ज्वरकोपेणेति ॥ (१।०)

ज्वरकोपेण सामान्यज्वरस्य प्रकोपेण कृत्वा धमनी नाडी सोष्णा उष्णयुक्ता भवेत् ॥ (२।०)

ज्वरस्योष्णात्मकत्वान्न केवलं सोष्णा वेगवती भवेत् ॥ (३।०)

ज्वरस्य देहेन्द्रियमनःसंतापितत्वात् ॥ (४।०)

कामक्रोधादपि वेगवहा वेगयुक्ता अनौष्ण्येन ज्वरवद्भिन्ना ॥ (५।०)

कामोऽभिमतकामिन्याद्यप्राप्तिः क्रोधो हिंसात्मकादिरूपः चिन्ताभयप्लुतेति चिन्ताभययुक्ता नाडी क्षीणा सुसूक्ष्मा ज्ञेया ॥ (६।०)

चिन्ताचित्तोद्वेगरूपा भयं शत्रुप्रभृतीनाम् ॥ (७।०)

एके चिन्ताभयश्रमाद् इति पठन्ति ॥ (८।०)

चिन्ताभयश्रमान्नाडी क्षीणा सुसूक्ष्मा ज्ञेया ॥ (९।०)

चिन्ता मानसोद्वेगरूपा ज्ञेया ॥ (१०।०)

तत्र श्रमाद् ग्लानेः मन्दाग्नेः क्षीणधातोश्च पुरुषस्य नाडी मन्दतरा भवेत् अत्यर्थं मन्दगतिर् इत्यर्थः ॥ (११।०)

असृक्पूर्णा रुधिरप्रकोपात् पूरिता नाडी कोष्णा गुर्वी च भवेत् ॥ (१२।०)

कोष्णा ईषदुष्णा गुर्वी गुरुतरा पाषाणवद् इत्यर्थः ॥ (१३।०)

एके सोष्णेति पठन्ति ॥ (१४।०)

सामा आमयुक्ता नाडी गरीयसी स्यात् अत्यर्थं गुर्वी भवतीति भावः ॥ (१५।०)

आमेन सह वर्तत इति सामा आमोऽपरिपक्वरसः ॥ (१६।०)

तद्यथा । (१७।१)

जठरानलदौर्बल्यादविपक्वस्तु यो रसः । (१७।२)

स आमसंज्ञको देहे सर्वदोषप्रकोपकः । (१७।३)

इति ॥ (१७।४)

अथवा आमग्रहणेन आमादित्रयम् अन्नजमजीर्णं गृह्यते तेन तैर्युक्तेत्यर्थः ॥ (१८।०)

तत्र आमं विदग्धं विष्टब्धं चेति ॥ (१९।०)

एके सामा गरीयसीति पठन्ति ॥ (२०।०)

आमेन सह वर्तत इति सामा ॥ (२१।०)

ते च दोषदूष्यतादयः ॥ (२२।०)

यतः । (२३।१)

आमेन तेन संपृक्ता दोषा दूष्याश्च दूषिताः । (२३।२)

सामा इत्युपदिश्यन्ते ये च रोगास्तदुद्भवाः । (२३।३)

इति ॥ (२३।४)

एतेन किम् उक्तं भवति सामदोषात् सामदूष्यात् सामदूषितात् सामरोगाच्चेति ॥ (२४।०)

दूष्या ॥ (२५।०)