शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 1.2

50 of 108 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

पारद इति ॥ (१।०)

pārada iti ||

2.0२.०

भवसिन्धोः पारं ददातीति पारदः ॥ (२।०)

bhavasindhoḥ pāraṃ dadātīti pāradaḥ ||

3.1३.१

अत एव रसप्रशंसायामुक्तम् । (३।१)

ata eva rasapraśaṃsāyāmuktam |

3.2३.२

तेजो मृगाङ्कमौलेः सोढं स्वेनैव तेजसां पुञ्जैः । (३।२)

tejo mṛgāṅkamauleḥ soḍhaṃ svenaiva tejasāṃ puñjaiḥ |

3.3३.३

अजरामरत्ववितरणकल्पतरुं तं रसेश्वरं वन्दे ॥ (३।३)

ajarāmaratvavitaraṇakalpataruṃ taṃ raseśvaraṃ vande ||

4.1४.१

अपरमपि । (४।१)

aparamapi |

4.2४.२

अणिमाद्यष्टगुणैर्विभूतिदोषं न संसारमपारपारदः । (४।२)

aṇimādyaṣṭaguṇairvibhūtidoṣaṃ na saṃsāramapārapāradaḥ |

4.3४.३

मुक्त्वैकं रसराजं कोऽन्योऽथास्ते जरापहो ह्यपरः । (४।३)

muktvaikaṃ rasarājaṃ ko'nyo'thāste jarāpaho hyaparaḥ |

4.4४.४

इति ॥ (४।४)

iti ||

5.0५.०

ईदृक् पारदः सुदिने साधितः ॥ (५।०)

īdṛk pāradaḥ sudine sādhitaḥ ||

6.0६.०

स च देहलोहयोः सिद्धिं कुर्यादिति तात्पर्यार्थः ॥ (६।०)

sa ca dehalohayoḥ siddhiṃ kuryāditi tātparyārthaḥ ||

7.0७.०

देहसिद्धिर्व्याधिहरत्वेन ॥ (७।०)

dehasiddhirvyādhiharatvena ||

8.0८.०

शरीरारोग्यता लोहसिद्धिश्च स्वर्णरजतशोधनकरणादिकः ॥ (८।०)

śarīrārogyatā lohasiddhiśca svarṇarajataśodhanakaraṇādikaḥ ||

9.0९.०

पुनः कीदृशो रसः ॥ (९।०)

punaḥ kīdṛśo rasaḥ ||

10.0१०.०

सर्वरोगाणां जेता ॥ (१०।०)

sarvarogāṇāṃ jetā ||

11.0११.०

सर्वे च ते रोगाः शरीरमनोऽभिपन्ना ज्वरमदमूर्छादयः तेषां जेता विनाशकर इत्यर्थः ॥ (११।०)

sarve ca te rogāḥ śarīramano'bhipannā jvaramadamūrchādayaḥ teṣāṃ jetā vināśakara ityarthaḥ ||

12.0१२.०

पुनः किम्भूतो रसः पुष्टिकर इति ॥ (१२।०)

punaḥ kimbhūto rasaḥ puṣṭikara iti ||

13.0१३.०

पुष्टिर्धातुपोषणं तां करोति इति पुष्टिकरः ॥ (१३।०)

puṣṭirdhātupoṣaṇaṃ tāṃ karoti iti puṣṭikaraḥ ||

14.0१४.०

अत एव पोषणाद्वाजीकरणशक्त्यायमपि विख्यातः ॥ (१४।०)

ata eva poṣaṇādvājīkaraṇaśaktyāyamapi vikhyātaḥ ||

15.0१५.०

सुदिने इति ॥ (१५।०)

sudine iti ||

16.0१६.०

शोभनदिवसे ज्योतिःशास्त्रोक्तसौम्यतिथिनक्षत्रादियुक्ते दिने इत्यर्थः ॥ (१६।०)

śobhanadivase jyotiḥśāstroktasaumyatithinakṣatrādiyukte dine ityarthaḥ ||

17.1१७.१

तथाचोक्तम् । (१७।१)

tathācoktam |

17.2१७.२

नत्वा गुरुं भैरवकन्यकाबटुं द्वीपाननं सिद्धममुष्य रक्षितम् । (१७।२)

natvā guruṃ bhairavakanyakābaṭuṃ dvīpānanaṃ siddhamamuṣya rakṣitam |

17.3१७.३

अन्तः सुनीलं बहिर् उज्ज्वलं रसं निवेशयेत् खल्वतले शुभे दिने ॥ (१७।३)

