Devatā देवता

Agni Vaiśvānara

Ṛṣi ऋषि

Vāmadeva Gautama

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   वै॒श्वा॒न॒राय॑ मी॒ळ्हुषे॑ स॒जोषाः॑ क॒था दा॑शेमा॒ग्नये॑ बृ॒हद्भाः ।
   अनू॑नेन बृह॒ता व॒क्षथे॒नोप॑ स्तभायदुप॒मिन्न रोधः॑ ॥

   वैश्वानराय मीऌहुषे सजोषाः कथा दाशेमाग्नये बृहद् भाः |
   अनूनेन बृहता वक्षथेनोप स्तभायद् उपमिन् न रोधः ||

   vaiśvānarā́ya mīḷhúṣe sajóṣāḥ kathā́ dāśemāgnáye bṛhádbhā́ḥ ǀ
   ánūnena bṛhatā́ vakṣáthenópa stabhāyadupamínná ródhaḥ ǁ

   vaiśvānarāya mīḷhuṣe sajoṣāḥ kathā dāśemāgnaye bṛhad bhāḥ |
   anūnena bṛhatā vakṣathenopa stabhāyad upamin na rodhaḥ ||

   वै॒श्वा॒न॒राय॑ । मी॒ळ्हुषे॑ । स॒ऽजोषाः॑ । क॒था । दा॒शे॒म॒ । अ॒ग्नये॑ । बृ॒हत् । भाः ।
   अनू॑नेन । बृ॒ह॒ता । व॒क्षथे॑न । उप॑ । स्त॒भा॒य॒त् । उ॒प॒ऽमित् । न । रोधः॑ ॥

   वैश्वानराय । मीळ्हुषे । सऽजोषाः । कथा । दाशेम । अग्नये । बृहत् । भाः ।
   अनूनेन । बृहता । वक्षथेन । उप । स्तभायत् । उपऽमित् । न । रोधः ॥

   vaiśvānarā́ya ǀ mīḷhúṣe ǀ sa-jóṣāḥ ǀ kathā́ ǀ dāśema ǀ agnáye ǀ bṛhát ǀ bhā́ḥ ǀ
   ánūnena ǀ bṛhatā́ ǀ vakṣáthena ǀ úpa ǀ stabhāyat ǀ upa-mít ǀ ná ǀ ródhaḥ ǁ

   vaiśvānarāya ǀ mīḷhuṣe ǀ sa-joṣāḥ ǀ kathā ǀ dāśema ǀ agnaye ǀ bṛhat ǀ bhāḥ ǀ
   anūnena ǀ bṛhatā ǀ vakṣathena ǀ upa ǀ stabhāyat ǀ upa-mit ǀ na ǀ rodhaḥ ǁ

   4.5.1 Aṣṭaka 3.5.1.1Anuvāka 4.1.72Interpretations

2. Ṛk 2

   मा निं॑दत॒ य इ॒मां मह्यं॑ रा॒तिं दे॒वो द॒दौ मर्त्या॑य स्व॒धावा॑न् ।
   पाका॑य॒ गृत्सो॑ अ॒मृतो॒ विचे॑ता वैश्वान॒रो नृत॑मो य॒ह्वो अ॒ग्निः ॥

   मा निन्दत य इमाम् मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् |
   पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ||

   mā́ nindata yá imā́m máhyam rātím devó dadáu mártyāya svadhā́vān ǀ
   pā́kāya gṛ́tso amṛ́to vícetā vaiśvānaró nṛ́tamo yahvó agníḥ ǁ

   mā nindata ya imām mahyaṃ rātiṃ devo dadau martyāya svadhāvān |
   pākāya gṛtso amṛto vicetā vaiśvānaro nṛtamo yahvo agniḥ ||

   मा । नि॒न्द॒त॒ । यः । इ॒माम् । मह्य॑म् । रा॒तिम् । दे॒वः । द॒दौ । मर्त्या॑य । स्व॒धाऽवा॑न् ।
   पाका॑य । गृत्सः॑ । अ॒मृतः॑ । विऽचे॑ताः । वै॒श्वा॒न॒रः । नृऽत॑मः । य॒ह्वः । अ॒ग्निः ॥

