क्षीरवृक्षस्येति ॥ (१।०)

क्षीरवृक्षोऽत्र मुष्ककः कथितः स च पर्वतजः मोरव इति लोके ॥ (२।०)

केचित् सामान्यग्रहणेनैवान्ये क्षीरवृक्षा अपि गृह्यन्ते इत्याहुः ॥ (३।०)

तद्यथा । (४।१)

कुटजपलाशाश्वकर्णपारिभद्रबिभीतकारग्वधबिल्वकार्कस्नुह्यपामार्गपाटलानक्तमालवृक्षकदलीचित्रकपूतीकेन्द्रवृक्षास्फोताश्वमारकसप्तच्छदाग्निमन्थगुञ्जाश् चतस्रः कोशातकी समूलफलपत्रशाखा दहेत् । (४।२)

इति ॥ (४।३)

काष्ठानीति बहुवचनेनात्र क्षीरवृक्षस्य काष्ठानां बहून् खण्डान् कृत्वा पाट्य दहेदित्यभिप्रायः ॥ (५।०)

तथा तन्त्रान्तरे । (६।१)

तं चिकीर्षुः शरदि गिरिसानुजं शुचिरुपोष्य प्रशस्तेऽहनि प्रशस्तदेशजातम् अनुपहतमध्यमवयसं महान्तम् असितमुष्ककम् अधिवास्यापरेद्युः पाटयित्वा खण्डशः प्रकल्प्यावपाट्य निवातदेशे निचितं कृत्वा तिलनालैर् आदीपयेत् । (६।२)

अथोपशान्तेऽग्नौ तद्भस्म पृथग् गृह्णीयात् । (६।३)

इति ॥ (६।४)

चूर्णाभः प्रतिसार्य इति प्रतिसार्यः प्रतिसारणीयः ॥ (७।०)

यः क्वाथवत् स्थितः पेयः स पानीय इति संज्ञा ॥ (८।०)

एवं क्षारस्य द्वैविध्यं भवति ॥ (९।०)

इति युक्तकार्येषु युक्तव्याधिषु यथायोग्यं योजयेद् इत्यर्थः ॥ (१०।०)

युक्तव्याधिषु यथा तत्र प्रतिसारणीयः ॥ (११।०)

कुष्ठकिटिभदद्रुमण्डलकिलासभगन्दरार्बुदार्शोदुष्टव्रणनाडीचर्मकीलतिलकालकन्यच्छव्यङ्गमशकबाह्यविद्रधिकृमिविषादिषूच्यते ॥ (१२।०)

सप्तसु च मुखरोगेषूपजिह्वाधिजिह्वोपकुशदन्तवैदर्भेषु तिसृषु च रोहिणीष्वेतेष्वनुशस्त्रविधानम् उक्तम् ॥ (१३।०)

पानीयस् तु गुल्मोदरगराग्निशूलाजीर्णानाहशर्कराश्मर्यभ्यन्तरविद्रधिः कृमिविषार्शःसूपयुज्यते इति ॥ (१४।०)

पानीयः पानार्हः क्षारोदकमित्यर्थः ॥ (१५।०)

ये चान्येऽपि पाक्यस्वर्जिकायवक्षारा यथायोग्यं वक्तव्यास् तेषां चूर्णवटकावलेहादिषु प्रयोगः कर्तव्यः ॥ (१६।०)

धीमानिति ग्रहणं क्षारकर्मणि चतुरो भिषक् तथा प्रयतेत न यथा क्षारोऽगुणो भवति ॥ (१७।०)

तद्यथा । (१८।१)

नैवातितीक्ष्णो न मृदुः शुक्लः श्लक्ष्णोऽथ पिच्छिलः । (१८।२)

अभिष्यन्दी शिवः शीघ्रः क्षारो ह्यष्टगुणः स्मृतः । (१८।३)

इति ॥ (१८।४)

दोषाश्चास्य यथा । (१९।१)

अत्यौष्ण्यम् अतिपैच्छिल्यम् अतितीक्ष्णविसर्पिता । (१९।२)

अत्यर्थं मार्दवं शैत्यम् अत्यर्थं सान्द्रमेव च । (१९।३)

न्यूनौषधविपक्वत्वं क्षारदोषा नव स्मृताः । (१९।४)

इति ॥ (१९।५)