त्रिगुणं व्यक्तम् । (१।१)

सत्त्वरजस्तमांसि त्रयो गुणा यस्येति । (१।२)

अविवेकि व्यक्तम् । (१।३)

न विवेको ऽस्यास्तीति । (१।४)

इदं व्यक्तम् इमे गुणा इति न विवेकं कर्तुं यात्ययं गौर् अयम् अश्व इति यथा । (१।५)

ये गुणास् तद् व्यक्तं यद् व्यक्तं ते च गुणा इति । (१।६)

तथा विषयो व्यक्तं भोज्यम् इत्यर्थः । (१।७)

सर्वपुरुषाणां विषयभूतत्वात् । (१।८)

तथा सामान्यं व्यक्तम् । (१।९)

मूल्यदासीवत् सर्वसाधारणत्वात् । (१।१०)

अचेतनं व्यक्तम् । (१।११)

सुखदुःखमोहान् न चेतयतीत्य् अर्थः । (१।१२)

तथा प्रसवधर्मि व्यक्तम् । (१।१३)

तद्यथा बुद्धेर् अहंकारः प्रसूयते तस्मात् पञ्च तन्मात्राण्येकादशेन्द्रियाणि च प्रसूयन्ते तन्मात्रेभ्यः पञ्च महाभूतानीति । (१।१४)

एवम् एते व्यक्तधर्माः प्रसवधर्मान्ता उक्ताः । (१।१५)

एवम् एभिर् अव्यक्तं सरूपं यथा व्यक्तं तथा प्रधानम् इति । (१।१६)

तत्र त्रिगुणं व्यक्तम् अव्यक्तम् अपि त्रिगुणम् । (१।१७)

यस्यैतन्महदादि कार्यं त्रिगुणम् । (१।१८)

इह यदात्मकं कारणं तदात्मकं कार्यम् इति । (१।१९)

यथा कृष्णतन्तुकृतः कृष्ण एव पटो भवति । (१।२०)

तथाविवेकि व्यक्तम् । (१।२१)

प्रधानम् अपि गुणैर्न भिद्यते । (१।२२)

अन्ये गुणा अन्यत् प्रधानम् एवं विवेक्तुं न याति । (१।२३)

तद् अविवेकि प्रधानम् । (१।२४)

तथा विषयो व्यक्तं प्रधानम् अपि सर्वपुरुषविषयभूतत्वाद् विषय इति । (१।२५)

तथा सामान्यं व्यक्तं प्रधानम् अपि सर्वसाधारणत्वात् । (१।२६)

तथाचेतनं व्यक्तं प्रधानम् अपि सुखदुःखमोहान् न चेतयतीति कथम् अनुमीयते । (१।२७)

इह ह्यचेतनान् मृत्पिण्डाद् अचेतनो घट उत्पद्यते । (१।२८)

एवं प्रधानम् अपि व्याख्यातम् । (१।२९)

इदानीं तद्विपरीतस् तथा च पुमान् इत्येतद् व्याख्यायते । (१।३०)

तद्विपरीतस् ताभ्यां व्यक्ताव्यक्ताभ्यां विपरीतः पुमान् । (१।३१)

तद् यथा । (१।३२)

त्रिगुणं व्यक्तम् अव्यक्तं चागुणः पुरुषः । (१।३३)

अविवेकि व्यक्तम् अव्यक्तं च विवेकी पुरुषः । (१।३४)

तथा विषयो व्यक्तम् अव्यक्तं चाविषयः पुरुषः । (१।३५)

तथा सामान्यं व्यक्तम् अव्यक्तं चासामान्यः पुरुषः । (१।३६)

अचेतनं व्यक्तम् अव्यक्तं च चेतनः पुरुषः । (१।३७)

सुखदुःखमोहांश्चेतयति संजानीते । (१।३८)

प्रसवधर्मि व्यक्तं प्रधानं चाप्रसवधर्मी पुरुषः । (१।३९)

न हि पुरुषात् किंचित् प्रसूयते । (१।४०)

तस्माद् उक्तं तद्विपरीतः पुमान् इति । (१।४१)

तद् उक्तं तथा च पुमान् इति । (१।४२)

तत् पूर्वस्याम् आर्यायां प्रधानम् अहेतुमद् यथा व्याख्यातं तथा च पुमान् । (१।४३)

तद् यथा हेतुमद् अनित्यम् इत्यादि व्यक्तं तद्विपरीतम् अव्यक्तम् । (१।४४)

तत्र हेतुमद् व्यक्तम् अहेतुमत् प्रधानं तथा च पुमान् अहेतुमान् अनुत्पाद्यत्वात् । (१।४५)

अनित्यं व्यक्तं नित्यं प्रधानम् । (१।४६)

तथा नित्यः पुमान् । (१।४७)

अव्यापि व्यक्तं व्यापि प्रधानम् । (१।४८)

तथा च व्यापी पुमान् सर्वगतत्वात् । (१।४९)

सक्रियं व्यक्तम् अक्रियं प्रधानं तथा च पुमान् अक्रियः सर्वगतत्वाद् एव । (१।५०)

अनेकं व्यक्तम् एकम् अव्यक्तं तथा पुमान् अप्य् एकः । (१।५१)

आश्रितं व्यक्तम् अनाश्रितम् अव्यक्तं तथा च पुमान् अनाश्रितः । (१।५२)

लिङ्गं व्यक्तम् अलिङ्गम् अव्यक्तं तथा च पुमान् अप्यलिङ्गः । (१।५३)

न क्वचिल्लीयत इति । (१।५४)

सावयवं व्यक्तं निरवयवम् अव्यक्तम् । (१।५५)

तथा च पुमान् निरवयवः । (१।५६)

न हि पुरुषे शब्दादयो ऽवयवाः सन्ति । (१।५७)

किं च परतन्त्रं व्यक्तं स्वतन्त्रम् अव्यक्तम् । (१।५८)

तथा च पुमान् अपि स्वतन्त्र आत्मनः प्रभवतीत्य् अर्थः । (१।५९)

एवम् एतद् अव्यक्तपुरुषयोः साधर्म्यं व्याख्यातं पूर्वस्याम् आर्यायाम् । (१।६०)

व्यक्तप्रधानयोः साधर्म्यं पुरुषस्य वैधर्म्यं च त्रिगुणम् अविवेकीत्यादि प्रकृत्यार्यायां व्याख्यातम् । (१।६१)

तत्र यद् उक्तं त्रिगुणम् इति व्यक्तम् अव्यक्तं च । (१।६२)

तत् के ते गुणा इति । (१।६३)

तत् स्वरूपप्रतिपादनायेदम् आह ॥ (१।६४)