सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya

SKBh zu SāṃKār, 14.2

14 of 70 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

यो ऽयम् अविवेक्यादिर्गुणः स त्रैगुण्यान् महदादावव्यक्ते नायं सिध्यति । (१।१)

yo 'yam avivekyādirguṇaḥ sa traiguṇyān mahadādāvavyakte nāyaṃ sidhyati |

1.2१.२

अत्रोच्यते । (१।२)

atrocyate |

1.3१.३

तद्विपर्ययाभावात् । (१।३)

tadviparyayābhāvāt |

1.4१.४

तस्य विपर्ययस्तद्विपर्ययस् तस्याभावस्तद्विपर्ययाभावस् तस्मात् सिद्धम् अव्यक्तम् । (१।४)

tasya viparyayastadviparyayas tasyābhāvastadviparyayābhāvas tasmāt siddham avyaktam |

1.5१.५

यथा यत्रैव तन्तवस् तत्रैव पटः । (१।५)

yathā yatraiva tantavas tatraiva paṭaḥ |

1.6१.६

अन्ये तन्तवो ऽन्यः पटो न । (१।६)

anye tantavo 'nyaḥ paṭo na |

1.7१.७

कुतस् तद्विपर्ययाभावात् । (१।७)

kutas tadviparyayābhāvāt |

1.8१.८

एवं व्यक्ताव्यक्तसम्पन्नो भवति । (१।८)

evaṃ vyaktāvyaktasampanno bhavati |

1.9१.९

दूरं प्रधानम् आसन्नं व्यक्तम् । (१।९)

dūraṃ pradhānam āsannaṃ vyaktam |

1.10१.१०

यो व्यक्तं पश्यति स प्रधानम् अपि पश्यति तद्विपर्ययाभावात् । (१।१०)

yo vyaktaṃ paśyati sa pradhānam api paśyati tadviparyayābhāvāt |

1.11१.११

इतश्चाव्यक्तं सिद्धं कारणगणात्मकत्वात् कार्यस्य । (१।११)

itaścāvyaktaṃ siddhaṃ kāraṇagaṇātmakatvāt kāryasya |

1.12१.१२

लोके यदात्मकं कारणं तदात्मकं कार्यम् अपि । (१।१२)

loke yadātmakaṃ kāraṇaṃ tadātmakaṃ kāryam api |

1.13१.१३

तथा कृष्णेभ्यस् तन्तुभ्यः कृष्ण एव पटो भवति । (१।१३)

tathā kṛṣṇebhyas tantubhyaḥ kṛṣṇa eva paṭo bhavati |

1.14१.१४

एवं महदादिलिङ्गम् अविवेकि विषयः सामान्यम् अचेतनं प्रसवधर्मि । (१।१४)

evaṃ mahadādiliṅgam aviveki viṣayaḥ sāmānyam acetanaṃ prasavadharmi |

1.15१.१५

यदात्मकं लिङ्गं तदात्मकम् एकम् अव्यक्तम् अपि सिद्धम् । (१।१५)

yadātmakaṃ liṅgaṃ tadātmakam ekam avyaktam api siddham |

1.16१.१६

त्रैगुण्याद् अविवेक्यादिर् व्यक्ते सिद्धः । (१।१६)

traiguṇyād avivekyādir vyakte siddhaḥ |

1.17१.१७

तद्विपर्ययाभावाद् एवं कारणगुणात्मकत्वात् कार्यस्याव्यक्तम् अपि सिद्धम् । (१।१७)

tadviparyayābhāvād evaṃ kāraṇaguṇātmakatvāt kāryasyāvyaktam api siddham |

1.18१.१८

इत्येतन्मिथ्या । (१।१८)

ityetanmithyā |

1.19१.१९

लोके यन्नोपलभ्यते तन्नास्ति । (१।१९)

loke yannopalabhyate tannāsti |

1.20१.२०

इति न वाच्यं सतो ऽपि पाषाणगन्धादेर् अनुपलम्भात् । (१।२०)

iti na vācyaṃ sato 'pi pāṣāṇagandhāder anupalambhāt |

1.21१.२१

एवं प्रधानम् अप्यस्ति किं तु नोपलभ्यते ॥ (१।२१)

evaṃ pradhānam apyasti kiṃ tu nopalabhyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SKBh zu SāṃKār, 14.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit