सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya

SKBh zu SāṃKār, 30.2

30 of 70 · 20 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युगपच्चतुष्टयस्य । (१।१)

yugapaccatuṣṭayasya |

1.2१.२

बुद्ध्यहंकारमनसाम् एकैकेन्द्रियसंबन्धे सति चतुष्टयं भवति । (१।२)

buddhyahaṃkāramanasām ekaikendriyasaṃbandhe sati catuṣṭayaṃ bhavati |

1.3१.३

चतुष्टयस्य दृष्टे प्रतिविषयाध्यवसाये युगपद् वृत्तिः । (१।३)

catuṣṭayasya dṛṣṭe prativiṣayādhyavasāye yugapad vṛttiḥ |

1.4१.४

बुद्ध्यहंकारमनश्चक्षूंषि युगपद् एककालं रूपं पश्यन्ति स्थाणुरयम् इति । (१।४)

buddhyahaṃkāramanaścakṣūṃṣi yugapad ekakālaṃ rūpaṃ paśyanti sthāṇurayam iti |

1.5१.५

बुद्ध्यहंकारमनोजिह्वा युगपद् रसं गृह्णन्ति । (१।५)

buddhyahaṃkāramanojihvā yugapad rasaṃ gṛhṇanti |

1.6१.६

बुद्ध्यहंकारमनोघ्राणानि युगपद् गन्धं गृह्णन्ति । (१।६)

buddhyahaṃkāramanoghrāṇāni yugapad gandhaṃ gṛhṇanti |

1.7१.७

तथा त्वक्श्रोत्रे अपि । (१।७)

tathā tvakśrotre api |

1.8१.८

किंच क्रमशश्च तस्य निर्दिष्टा । (१।८)

kiṃca kramaśaśca tasya nirdiṣṭā |

1.9१.९

तस्येति चतुष्टयस्य क्रमशश्च वृत्तिर् भवति । (१।९)

tasyeti catuṣṭayasya kramaśaśca vṛttir bhavati |

1.10१.१०

यथा कश्चित् पथि गच्छन् दूराद् एव दृष्ट्वा स्थाणुर् अयं पुरुषो वेति संशये सति । (१।१०)

yathā kaścit pathi gacchan dūrād eva dṛṣṭvā sthāṇur ayaṃ puruṣo veti saṃśaye sati |

1.11१.११

तत्रोपरूढं तल्लिङ्गं पश्यति शकुनिं वा । (१।११)

tatroparūḍhaṃ talliṅgaṃ paśyati śakuniṃ vā |

1.12१.१२

ततस् तस्य मनसा संकल्पिते संशये व्यवच्छेदभूता बुद्धिर् भवति स्थाणुर् अयम् इति । (१।१२)

tatas tasya manasā saṃkalpite saṃśaye vyavacchedabhūtā buddhir bhavati sthāṇur ayam iti |

1.13१.१३

अतो ऽहंकारश्च निश्चयार्थं स्थाणुर् एवेति । (१।१३)

ato 'haṃkāraśca niścayārthaṃ sthāṇur eveti |

1.14१.१४

एवं बुद्ध्यहंकारमनश्चक्षुषां क्रमशो वृत्तिर् दृष्टा । (१।१४)

evaṃ buddhyahaṃkāramanaścakṣuṣāṃ kramaśo vṛttir dṛṣṭā |

1.15१.१५

यथा रूपे तथा शब्दादिष्वपि बोद्धव्या । (१।१५)

yathā rūpe tathā śabdādiṣvapi boddhavyā |

1.16१.१६

दृष्टे दृष्टविषये । (१।१६)

dṛṣṭe dṛṣṭaviṣaye |

1.17१.१७

किंचान्यत् तथाप्यदृष्टे त्रयस्य तत्पूर्विका वृत्तिः । (१।१७)

kiṃcānyat tathāpyadṛṣṭe trayasya tatpūrvikā vṛttiḥ |

1.18१.१८

अदृष्टे ऽनागते ऽतीते च काले बुद्ध्यहंकारमनसां रूपे चक्षुःपूर्विका त्रयस्य वृत्तिः स्पर्शे त्वक्पूर्विका गन्धे घ्राणपूर्विका रसे रसनपूर्विका शब्दे श्रवणपूर्विका बुद्ध्यहंकारमनसाम् अनागते भविष्यति काले ऽतीते च तत्पूर्विका वृत्तिः । (१।१८)

adṛṣṭe 'nāgate 'tīte ca kāle buddhyahaṃkāramanasāṃ rūpe cakṣuḥpūrvikā trayasya vṛttiḥ sparśe tvakpūrvikā gandhe ghrāṇapūrvikā rase rasanapūrvikā śabde śravaṇapūrvikā buddhyahaṃkāramanasām anāgate bhaviṣyati kāle 'tīte ca tatpūrvikā vṛttiḥ |

1.19१.१९

वर्तमाने युगपत् क्रमशश्चेति । (१।१९)

vartamāne yugapat kramaśaśceti |

1.20१.२०

किंच ॥ (१।२०)

kiṃca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SKBh zu SāṃKār, 30.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit