शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā
ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 29.1
Select a line for its word-by-word analysis.
लावकः पुटको ज्ञेयः प्रदत्तः सप्तधाढकैः ॥ (५।३)
lāvakaḥ puṭako jñeyaḥ pradattaḥ saptadhāḍhakaiḥ ||
कच्छपस्त्रिगुणैस्तैस्तु कौक्कुटः कच्छपैस्त्रिभिः । (६।१)
kacchapastriguṇaistaistu kaukkuṭaḥ kacchapaistribhiḥ |
कौक्कुटैः पञ्चभिः सिंहो मेघनादोऽस्य युग्मकैः ॥ (६।२)
kaukkuṭaiḥ pañcabhiḥ siṃho meghanādo'sya yugmakaiḥ ||
तैस्तु त्रिगुणितैर्ज्ञेयो दृढाग्निश्च महापुटः । (७।२)
taistu triguṇitairjñeyo dṛḍhāgniśca mahāpuṭaḥ |
चूर्णेनेति शुक्तिकाचूर्णेन समांशकमिति रससाम्यं गन्धकं योज्यम् ॥ (८।०)
cūrṇeneti śuktikācūrṇena samāṃśakamiti rasasāmyaṃ gandhakaṃ yojyam ||
तेन षड्गुणगन्धकं षट्पुटैः कृत्वा भवति पारदपरिमाणात् ॥ (१०।०)
tena ṣaḍguṇagandhakaṃ ṣaṭpuṭaiḥ kṛtvā bhavati pāradaparimāṇāt ||
विभूतिपांशुलवणाभ्यां कृतामिति सम्प्रदायः ॥ (१२।०)
vibhūtipāṃśulavaṇābhyāṃ kṛtāmiti sampradāyaḥ ||
शरावोऽत्र लोहमयः मन्यन्ते केचित् तथाह्युक्तम् । (१३।१)
śarāvo'tra lohamayaḥ manyante kecit tathāhyuktam |
जलपूर्णं दृढं पात्रं सुविशालं समाहरेत् । (१३।२)
jalapūrṇaṃ dṛḍhaṃ pātraṃ suviśālaṃ samāharet |
तदन्तः खर्परं दद्यात् सुविस्तीर्णं दृढं नवम् ॥ (१३।३)
tadantaḥ kharparaṃ dadyāt suvistīrṇaṃ dṛḍhaṃ navam ||
बिन्दुं दत्त्वा तदुपरि बीजपूररसं क्षिपेत् । (१४।१)
binduṃ dattvā tadupari bījapūrarasaṃ kṣipet |
अयस्कान्तमयीं वापि पैत्तलीं भूतविग्रहम् । (१५।१)
ayaskāntamayīṃ vāpi paittalīṃ bhūtavigraham |
उपरिष्टाद् अधोवक्त्रां दत्त्वा सम्यग्विलेपयेत् ॥ (१५।२)
upariṣṭād adhovaktrāṃ dattvā samyagvilepayet ||
खटीपुटं शिवीभक्तं सम्यङ्निष्पिष्य मुद्रयेत् । (१६।१)
khaṭīpuṭaṃ śivībhaktaṃ samyaṅniṣpiṣya mudrayet |
ऊर्ध्वं देयं पुटं तस्य यन्त्रं कच्छपसंज्ञकम् ॥ (१६।२)
ūrdhvaṃ deyaṃ puṭaṃ tasya yantraṃ kacchapasaṃjñakam ||
जारणार्थं रसस्योक्तं गन्धादीनाम् अशेषतः । (१७।१)
jāraṇārthaṃ rasasyoktaṃ gandhādīnām aśeṣataḥ |
अत्र गन्धकविधानं तु अस्यैव सम्प्रदायतो व्याख्यातम् ॥ (१८।०)
atra gandhakavidhānaṃ tu asyaiva sampradāyato vyākhyātam ||
तीक्ष्णाग्निरिति अत्यर्थं बुभुक्षितो भवति राक्षससंज्ञक इत्यपरे सर्वकर्मस्विति योज्य इत्यभिप्रायः ॥ (२०।०)
tīkṣṇāgniriti atyarthaṃ bubhukṣito bhavati rākṣasasaṃjñaka ityapare sarvakarmasviti yojya ityabhiprāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.