सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya

SKBh zu SāṃKār, 18.2

18 of 70 · 15 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जन्म च मरणं च करणानि च जन्ममरणकरणानि तेषां प्रतिनियमात् प्रत्येकनियमाद् इत्यर्थः । (१।१)

janma ca maraṇaṃ ca karaṇāni ca janmamaraṇakaraṇāni teṣāṃ pratiniyamāt pratyekaniyamād ityarthaḥ |

1.2१.२

यद्येक एवात्मा स्यात् तत एकस्य जन्मनि सर्व एव जायेरन्न् एकस्य मरणे सर्वे ऽपि म्रियेरन्न् एकस्य करणवैकल्ये बाधिर्यान्धत्वमूकत्वकुणित्वखञ्जत्वलक्षणे सर्वे ऽपि बधिरान्धकुणिखञ्जाः स्युः । (१।२)

yadyeka evātmā syāt tata ekasya janmani sarva eva jāyerann ekasya maraṇe sarve 'pi mriyerann ekasya karaṇavaikalye bādhiryāndhatvamūkatvakuṇitvakhañjatvalakṣaṇe sarve 'pi badhirāndhakuṇikhañjāḥ syuḥ |

1.3१.३

न चैवं भवति तस्माज्जन्ममरणकरणानां प्रतिनियमात् पुरुषबहुत्वं सिद्धम् । (१।३)

na caivaṃ bhavati tasmājjanmamaraṇakaraṇānāṃ pratiniyamāt puruṣabahutvaṃ siddham |

1.4१.४

इतश्चायुगपत् प्रवृत्तेश्च । (१।४)

itaścāyugapat pravṛtteśca |

1.5१.५

युगपद् एककालं न युगपद् अयुगपत् प्रवर्तनम् । (१।५)

yugapad ekakālaṃ na yugapad ayugapat pravartanam |

1.6१.६

यस्माद् अयुगपद् धर्मादिषु प्रवृत्तेर् दृश्यते । (१।६)

yasmād ayugapad dharmādiṣu pravṛtter dṛśyate |

1.7१.७

एके धर्मे प्रवृत्ता अन्ये धर्मे वैराग्ये ऽन्ये ज्ञाने ऽन्ये प्रवृत्ताः । (१।७)

eke dharme pravṛttā anye dharme vairāgye 'nye jñāne 'nye pravṛttāḥ |

1.8१.८

तस्माद् अयुगपत् प्रवृत्तेश्च बहव इति सिद्धम् । (१।८)

tasmād ayugapat pravṛtteśca bahava iti siddham |

1.9१.९

किं चान्यत् त्रैगुण्यविपर्ययाच्चैव । (१।९)

kiṃ cānyat traiguṇyaviparyayāccaiva |

1.10१.१०

त्रिगुणभावविपर्ययाच्च पुरुषबहुत्वं सिद्धम् । (१।१०)

triguṇabhāvaviparyayācca puruṣabahutvaṃ siddham |

1.11१.११

यथा सामान्ये जन्मन्येकः सात्त्विकः सुखी । (१।११)

yathā sāmānye janmanyekaḥ sāttvikaḥ sukhī |

1.12१.१२

अन्यो राजसो दुःखी । (१।१२)

anyo rājaso duḥkhī |

1.13१.१३

अन्यस् तामसो मोहवान् । (१।१३)

anyas tāmaso mohavān |

1.14१.१४

एवं त्रैगुण्यविपर्ययाद् बहुत्वं सिद्धम् इति । (१।१४)

evaṃ traiguṇyaviparyayād bahutvaṃ siddham iti |

1.15१.१५

अकर्ता पुरुष इत्येतद् उच्यते ॥ (१।१५)

akartā puruṣa ityetad ucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SKBh zu SāṃKār, 18.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit