaṃ saṃcūrṇya niṣkadvayaṃ ṭaṅkadvayaṃ kṣaudraiḥ sahāvalehyamityarthaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.