   मा । निन्दत । यः । इमाम् । मह्यम् । रातिम् । देवः । ददौ । मर्त्याय । स्वधाऽवान् ।
   पाकाय । गृत्सः । अमृतः । विऽचेताः । वैश्वानरः । नृऽतमः । यह्वः । अग्निः ॥

   mā́ ǀ nindata ǀ yáḥ ǀ imā́m ǀ máhyam ǀ rātím ǀ deváḥ ǀ dadáu ǀ mártyāya ǀ svadhā́-vān ǀ
   pā́kāya ǀ gṛ́tsaḥ ǀ amṛ́taḥ ǀ ví-cetāḥ ǀ vaiśvānaráḥ ǀ nṛ́-tamaḥ ǀ yahváḥ ǀ agníḥ ǁ

   mā ǀ nindata ǀ yaḥ ǀ imām ǀ mahyam ǀ rātim ǀ devaḥ ǀ dadau ǀ martyāya ǀ svadhā-vān ǀ
   pākāya ǀ gṛtsaḥ ǀ amṛtaḥ ǀ vi-cetāḥ ǀ vaiśvānaraḥ ǀ nṛ-tamaḥ ǀ yahvaḥ ǀ agniḥ ǁ

   4.5.2 Aṣṭaka 3.5.1.2Anuvāka 4.1.73Interpretations

3. Ṛk 3

   साम॑ द्वि॒बर्हा॒ महि॑ ति॒ग्मभृ॑ष्टिः स॒हस्र॑रेता वृष॒भस्तुवि॑ष्मान् ।
   प॒दं न गोरप॑गूळ्हं विवि॒द्वान॒ग्निर्मह्यं॒ प्रेदु॑ वोचन्मनी॒षां ॥

   साम द्विबर्हा महि तिग्मभृष्टिः सहस्ररेता वृषभस् तुविष्मान् |
   पदं न गोर् अपगूऌहं विविद्वान् अग्निर् मह्यम् प्रेद् उ वोचन् मनीषाम् ||

   sā́ma dvibárhā máhi tigmábhṛṣṭiḥ sahásraretā vṛṣabhástúviṣmān ǀ
   padám ná górápagūḷham vividvā́nagnírmáhyam prédu vocanmanīṣā́m ǁ

   sāma dvibarhā mahi tigmabhṛṣṭiḥ sahasraretā vṛṣabhas tuviṣmān |
   padaṃ na gor apagūḷhaṃ vividvān agnir mahyam pred u vocan manīṣām ||

   साम॑ । द्वि॒ऽबर्हाः॑ । महि॑ । ति॒ग्मऽभृ॑ष्टिः । स॒हस्र॑ऽरेताः । वृ॒ष॒भः । तुवि॑ष्मान् ।
   प॒दम् । न । गोः । अप॑ऽगूळ्हम् । वि॒वि॒द्वान् । अ॒ग्निः । मह्य॑म् । प्र । इत् । ऊं॒ इति॑ । वो॒च॒त् । म॒नी॒षाम् ॥

   साम । द्विऽबर्हाः । महि । तिग्मऽभृष्टिः । सहस्रऽरेताः । वृषभः । तुविष्मान् ।
   पदम् । न । गोः । अपऽगूळ्हम् । विविद्वान् । अग्निः । मह्यम् । प्र । इत् । ऊं इति । वोचत् । मनीषाम् ॥

   sā́ma ǀ dvi-bárhāḥ ǀ máhi ǀ tigmá-bhṛṣṭiḥ ǀ sahásra-retāḥ ǀ vṛṣabháḥ ǀ túviṣmān ǀ
   padám ǀ ná ǀ góḥ ǀ ápa-gūḷham ǀ vividvā́n ǀ agníḥ ǀ máhyam ǀ prá ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ vocat ǀ manīṣā́m ǁ

   sāma ǀ dvi-barhāḥ ǀ mahi ǀ tigma-bhṛṣṭiḥ ǀ sahasra-retāḥ ǀ vṛṣabhaḥ ǀ tuviṣmān ǀ
   padam ǀ na ǀ goḥ ǀ apa-gūḷham ǀ vividvān ǀ agniḥ ǀ mahyam ǀ pra ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ vocat ǀ manīṣām ǁ