antaḥ sunīlaṃ bahir ujjvalaṃ rasaṃ niveśayet khalvatale śubhe dine ||

18.1१८.१

अन्यत्राप्युक्तम् । (१८।१)

anyatrāpyuktam |

18.2१८.२

विजने पवनादिवर्जिते वा देशे सौम्यदिने दिनादिकाले । (१८।२)

vijane pavanādivarjite vā deśe saumyadine dinādikāle |

18.3१८.३

बलिमत्र विधाय पूजनं च तदनुविधिः प्रतिमन्त्रितं विधिज्ञैः । (१८।३)

balimatra vidhāya pūjanaṃ ca tadanuvidhiḥ pratimantritaṃ vidhijñaiḥ |

18.4१८.४

इति ॥ (१८।४)

iti ||

19.0१९.०

साधित इति परिमाणादिकेन संस्कारितः ॥ (१९।०)

sādhita iti parimāṇādikena saṃskāritaḥ ||

20.1२०.१

तद्यथा । (२०।१)

tadyathā |

20.2२०.२

रसो ग्राह्यः सुनक्षत्रे पलानां शतमात्रकम् । (२०।२)

raso grāhyaḥ sunakṣatre palānāṃ śatamātrakam |

20.3२०.३

पञ्चाशत्पञ्चविंशद्वा दशपञ्चैकमेव वा ॥ (२०।३)

pañcāśatpañcaviṃśadvā daśapañcaikameva vā ||

21.1२१.१

पलान्न्यूनं न कर्तव्यं रससंस्कारमुत्तमम् । (२१।१)

palānnyūnaṃ na kartavyaṃ rasasaṃskāramuttamam |

21.2२१.२

तस्मात् सूतविशुद्ध्यर्थं सहायैर् निपुणैर् युतः ॥ (२१।२)

tasmāt sūtaviśuddhyarthaṃ sahāyair nipuṇair yutaḥ ||

22.1२२.१

सर्वोपस्करमादाय रसकर्म समारभेत् । (२२।१)

sarvopaskaramādāya rasakarma samārabhet |

22.2२२.२

इत्यादि ॥ (२२।२)

ityādi ||

23.0२३.०

संसिद्धिमिति ॥ (२३।०)

saṃsiddhimiti ||

24.0२४.०

ऐहिकीम् आमुष्मिकीं च ॥ (२४।०)

aihikīm āmuṣmikīṃ ca ||

25.1२५.१

उक्तं च । (२५।१)

uktaṃ ca |

25.2२५.२

यतः बद्धः खेचरतां पदं नयेद्धरते व्याधिसमूहं मूर्छितः । (२५।२)

yataḥ baddhaḥ khecaratāṃ padaṃ nayeddharate vyādhisamūhaṃ mūrchitaḥ |

25.3२५.३

जारितो जन्मजराविनाशनः क्रामितो रञ्जितो भक्तिमुक्तिदः ॥ (२५।३)

jārito janmajarāvināśanaḥ krāmito rañjito bhaktimuktidaḥ ||

26.1२६.१

यदि पञ्चत्वगतं हि सूतकं भक्षितं स्यादमरत्वकारकम् । (२६।१)

yadi pañcatvagataṃ hi sūtakaṃ bhakṣitaṃ syādamaratvakārakam |

26.2२६.२

जलौकारनिबद्धः सर्वजो ग्रथितो मन्मथरसदायकः ॥ (२६।२)

jalaukāranibaddhaḥ sarvajo grathito manmatharasadāyakaḥ ||

27.1२७.१

भस्माकारगतं गिरीशजम् असितं भूचरभूतिसिद्धिदम् । (२७।१)

bhasmākāragataṃ girīśajam asitaṃ bhūcarabhūtisiddhidam |

27.2२७.२

पारापारम् अपारपारदं तस्मात् कः करुणाकरो ऽपरः ॥ (२७।२)

pārāpāram apārapāradaṃ tasmāt kaḥ karuṇākaro 'paraḥ ||

28.0२८.०

इति ॥ (२८।०)

iti ||

29.0२९.०

देहलोहयोरिति ॥ (२९।०)

dehalohayoriti ||

30.0३०.०

देहं शरीरं तस्य सिद्धिर् जराव्याधिराहित्यं लोहं सुवर्णादि तस्य सिद्धिः संस्कारत्वमत्र विस्तरभयान्न लिखितम् ॥ (३०।०)

dehaṃ śarīraṃ tasya siddhir jarāvyādhirāhityaṃ lohaṃ suvarṇādi tasya siddhiḥ saṃskāratvamatra vistarabhayānna likhitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 1.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit