ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 120.2

74 of 108 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अथानन्दभैरवरसस्य व्याख्यानं दर्शयितुमाह दरदमिति । (१।१)

athānandabhairavarasasya vyākhyānaṃ darśayitumāha daradamiti |

दरदं हिङ्गुलं वत्सनाभं विषं टङ्कणं सौभाग्यक्षारं कुटजस्य फलमिन्द्रयवं त्वक् छल्ली कुटजस्यैव मिलित्वा कर्षमित्यर्थः ॥ (१।२)

daradaṃ hiṅgulaṃ vatsanābhaṃ viṣaṃ ṭaṅkaṇaṃ saubhāgyakṣāraṃ kuṭajasya phalamindrayavaṃ tvak challī kuṭajasyaiva militvā karṣamityarthaḥ ||

एतदनुपानं पथ्यं च प्रायशोऽतीसारे प्रशस्तम् ॥ (२।०)

etadanupānaṃ pathyaṃ ca prāyaśo'tīsāre praśastam ||

गव्याजं गोसम्भवम् अजासम्भवं च तक्रं तत्तु त्रिभागभिन्नम् ॥ (३।०)

gavyājaṃ gosambhavam ajāsambhavaṃ ca takraṃ tattu tribhāgabhinnam ||

तथाहि । (४।१)

tathāhi |

तक्रं त्रिभागभिन्नं तु केवलं मथितं स्मृतम् । (४।३)

takraṃ tribhāgabhinnaṃ tu kevalaṃ mathitaṃ smṛtam |

इति ॥ (४।४)

iti ||

केवलोऽयं कफाग्निमध्ये योज्यः इति व्यवहारो वृद्धवैद्यानां दृश्यते ॥ (५।०)

kevalo'yaṃ kaphāgnimadhye yojyaḥ iti vyavahāro vṛddhavaidyānāṃ dṛśyate ||

पिपासायां सत्यां शीतलं जलं देयं न तूष्णं रसनिमित्तत्वात् ॥ (६।०)

pipāsāyāṃ satyāṃ śītalaṃ jalaṃ deyaṃ na tūṣṇaṃ rasanimittatvāt ||

निशि रात्रौ विजया भङ्गा हिता पथ्या अत्रैव प्रयोगे तेन प्रातरेवायं रसः शीलनीय इति भावः ॥ (७।०)

niśi rātrau vijayā bhaṅgā hitā pathyā atraiva prayoge tena prātarevāyaṃ rasaḥ śīlanīya iti bhāvaḥ ||