   4.5.3 Aṣṭaka 3.5.1.3Anuvāka 4.1.74Interpretations

4. Ṛk 4

   प्र ताँ अ॒ग्निर्ब॑भसत्ति॒ग्मजं॑भ॒स्तपि॑ष्ठेन शो॒चिषा॒ यः सु॒राधाः॑ ।
   प्र ये मि॒नंति॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑ प्रि॒या मि॒त्रस्य॒ चेत॑तो ध्रु॒वाणि॑ ॥

   प्र तां अग्निर् बभसत् तिग्मजम्भस् तपिष्ठेन शोचिषा यः सुराधाः |
   प्र ये मिनन्ति वरुणस्य धाम प्रिया मित्रस्य चेततो ध्रुवाणि ||

   prá tā́m̐ agnírbabhasattigmájambhastápiṣṭhena śocíṣā yáḥ surā́dhāḥ ǀ
   prá yé minánti váruṇasya dhā́ma priyā́ mitrásya cétato dhruvā́ṇi ǁ

   pra tāṃ agnir babhasat tigmajambhas tapiṣṭhena śociṣā yaḥ surādhāḥ |
   pra ye minanti varuṇasya dhāma priyā mitrasya cetato dhruvāṇi ||

   प्र । तान् । अ॒ग्निः । ब॒भ॒स॒त् । ति॒ग्मऽज॑म्भः । तपि॑ष्ठेन । शो॒चिषा॑ । यः । सु॒ऽराधाः॑ ।
   प्र । ये । मि॒नन्ति॑ । वरु॑णस्य । धाम॑ । प्रि॒या । मि॒त्रस्य॑ । चेत॑तः । ध्रु॒वाणि॑ ॥

   प्र । तान् । अग्निः । बभसत् । तिग्मऽजम्भः । तपिष्ठेन । शोचिषा । यः । सुऽराधाः ।
   प्र । ये । मिनन्ति । वरुणस्य । धाम । प्रिया । मित्रस्य । चेततः । ध्रुवाणि ॥

   prá ǀ tā́n ǀ agníḥ ǀ babhasat ǀ tigmá-jambhaḥ ǀ tápiṣṭhena ǀ śocíṣā ǀ yáḥ ǀ su-rā́dhāḥ ǀ
   prá ǀ yé ǀ minánti ǀ váruṇasya ǀ dhā́ma ǀ priyā́ ǀ mitrásya ǀ cétataḥ ǀ dhruvā́ṇi ǁ

   pra ǀ tān ǀ agniḥ ǀ babhasat ǀ tigma-jambhaḥ ǀ tapiṣṭhena ǀ śociṣā ǀ yaḥ ǀ su-rādhāḥ ǀ
   pra ǀ ye ǀ minanti ǀ varuṇasya ǀ dhāma ǀ priyā ǀ mitrasya ǀ cetataḥ ǀ dhruvāṇi ǁ

   4.5.4 Aṣṭaka 3.5.1.4Anuvāka 4.1.75Interpretations

5. Ṛk 5

   अ॒भ्रा॒तरो॒ न योष॑णो॒ व्यंतः॑ पति॒रिपो॒ न जन॑यो दु॒रेवाः॑ ।
   पा॒पासः॒ संतो॑ अनृ॒ता अ॑स॒त्या इ॒दं प॒दम॑जनता गभी॒रं ॥

   अभ्रातरो न योषणो व्यन्तः पतिरिपो न जनयो दुरेवाः |
   पापासः सन्तो अनृता असत्या इदम् पदम् अजनता गभीरम् ||

   abhrātáro ná yóṣaṇo vyántaḥ patirípo ná jánayo durévāḥ ǀ
   pāpā́saḥ sánto anṛtā́ asatyā́ idám padámajanatā gabhīrám ǁ

   abhrātaro na yoṣaṇo vyantaḥ patiripo na janayo durevāḥ |
   pāpāsaḥ santo anṛtā asatyā idam padam ajanatā gabhīram ||

   अ॒भ्रा॒तरः॑ । न । योष॑णः । व्यन्तः॑ । प॒ति॒ऽरिपः॑ । न । जन॑यः । दुः॒ऽएवाः॑ ।
   पा॒पासः॑ । सन्तः॑ । अ॒नृ॒ताः । अ॒स॒त्याः । इ॒दम् । प॒दम् । अ॒ज॒न॒त॒ । ग॒भी॒रम् ॥

