शार्ङ्गधरसंहितादीपिकाŚārṅgadharasaṃhitādīpikā

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 29.1

60 of 108 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथेति ॥ (१।०)

atheti ||

2.0२.०

अथशब्दोऽत्र मुखकरणानन्तर्यः ॥ (२।०)

athaśabdo'tra mukhakaraṇānantaryaḥ ||

3.0३.०

कच्छपयन्त्रं प्रसिद्धम् ॥ (३।०)

kacchapayantraṃ prasiddham ||

4.0४.०

तत्स्वरूपं दर्शितमेव ॥ (४।०)

tatsvarūpaṃ darśitameva ||

5.1५.१

तत्परिमाणं यथा । (५।१)

tatparimāṇaṃ yathā |

5.2५.२

प्रसूतगोपलोन्मानं सूतकोत्पलकः स्मृतः । (५।२)

prasūtagopalonmānaṃ sūtakotpalakaḥ smṛtaḥ |

5.3५.३

लावकः पुटको ज्ञेयः प्रदत्तः सप्तधाढकैः ॥ (५।३)

lāvakaḥ puṭako jñeyaḥ pradattaḥ saptadhāḍhakaiḥ ||

6.1६.१

कच्छपस्त्रिगुणैस्तैस्तु कौक्कुटः कच्छपैस्त्रिभिः । (६।१)

kacchapastriguṇaistaistu kaukkuṭaḥ kacchapaistribhiḥ |

6.2६.२

कौक्कुटैः पञ्चभिः सिंहो मेघनादोऽस्य युग्मकैः ॥ (६।२)

kaukkuṭaiḥ pañcabhiḥ siṃho meghanādo'sya yugmakaiḥ ||

7.1७.१

दुर्गे गजपुटः ख्यातो देयः षष्टिकपालकैः । (७।१)

durge gajapuṭaḥ khyāto deyaḥ ṣaṣṭikapālakaiḥ |

7.2७.२

तैस्तु त्रिगुणितैर्ज्ञेयो दृढाग्निश्च महापुटः । (७।२)

taistu triguṇitairjñeyo dṛḍhāgniśca mahāpuṭaḥ |

7.3७.३

इति ॥ (७।३)

iti ||

8.0८.०

चूर्णेनेति शुक्तिकाचूर्णेन समांशकमिति रससाम्यं गन्धकं योज्यम् ॥ (८।०)

cūrṇeneti śuktikācūrṇena samāṃśakamiti rasasāmyaṃ gandhakaṃ yojyam ||

9.0९.०

साम्यतात्र प्रत्येकं पुटमित्यर्थः ॥ (९।०)

sāmyatātra pratyekaṃ puṭamityarthaḥ ||

10.0१०.०

तेन षड्गुणगन्धकं षट्पुटैः कृत्वा भवति पारदपरिमाणात् ॥ (१०।०)

tena ṣaḍguṇagandhakaṃ ṣaṭpuṭaiḥ kṛtvā bhavati pāradaparimāṇāt ||

11.0११.०

भस्ममुद्रामिति ॥ (११।०)

bhasmamudrāmiti ||

12.0१२.०

विभूतिपांशुलवणाभ्यां कृतामिति सम्प्रदायः ॥ (१२।०)

vibhūtipāṃśulavaṇābhyāṃ kṛtāmiti sampradāyaḥ ||

13.1१३.१

शरावोऽत्र लोहमयः मन्यन्ते केचित् तथाह्युक्तम् । (१३।१)

śarāvo'tra lohamayaḥ manyante kecit tathāhyuktam |

13.2१३.२

जलपूर्णं दृढं पात्रं सुविशालं समाहरेत् । (१३।२)

jalapūrṇaṃ dṛḍhaṃ pātraṃ suviśālaṃ samāharet |

13.3१३.३

तदन्तः खर्परं दद्यात् सुविस्तीर्णं दृढं नवम् ॥ (१३।३)

tadantaḥ kharparaṃ dadyāt suvistīrṇaṃ dṛḍhaṃ navam ||

14.1१४.१

बिन्दुं दत्त्वा तदुपरि बीजपूररसं क्षिपेत् । (१४।१)

binduṃ dattvā tadupari bījapūrarasaṃ kṣipet |

14.2१४.२

उपरिष्टाद्बिडं दद्यात् ततो लोहकटोरिकाम् ॥ (१४।२)

upariṣṭādbiḍaṃ dadyāt tato lohakaṭorikām ||

15.1१५.१

अयस्कान्तमयीं वापि पैत्तलीं भूतविग्रहम् । (१५।१)

ayaskāntamayīṃ vāpi paittalīṃ bhūtavigraham |

15.2१५.२

उपरिष्टाद् अधोवक्त्रां दत्त्वा सम्यग्विलेपयेत् ॥ (१५।२)

upariṣṭād adhovaktrāṃ dattvā samyagvilepayet ||

16.1१६.१

खटीपुटं शिवीभक्तं सम्यङ्निष्पिष्य मुद्रयेत् । (१६।१)

khaṭīpuṭaṃ śivībhaktaṃ samyaṅniṣpiṣya mudrayet |

16.2१६.२

ऊर्ध्वं देयं पुटं तस्य यन्त्रं कच्छपसंज्ञकम् ॥ (१६।२)

ūrdhvaṃ deyaṃ puṭaṃ tasya yantraṃ kacchapasaṃjñakam ||

17.1१७.१

जारणार्थं रसस्योक्तं गन्धादीनाम् अशेषतः । (१७।१)

jāraṇārthaṃ rasasyoktaṃ gandhādīnām aśeṣataḥ |

17.2१७.२

इति ॥ (१७।२)

iti ||

18.0१८.०

अत्र गन्धकविधानं तु अस्यैव सम्प्रदायतो व्याख्यातम् ॥ (१८।०)

atra gandhakavidhānaṃ tu asyaiva sampradāyato vyākhyātam ||

19.0१९.०

अन्यत्र रसस्योपरि चाधश्चेति ॥ (१९।०)

anyatra rasasyopari cādhaśceti ||

20.0२०.०

तीक्ष्णाग्निरिति अत्यर्थं बुभुक्षितो भवति राक्षससंज्ञक इत्यपरे सर्वकर्मस्विति योज्य इत्यभिप्रायः ॥ (२०।०)

tīkṣṇāgniriti atyarthaṃ bubhukṣito bhavati rākṣasasaṃjñaka ityapare sarvakarmasviti yojya ityabhiprāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚSDīp zu ŚdhSaṃh, 2, 12, 29.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit