सांख्यकारिकाभाष्यSāṃkhyakārikābhāṣya

SKBh zu SāṃKār, 48.2

48 of 70 · 18 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तमसस्तावद् अष्टधा भेदः । (१।१)

tamasastāvad aṣṭadhā bhedaḥ |

1.2१.२

प्रलयो ऽज्ञानाद्विभज्यते । (१।२)

pralayo 'jñānādvibhajyate |

1.3१.३

सोऽष्टासु प्रकृतिषु लीयते प्रधानबुद्ध्यहंकारपञ्चतन्मात्राष्टासु । (१।३)

so'ṣṭāsu prakṛtiṣu līyate pradhānabuddhyahaṃkārapañcatanmātrāṣṭāsu |

1.4१.४

तत्र लीनम् आत्मानं मन्यते मुक्तो ऽहम् इति तमोभेद एषः । (१।४)

tatra līnam ātmānaṃ manyate mukto 'ham iti tamobheda eṣaḥ |

1.5१.५

अष्टविधस्य मोहस्य भेदो ऽष्टविध एवेत्यर्थः । (१।५)

aṣṭavidhasya mohasya bhedo 'ṣṭavidha evetyarthaḥ |

1.6१.६

यत्राष्टगुणम् ऐश्वर्यं तत्र सङ्गाद् इन्द्रादयो देवा न मोक्षं प्राप्नुवन्ति । (१।६)

yatrāṣṭaguṇam aiśvaryaṃ tatra saṅgād indrādayo devā na mokṣaṃ prāpnuvanti |

1.7१.७

पुनश्च तत्क्षये संसरन्त्येषो ऽष्टविधो मोह इति । (१।७)

punaśca tatkṣaye saṃsarantyeṣo 'ṣṭavidho moha iti |

1.8१.८

दशविधो महामोहः । (१।८)

daśavidho mahāmohaḥ |

1.9१.९

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा देवानाम् एते पञ्च विषयाः सुखलक्षणा मानुषाणाम् अप्येत एव शब्दादयः पञ्च विषयाः । (१।९)

śabdasparśarūparasagandhā devānām ete pañca viṣayāḥ sukhalakṣaṇā mānuṣāṇām apyeta eva śabdādayaḥ pañca viṣayāḥ |

1.10१.१०

एवम् एतेषु दशसु महामोह इति । (१।१०)

evam eteṣu daśasu mahāmoha iti |

1.11१.११

तामिस्रो ऽष्टादशधा । (१।११)

tāmisro 'ṣṭādaśadhā |

1.12१.१२

अष्टविधम् ऐश्वर्यं दृष्टानुश्रविका विषया दशैतेषाम् अष्टादशानाम् । (१।१२)

aṣṭavidham aiśvaryaṃ dṛṣṭānuśravikā viṣayā daśaiteṣām aṣṭādaśānām |

1.13१.१३

संपदम् अनुनन्दन्ति विपदं नानुमोदन्त्येषो ऽष्टादशविधो विकल्पस्तामिस्रः । (१।१३)

saṃpadam anunandanti vipadaṃ nānumodantyeṣo 'ṣṭādaśavidho vikalpastāmisraḥ |

1.14१.१४

तथा तामिस्रम् अष्टगुणं ऐश्वर्यं दृष्टानुश्रविका दश विषयास्तथान्धतामिस्रो ऽप्यष्टादशभेद एव । (१।१४)

tathā tāmisram aṣṭaguṇaṃ aiśvaryaṃ dṛṣṭānuśravikā daśa viṣayāstathāndhatāmisro 'pyaṣṭādaśabheda eva |

1.15१.१५

किंतु विषयसंपत्तौ संभोगकाले य एव म्रियते ऽष्टगुणैश्वर्याद् वा भ्रश्यते ततस् तस्य महद् दुःखम् उत्पद्यते । (१।१५)

kiṃtu viṣayasaṃpattau saṃbhogakāle ya eva mriyate 'ṣṭaguṇaiśvaryād vā bhraśyate tatas tasya mahad duḥkham utpadyate |

1.16१.१६

सो ऽन्धतामिस्र इति । (१।१६)

so 'ndhatāmisra iti |

1.17१.१७

एवं विपर्ययभेदास्तमःप्रभृतयः पञ्च प्रत्येकं भिद्यमाना द्विषष्टिभेदाः संवृत्ता इति । (१।१७)

evaṃ viparyayabhedāstamaḥprabhṛtayaḥ pañca pratyekaṃ bhidyamānā dviṣaṣṭibhedāḥ saṃvṛttā iti |

1.18१.१८

अशक्तिभेदाः कथ्यन्ते ॥ (१।१८)

aśaktibhedāḥ kathyante ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SKBh zu SāṃKār, 48.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit