प्रकृतिः प्रधानं ब्रह्माव्यक्तं बहुधात्मकं मायेति पर्यायाः । (१।१)

अलिङ्गस्य प्रकृतेः सकाशान्महान् उत्पद्यते । (१।२)

महान् बुद्धिर् आसुरी मतिः ख्यातिर् ज्ञानम् इति प्रज्ञापर्यायैर् उत्पद्यते । (१।३)

तस्माच्च महतो ऽहंकार उत्पद्यते । (१।४)

अहंकारो भूतादिर् वैकृतस् तैजसो ऽभिमान इति पर्यायाः । (१।५)

तस्माद् गणश्च षोडशकः । (१।६)

तस्माद् अहंकारात् षोडशकः षोडशकस्वरूपो गण उत्पद्यते । (१।७)

स यथा पञ्च तन्मात्राणि शब्दतन्मात्रं स्पर्शतन्मात्रं रूपतन्मात्रं रसतन्मात्रं गन्धतन्मात्रम् इति । (१।८)

तत एकादशेन्द्रियाणि । (१।९)

श्रोत्रं त्वक् चक्षुषी जिह्वा घ्राणम् इति पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि । (१।१०)

वाक्पाणिपादपायूपस्थाः पञ्च कर्मेन्द्रियाणि । (१।११)

उभयात्मकम् एकादशं मनः । (१।१२)

एष षोडशको गणो ऽहंकाराद् उत्पद्यते । (१।१३)

किंच पञ्चभ्यः पञ्च भूतानि । (१।१४)

तस्मात् षोडशकाद् गणात् पञ्चभ्यस् तन्मात्रेभ्यः सकाशात् पञ्च वै महाभूतान्युत्पद्यन्ते । (१।१५)

यद् उक्तं शब्दतन्मात्राद् आकाशं स्पर्शतन्मात्राद् वायू रूपतन्मात्रात् तेजो रसतन्मात्राद् आपो गन्धतन्मात्रात् पृथिवी । (१।१६)

एवं पञ्चभ्यः परमाणुभ्यः पञ्च महाभूतान्य् उत्पद्यन्ते । (१।१७)

यद् उक्तम् । (१।१८)

व्यक्ताव्यक्तज्ञविज्ञानान्मोक्ष इति । (१।१९)

तत्र महदादिभूतान्तं त्रयोविंशतिभेदं व्याख्यातम् । (१।२०)

अव्यक्तम् अपि भेदानां परिमाणाद् इत्यादिना व्याख्यातम् । (१।२१)

पुरुषो ऽपि संघातपरार्थत्वाद् इत्यादिभिर् हेतुभिर् व्याख्यातः । (१।२२)

एवम् एतानि पञ्चविंशतितत्त्वानि । (१।२३)

यस् तैस् त्रैलोक्यं व्याप्तं जानाति । (१।२४)

तस्य भावो ऽस्तित्वं तत्त्वम् । (१।२५)

यथोक्तम् । (१।२६)

पञ्चविंशतितत्त्वज्ञो यत्र कुत्राश्रमे रतः । (१।२७)

जटी मुण्डी शिखी वापि मुच्यते नात्र संशयः ॥ (१।२८)

तानि यथा प्रकृतिः पुरुषो बुद्धिर् अहंकारः पञ्च तन्मात्राण्येकादशेन्द्रियाणि पञ्च महाभूतानीति पञ्चविंशतितत्त्वानि । (२।१)

तत्रोक्तं प्रकृतेर् महान् उत्पद्यते । (२।२)

तस्य किं लक्षणम् । (२।३)

एतद् आह ॥ (२।४)