शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā
ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 1.2
Select a line for its word-by-word analysis.
तेजो मृगाङ्कमौलेः सोढं स्वेनैव तेजसां पुञ्जैः । (३।२)
tejo mṛgāṅkamauleḥ soḍhaṃ svenaiva tejasāṃ puñjaiḥ |
अजरामरत्ववितरणकल्पतरुं तं रसेश्वरं वन्दे ॥ (३।३)
ajarāmaratvavitaraṇakalpataruṃ taṃ raseśvaraṃ vande ||
अणिमाद्यष्टगुणैर्विभूतिदोषं न संसारमपारपारदः । (४।२)
aṇimādyaṣṭaguṇairvibhūtidoṣaṃ na saṃsāramapārapāradaḥ |
मुक्त्वैकं रसराजं कोऽन्योऽथास्ते जरापहो ह्यपरः । (४।३)
muktvaikaṃ rasarājaṃ ko'nyo'thāste jarāpaho hyaparaḥ |
स च देहलोहयोः सिद्धिं कुर्यादिति तात्पर्यार्थः ॥ (६।०)
sa ca dehalohayoḥ siddhiṃ kuryāditi tātparyārthaḥ ||
शरीरारोग्यता लोहसिद्धिश्च स्वर्णरजतशोधनकरणादिकः ॥ (८।०)
śarīrārogyatā lohasiddhiśca svarṇarajataśodhanakaraṇādikaḥ ||
सर्वे च ते रोगाः शरीरमनोऽभिपन्ना ज्वरमदमूर्छादयः तेषां जेता विनाशकर इत्यर्थः ॥ (११।०)
sarve ca te rogāḥ śarīramano'bhipannā jvaramadamūrchādayaḥ teṣāṃ jetā vināśakara ityarthaḥ ||
पुष्टिर्धातुपोषणं तां करोति इति पुष्टिकरः ॥ (१३।०)
puṣṭirdhātupoṣaṇaṃ tāṃ karoti iti puṣṭikaraḥ ||
अत एव पोषणाद्वाजीकरणशक्त्यायमपि विख्यातः ॥ (१४।०)
ata eva poṣaṇādvājīkaraṇaśaktyāyamapi vikhyātaḥ ||
शोभनदिवसे ज्योतिःशास्त्रोक्तसौम्यतिथिनक्षत्रादियुक्ते दिने इत्यर्थः ॥ (१६।०)
śobhanadivase jyotiḥśāstroktasaumyatithinakṣatrādiyukte dine ityarthaḥ ||
नत्वा गुरुं भैरवकन्यकाबटुं द्वीपाननं सिद्धममुष्य रक्षितम् । (१७।२)
natvā guruṃ bhairavakanyakābaṭuṃ dvīpānanaṃ siddhamamuṣya rakṣitam |
अन्तः सुनीलं बहिर् उज्ज्वलं रसं निवेशयेत् खल्वतले शुभे दिने ॥ (१७।३)
antaḥ sunīlaṃ bahir ujjvalaṃ rasaṃ niveśayet khalvatale śubhe dine ||
विजने पवनादिवर्जिते वा देशे सौम्यदिने दिनादिकाले । (१८।२)
vijane pavanādivarjite vā deśe saumyadine dinādikāle |
बलिमत्र विधाय पूजनं च तदनुविधिः प्रतिमन्त्रितं विधिज्ञैः । (१८।३)
balimatra vidhāya pūjanaṃ ca tadanuvidhiḥ pratimantritaṃ vidhijñaiḥ |
रसो ग्राह्यः सुनक्षत्रे पलानां शतमात्रकम् । (२०।२)
raso grāhyaḥ sunakṣatre palānāṃ śatamātrakam |
पलान्न्यूनं न कर्तव्यं रससंस्कारमुत्तमम् । (२१।१)
palānnyūnaṃ na kartavyaṃ rasasaṃskāramuttamam |
तस्मात् सूतविशुद्ध्यर्थं सहायैर् निपुणैर् युतः ॥ (२१।२)
tasmāt sūtaviśuddhyarthaṃ sahāyair nipuṇair yutaḥ ||
यतः बद्धः खेचरतां पदं नयेद्धरते व्याधिसमूहं मूर्छितः । (२५।२)
yataḥ baddhaḥ khecaratāṃ padaṃ nayeddharate vyādhisamūhaṃ mūrchitaḥ |
जारितो जन्मजराविनाशनः क्रामितो रञ्जितो भक्तिमुक्तिदः ॥ (२५।३)
jārito janmajarāvināśanaḥ krāmito rañjito bhaktimuktidaḥ ||
यदि पञ्चत्वगतं हि सूतकं भक्षितं स्यादमरत्वकारकम् । (२६।१)
yadi pañcatvagataṃ hi sūtakaṃ bhakṣitaṃ syādamaratvakārakam |
जलौकारनिबद्धः सर्वजो ग्रथितो मन्मथरसदायकः ॥ (२६।२)
jalaukāranibaddhaḥ sarvajo grathito manmatharasadāyakaḥ ||
भस्माकारगतं गिरीशजम् असितं भूचरभूतिसिद्धिदम् । (२७।१)
bhasmākāragataṃ girīśajam asitaṃ bhūcarabhūtisiddhidam |
पारापारम् अपारपारदं तस्मात् कः करुणाकरो ऽपरः ॥ (२७।२)
pārāpāram apārapāradaṃ tasmāt kaḥ karuṇākaro 'paraḥ ||
देहं शरीरं तस्य सिद्धिर् जराव्याधिराहित्यं लोहं सुवर्णादि तस्य सिद्धिः संस्कारत्वमत्र विस्तरभयान्न लिखितम् ॥ (३०।०)
dehaṃ śarīraṃ tasya siddhir jarāvyādhirāhityaṃ lohaṃ suvarṇādi tasya siddhiḥ saṃskāratvamatra vistarabhayānna likhitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.