शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā
ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 233.1
Select a line for its word-by-word analysis.
एके माक्षिकस्थाने गन्धकमिति पठन्ति एतन्मनोहरम् ॥ (३।०)
eke mākṣikasthāne gandhakamiti paṭhanti etanmanoharam ||
तालं हरितालं नीलाञ्जनं प्रसिद्धं तदभावे सीसकं ग्राह्यम् ॥ (४।०)
tālaṃ haritālaṃ nīlāñjanaṃ prasiddhaṃ tadabhāve sīsakaṃ grāhyam ||
सिन्धुसौवर्चलोपेतं बिडं सामुद्रजं गडम् इति पञ्चलवणम् ॥ (८।०)
sindhusauvarcalopetaṃ biḍaṃ sāmudrajaṃ gaḍam iti pañcalavaṇam ||
तत्सकलं दिनैकम् एकदिनं संमर्द्य पश्चाद्भूधरयन्त्रे पचेद् इत्यभिप्रायः ॥ (१०।०)
tatsakalaṃ dinaikam ekadinaṃ saṃmardya paścādbhūdharayantre paced ityabhiprāyaḥ ||
अनुपाने सकृष्णमिति पिप्पलीचूर्णं प्रक्षेपणं कुर्यात् ॥ (१२।०)
anupāne sakṛṣṇamiti pippalīcūrṇaṃ prakṣepaṇaṃ kuryāt ||
अयमेव रसो ग्रन्थान्तरे भूतोन्मादार्थं पठितः ॥ (१३।०)
ayameva raso granthāntare bhūtonmādārthaṃ paṭhitaḥ ||
सूतायस्ताम्रमभ्रं च मृतं स्वर्णं समं समम् । (१४।२)
sūtāyastāmramabhraṃ ca mṛtaṃ svarṇaṃ samaṃ samam |
सूतपादं मृतं वज्रं तालं गन्धं मनःशिलाम् ॥ (१४।३)
sūtapādaṃ mṛtaṃ vajraṃ tālaṃ gandhaṃ manaḥśilām ||
तुत्थं नीलाञ्जनं शुद्धमब्धिफेनं समं रसात् । (१५।१)
tutthaṃ nīlāñjanaṃ śuddhamabdhiphenaṃ samaṃ rasāt |
पञ्चानां लवणानां च प्रतिभागं रसोन्मितम् ॥ (१५।२)
pañcānāṃ lavaṇānāṃ ca pratibhāgaṃ rasonmitam ||
चित्रकैर् भृङ्गराजैश्च वज्रीदुग्धैश्च मर्दयेत् । (१६।१)
citrakair bhṛṅgarājaiśca vajrīdugdhaiśca mardayet |
दिनान्ते गोलकं कृत्वा रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् ॥ (१६।२)
dinānte golakaṃ kṛtvā ruddhvā gajapuṭe pacet ||
महाभूताङ्कुशो नाम रसो गुञ्जाद्वयं लिहेत् । (१७।१)
mahābhūtāṅkuśo nāma raso guñjādvayaṃ lihet |
आर्द्रकस्य रसैर् एव भूतोन्मादप्रशान्तये ॥ (१७।२)
ārdrakasya rasair eva bhūtonmādapraśāntaye ||
पिप्पल्याक्तं पिबेच्चानु दशमूलं कषायकम् इति ॥ (१८।०)
pippalyāktaṃ pibeccānu daśamūlaṃ kaṣāyakam iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.