शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā
ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 44.2
Select a line for its word-by-word analysis.
इदानीं संसिद्धरसानाम् अध्यायं प्रकटयन्नाह तत्रादौ ज्वराङ्कुशनामरसं व्याचष्टे खण्डितमिति ॥ (१।०)
idānīṃ saṃsiddharasānām adhyāyaṃ prakaṭayannāha tatrādau jvarāṅkuśanāmarasaṃ vyācaṣṭe khaṇḍitamiti ||
हरिणस्येदं हारिणं शृङ्गं विषाणं तच्च खण्डितं शकलीकृतं संक्षुण्णमित्यर्थः ॥ (२।०)
hariṇasyedaṃ hāriṇaṃ śṛṅgaṃ viṣāṇaṃ tacca khaṇḍitaṃ śakalīkṛtaṃ saṃkṣuṇṇamityarthaḥ ||
ज्वालामुख्या रसैरिति ज्वालामुखी जयन्ती तस्याः पत्राणां स्वरसः ॥ (३।०)
jvālāmukhyā rasairiti jvālāmukhī jayantī tasyāḥ patrāṇāṃ svarasaḥ ||
शुक्ला पीता तथा रक्ता कृष्णा ज्वालामुखी भवेत् । (५।२)
śuklā pītā tathā raktā kṛṣṇā jvālāmukhī bhavet |
केचित् तु ज्वालामुखीत्यनेन भल्लातकम् इति व्याख्यानयन्ति तन्न सर्वसंमतम् ॥ (७।०)
kecit tu jvālāmukhītyanena bhallātakam iti vyākhyānayanti tanna sarvasaṃmatam ||
समम् इत्यत्र समशब्दो मिलितार्थे वर्तत इति केचित् ॥ (८।०)
samam ityatra samaśabdo militārthe vartata iti kecit ||
न तु सममत्र साम्यं यतः सम्प्रदायेष्वपि ज्वालामुख्या रसैः कृत्वा मृगशृङ्गं बहुशो भावयित्वा जारयेदित्यभिप्रायः ॥ (९।०)
na tu samamatra sāmyaṃ yataḥ sampradāyeṣvapi jvālāmukhyā rasaiḥ kṛtvā mṛgaśṛṅgaṃ bahuśo bhāvayitvā jārayedityabhiprāyaḥ ||
असकृद्भावितं शृङ्गं हारिणं कुट्टितं रसैः । (१०।२)
asakṛdbhāvitaṃ śṛṅgaṃ hāriṇaṃ kuṭṭitaṃ rasaiḥ |
ज्वालामुख्याः पचेद्भाण्डगतं तद्भस्म चूर्णयेत् । (१०।३)
jvālāmukhyāḥ pacedbhāṇḍagataṃ tadbhasma cūrṇayet |
अष्टांशं त्रिकटुं दद्यादिति शृङ्गभागान्मिलितकटुत्रयस्य सर्वज्वरापह इत्यनेनान्वयः ॥ (११।०)
aṣṭāṃśaṃ trikaṭuṃ dadyāditi śṛṅgabhāgānmilitakaṭutrayasya sarvajvarāpaha ityanenānvayaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.