SKBh zu SāṃKār, 31.2

31 of 70 · 11 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

स्वां स्वाम् इति वीप्सा । (१।१)

svāṃ svām iti vīpsā |

बुद्ध्यहंकारमनांसि स्वां स्वां वृत्तिं परस्पराकूतहेतुकाम् आकूतादरसंभ्रम इति । (१।२)

buddhyahaṃkāramanāṃsi svāṃ svāṃ vṛttiṃ parasparākūtahetukām ākūtādarasaṃbhrama iti |

प्रतिपद्यन्ते पुरुषार्थकरणाय बुद्ध्यहंकारादयः । (१।३)

pratipadyante puruṣārthakaraṇāya buddhyahaṃkārādayaḥ |

बुद्धिर् अहंकाराकूतं ज्ञात्वा स्वस्वविषयं प्रतिपद्यते । (१।४)

buddhir ahaṃkārākūtaṃ jñātvā svasvaviṣayaṃ pratipadyate |

किमर्थम् इति चेत् पुरुषार्थ एव हेतुः । (१।५)

kimartham iti cet puruṣārtha eva hetuḥ |

पुरुषार्थः कर्तव्य इत्येवम् अर्थं गुणानां प्रवृत्तिः । (१।६)

puruṣārthaḥ kartavya ityevam arthaṃ guṇānāṃ pravṛttiḥ |

तस्माद् एतानि करणानि पुरुषार्थं प्रकाशयन्ति । (१।७)

tasmād etāni karaṇāni puruṣārthaṃ prakāśayanti |

यद्य् अचेतनानीति कथं स्वयं प्रवर्तन्ते । (१।८)

yady acetanānīti kathaṃ svayaṃ pravartante |

न केनचित् कार्यते करणं पुरुषार्थ एवैकः कारयतीति वाक्यार्थः । (१।९)

na kenacit kāryate karaṇaṃ puruṣārtha evaikaḥ kārayatīti vākyārthaḥ |

न केनचिद् ईश्वरेन पुरुषेन कार्यते प्रबोध्यते करणम् । (१।१०)

na kenacid īśvarena puruṣena kāryate prabodhyate karaṇam |

बुद्ध्यादि कतिविधं तद् इत्युच्यते ॥ (१।११)

buddhyādi katividhaṃ tad ityucyate ||