SKBh zu SāṃKār, 60.2

60 of 70 · 8 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

नानाविधैर् उपायैः प्रकृतिः पुरुषस्योपकारिण्यनुपकारिणः पुंसः । (१।१)

nānāvidhair upāyaiḥ prakṛtiḥ puruṣasyopakāriṇyanupakāriṇaḥ puṃsaḥ |

कथम् । (१।२)

katham |

देवमानुषतिर्यग्भावेन सुखदुःखमोहात्मकभावेन शब्दादिविषयभावेन । (१।३)

devamānuṣatiryagbhāvena sukhaduḥkhamohātmakabhāvena śabdādiviṣayabhāvena |

एवं नानाविधैरुपायैर् आत्मानं प्रकाश्याहम् अन्या त्वम् अन्य इति निवर्तते । (१।४)

evaṃ nānāvidhairupāyair ātmānaṃ prakāśyāham anyā tvam anya iti nivartate |

अतो नित्यस्य तस्यार्थम् अपार्थं चरति कुरुते । (१।५)

ato nityasya tasyārtham apārthaṃ carati kurute |

यथा कश्चित् परोपकारी सर्वस्योपकुरुते नात्मनः प्रत्युपकारम् ईहत एवं प्रकृतिः पुरुषार्थं चरति करोत्यपार्थकम् । (१।६)

yathā kaścit paropakārī sarvasyopakurute nātmanaḥ pratyupakāram īhata evaṃ prakṛtiḥ puruṣārthaṃ carati karotyapārthakam |

पश्चाद् उक्तम् आत्मानं प्रकाश्य निवर्तते । (१।७)

paścād uktam ātmānaṃ prakāśya nivartate |

निवृत्ता च किं करोतीत्याह ॥ (१।८)

nivṛttā ca kiṃ karotītyāha ||