सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya
SKBh zu SāṃKār, 14.2
Select a line for its word-by-word analysis.
यो ऽयम् अविवेक्यादिर्गुणः स त्रैगुण्यान् महदादावव्यक्ते नायं सिध्यति । (१।१)
yo 'yam avivekyādirguṇaḥ sa traiguṇyān mahadādāvavyakte nāyaṃ sidhyati |
तस्य विपर्ययस्तद्विपर्ययस् तस्याभावस्तद्विपर्ययाभावस् तस्मात् सिद्धम् अव्यक्तम् । (१।४)
tasya viparyayastadviparyayas tasyābhāvastadviparyayābhāvas tasmāt siddham avyaktam |
यो व्यक्तं पश्यति स प्रधानम् अपि पश्यति तद्विपर्ययाभावात् । (१।१०)
yo vyaktaṃ paśyati sa pradhānam api paśyati tadviparyayābhāvāt |
इतश्चाव्यक्तं सिद्धं कारणगणात्मकत्वात् कार्यस्य । (१।११)
itaścāvyaktaṃ siddhaṃ kāraṇagaṇātmakatvāt kāryasya |
लोके यदात्मकं कारणं तदात्मकं कार्यम् अपि । (१।१२)
loke yadātmakaṃ kāraṇaṃ tadātmakaṃ kāryam api |
तथा कृष्णेभ्यस् तन्तुभ्यः कृष्ण एव पटो भवति । (१।१३)
tathā kṛṣṇebhyas tantubhyaḥ kṛṣṇa eva paṭo bhavati |
एवं महदादिलिङ्गम् अविवेकि विषयः सामान्यम् अचेतनं प्रसवधर्मि । (१।१४)
evaṃ mahadādiliṅgam aviveki viṣayaḥ sāmānyam acetanaṃ prasavadharmi |
यदात्मकं लिङ्गं तदात्मकम् एकम् अव्यक्तम् अपि सिद्धम् । (१।१५)
yadātmakaṃ liṅgaṃ tadātmakam ekam avyaktam api siddham |
तद्विपर्ययाभावाद् एवं कारणगुणात्मकत्वात् कार्यस्याव्यक्तम् अपि सिद्धम् । (१।१७)
tadviparyayābhāvād evaṃ kāraṇaguṇātmakatvāt kāryasyāvyaktam api siddham |
इति न वाच्यं सतो ऽपि पाषाणगन्धादेर् अनुपलम्भात् । (१।२०)
iti na vācyaṃ sato 'pi pāṣāṇagandhāder anupalambhāt |
एवं प्रधानम् अप्यस्ति किं तु नोपलभ्यते ॥ (१।२१)
evaṃ pradhānam apyasti kiṃ tu nopalabhyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.