सत्त्वेनाभिभूते यदा रजस्तमसी अहंकारे भवतस् तदा सो ऽहंकारः सात्त्विकः । (१।१)

तस्य च पूर्वाचार्यैः संज्ञा कृता वैकृत इति । (१।२)

तस्माद् वैकृताद् अहंकाराद् एकादशक इन्द्रियगण उत्पद्यते । (१।३)

तस्मात् सात्त्विकानि विशुद्धानीन्द्रियाणि स्वविषयसमर्थानि । (१।४)

तस्माद् उच्यते सात्त्विक एकादशक इति । (१।५)

किं चान्यद् भूतादेस्तन्मात्रः स तामसः । (१।६)

तामसाभिभूते सत्त्वरजसी अहंकारे यदा भवतः सो ऽहंकारस् तामस उच्यते । (१।७)

तस्य पूर्वाचार्यकृता संज्ञा भूतादिः । (१।८)

तस्माद् भूतादेर् अहंकारात् तन्मात्रः पञ्चको गण उत्पद्यते । (१।९)

भूतानाम् आदिभूतस् तमोबहुलस् तेनोक्तः स तामस इति । (१।१०)

तस्माद् भूतादेः पञ्चतन्मात्रको गणः । (१।११)

किं च तैजसाद् उभयम् । (१।१२)

यदा रजसाभिभूते सत्त्वतमसी भवतस् तदा तस्मात् सो ऽहंकारस्तैजसम् इति संज्ञां लभते । (१।१३)

तस्मात् तैजसाद् उभयम् उत्पद्यत उभयम् इत्येकादशो गणस्तन्मात्रः पञ्चकः । (१।१४)

यो ऽयं सात्त्विको ऽहंकारो वैकृतिको वैकृतो भूत्वैकादशेन्द्रियाण्युत्पादयति स तैजसम् अहंकारं सहायं गृह्णाति । (१।१५)

सात्त्विको निष्क्रियः स तैजसयुक्त इन्द्रियोत्पत्तौ समर्थः । (१।१६)

तथा तामसो ऽहंकारो भूतादिसंज्ञितो निष्क्रियत्वात् तैजसेनाहंकारेण क्रियावता युक्तस्तन्मात्राण्युत्पादयति । (१।१७)

तेनोक्तं तैजसाद् उभयम् इति । (१।१८)

एवं तैजसेनाहंकारेणेन्द्रियाण्येकादश पञ्च तन्मात्राणि कृतानि भवन्ति । (१।१९)

सात्त्विक एकादशक इत्युक्तः । (१।२०)

यो वैकृतात् सात्त्विकाद् अहंकाराद् उत्पद्यते तस्य का संज्ञेत्याह ॥ (१।२१)