सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya

SKBh zu SāṃKār, 40.2

40 of 70 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

यदा लोका अनुत्पन्नाः प्रधानादिसर्गे तदा सूक्ष्मशरीरम् उत्पन्नम् इति । (१।१)

yadā lokā anutpannāḥ pradhānādisarge tadā sūkṣmaśarīram utpannam iti |

1.2१.२

किंचान्यद् असक्तम् । (१।२)

kiṃcānyad asaktam |

1.3१.३

न संयुक्तं तिर्यग्योनिदेवमानुषस्थानेषु । (१।३)

na saṃyuktaṃ tiryagyonidevamānuṣasthāneṣu |

1.4१.४

सूक्ष्मत्वात् कुत्रचिद् असक्तम् । (१।४)

sūkṣmatvāt kutracid asaktam |

1.5१.५

पर्वतादिष्वप्रतिहतप्रसरं संसरति गच्छति । (१।५)

parvatādiṣvapratihataprasaraṃ saṃsarati gacchati |

1.6१.६

नियतं नित्यम् । (१।६)

niyataṃ nityam |

1.7१.७

यावन्न ज्ञानम् उत्पद्यते तावत् संसरति । (१।७)

yāvanna jñānam utpadyate tāvat saṃsarati |

1.8१.८

तच्च महदादिसूक्ष्मपर्यन्तं महान् आदौ यस्य तन्महदादि बुद्धिर् अहंकारो मन इति पञ्च तन्मात्राणि । (१।८)

tacca mahadādisūkṣmaparyantaṃ mahān ādau yasya tanmahadādi buddhir ahaṃkāro mana iti pañca tanmātrāṇi |

1.9१.९

सूक्ष्मपर्यन्तं तन्मात्रपर्यन्तं संसरति शूलग्रहपिपीलिकावत् त्रीन् अपि लोकान् । (१।९)

sūkṣmaparyantaṃ tanmātraparyantaṃ saṃsarati śūlagrahapipīlikāvat trīn api lokān |

1.10१.१०

निरुपभोगं भोगरहितम् । (१।१०)

nirupabhogaṃ bhogarahitam |

1.11१.११

तत् सूक्ष्मशरीरं पितृमातृजेन बाह्येनोपचयेन क्रियाधर्मग्रहणाद् भोगेषु समर्थं भवतीत्यर्थः । (१।११)

tat sūkṣmaśarīraṃ pitṛmātṛjena bāhyenopacayena kriyādharmagrahaṇād bhogeṣu samarthaṃ bhavatītyarthaḥ |

1.12१.१२

भावैर् अधिवासितम् । (१।१२)

bhāvair adhivāsitam |

1.13१.१३

पुरस्ताद् भावान् धर्मादीन् वक्ष्यामस् तैर् अधिवासितम् उपरञ्जितम् । (१।१३)

purastād bhāvān dharmādīn vakṣyāmas tair adhivāsitam uparañjitam |

1.14१.१४

लिङ्गम् इति । (१।१४)

liṅgam iti |

1.15१.१५

प्रलयकाले महदादिसूक्ष्मपर्यन्तं करणोपेतं प्रधाने लीयते । (१।१५)

pralayakāle mahadādisūkṣmaparyantaṃ karaṇopetaṃ pradhāne līyate |

1.16१.१६

असंसरणयुक्तं सद् आ सर्गकालम् अत्र वर्तते । (१।१६)

asaṃsaraṇayuktaṃ sad ā sargakālam atra vartate |

1.17१.१७

प्रकृतिमोहबन्धनबद्धं सत् संसरणादिक्रियास्वसमर्थम् इति । (१।१७)

prakṛtimohabandhanabaddhaṃ sat saṃsaraṇādikriyāsvasamartham iti |

1.18१.१८

पुनः सर्गकाले संसरति तस्माल्लिङ्गं सूक्ष्मम् । (१।१८)

punaḥ sargakāle saṃsarati tasmālliṅgaṃ sūkṣmam |

1.19१.१९

किंप्रयोजनेन त्रयोदशविधं करणं संसरतीत्येवं चोदिते सत्याह ॥ (१।१९)

kiṃprayojanena trayodaśavidhaṃ karaṇaṃ saṃsaratītyevaṃ codite satyāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SKBh zu SāṃKār, 40.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit