SKBh zu SāṃKār, 28.2

28 of 70 · 10 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

मात्रशब्दो विशेषार्थो ऽविशेषव्यावृत्त्यर्थः । (१।१)

mātraśabdo viśeṣārtho 'viśeṣavyāvṛttyarthaḥ |

यथा भिक्षामात्रं लभ्यते नान्यो विशेष इति । (१।२)

yathā bhikṣāmātraṃ labhyate nānyo viśeṣa iti |

तथा चक्षू रूपमात्रे न रसादिष्वेवं शेषाण्यपि । (१।३)

tathā cakṣū rūpamātre na rasādiṣvevaṃ śeṣāṇyapi |

तद् यथा चक्षुषो रूपं जिह्वाया रसो घ्राणस्य गन्धः श्रोत्रस्य शब्दस् त्वचः स्पर्शः । (१।४)

tad yathā cakṣuṣo rūpaṃ jihvāyā raso ghrāṇasya gandhaḥ śrotrasya śabdas tvacaḥ sparśaḥ |

एवम् एषां बुद्धीन्द्रियाणां वृत्तिः कथिता । (१।५)

evam eṣāṃ buddhīndriyāṇāṃ vṛttiḥ kathitā |

कर्मेन्द्रियाणां वृत्तिः कथ्यते । (१।६)

karmendriyāṇāṃ vṛttiḥ kathyate |

वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दाश्च पञ्चानां कर्मेन्द्रियाणाम् इत्यर्थः । (१।७)

vacanādānaviharaṇotsargānandāśca pañcānāṃ karmendriyāṇām ityarthaḥ |

वाचो वचनं हस्तयोरादानं पादयोर् विहरणं पायोर् भुक्तस्याहारस्य परिणतमलोत्सर्ग उपस्थस्यानन्दः सुतोत्पत्तिः । (१।८)

vāco vacanaṃ hastayorādānaṃ pādayor viharaṇaṃ pāyor bhuktasyāhārasya pariṇatamalotsarga upasthasyānandaḥ sutotpattiḥ |

विषया वृत्तिर् इति संबन्धः । (१।९)

viṣayā vṛttir iti saṃbandhaḥ |

अधुना बुद्ध्यहंकारमनसाम् उच्यते ॥ (१।१०)

adhunā buddhyahaṃkāramanasām ucyate ||