   अभ्रातरः । न । योषणः । व्यन्तः । पतिऽरिपः । न । जनयः । दुःऽएवाः ।
   पापासः । सन्तः । अनृताः । असत्याः । इदम् । पदम् । अजनत । गभीरम् ॥

   abhrātáraḥ ǀ ná ǀ yóṣaṇaḥ ǀ vyántaḥ ǀ pati-rípaḥ ǀ ná ǀ jánayaḥ ǀ duḥ-évāḥ ǀ
   pāpā́saḥ ǀ sántaḥ ǀ anṛtā́ḥ ǀ asatyā́ḥ ǀ idám ǀ padám ǀ ajanata ǀ gabhīrám ǁ

   abhrātaraḥ ǀ na ǀ yoṣaṇaḥ ǀ vyantaḥ ǀ pati-ripaḥ ǀ na ǀ janayaḥ ǀ duḥ-evāḥ ǀ
   pāpāsaḥ ǀ santaḥ ǀ anṛtāḥ ǀ asatyāḥ ǀ idam ǀ padam ǀ ajanata ǀ gabhīram ǁ

   4.5.5 Aṣṭaka 3.5.1.5Anuvāka 4.1.76Interpretations

6. Ṛk 6

   इ॒दं मे॑ अग्ने॒ किय॑ते पाव॒कामि॑नते गु॒रुं भा॒रं न मन्म॑ ।
   बृ॒हद्द॑धाथ धृष॒ता ग॑भी॒रं य॒ह्वं पृ॒ष्ठं प्रय॑सा स॒प्तधा॑तु ॥

   इदम् मे अग्ने कियते पावकामिनते गुरुम् भारं न मन्म |
   बृहद् दधाथ धृषता गभीरं यह्वम् पृष्ठम् प्रयसा सप्तधातु ||

   idám me agne kíyate pāvakā́minate gurúm bhārám ná mánma ǀ
   bṛháddadhātha dhṛṣatā́ gabhīrám yahvám pṛṣṭhám práyasā saptádhātu ǁ

   idam me agne kiyate pāvakāminate gurum bhāraṃ na manma |
   bṛhad dadhātha dhṛṣatā gabhīraṃ yahvam pṛṣṭham prayasā saptadhātu ||

   इ॒दम् । मे॒ । अ॒ग्ने॒ । किय॑ते । पा॒व॒क॒ । अमि॑नते । गु॒रुम् । भा॒रम् । न । मन्म॑ ।
   बृ॒हत् । द॒धा॒थ॒ । धृ॒ष॒ता । ग॒भी॒रम् । य॒ह्वम् । पृ॒ष्ठम् । प्रय॑सा । स॒प्तऽधा॑तु ॥

   इदम् । मे । अग्ने । कियते । पावक । अमिनते । गुरुम् । भारम् । न । मन्म ।
   बृहत् । दधाथ । धृषता । गभीरम् । यह्वम् । पृष्ठम् । प्रयसा । सप्तऽधातु ॥

   idám ǀ me ǀ agne ǀ kíyate ǀ pāvaka ǀ áminate ǀ gurúm ǀ bhārám ǀ ná ǀ mánma ǀ
   bṛhát ǀ dadhātha ǀ dhṛṣatā́ ǀ gabhīrám ǀ yahvám ǀ pṛṣṭhám ǀ práyasā ǀ saptá-dhātu ǁ

   idam ǀ me ǀ agne ǀ kiyate ǀ pāvaka ǀ aminate ǀ gurum ǀ bhāram ǀ na ǀ manma ǀ
   bṛhat ǀ dadhātha ǀ dhṛṣatā ǀ gabhīram ǀ yahvam ǀ pṛṣṭham ǀ prayasā ǀ sapta-dhātu ǁ

   4.5.6 Aṣṭaka 3.5.2.1Anuvāka 4.1.77Interpretations

7. Ṛk 7

   तमिन्न्वे॒३॒॑व स॑म॒ना स॑मा॒नम॒भि क्रत्वा॑ पुन॒ती धी॒तिर॑श्याः ।
   स॒सस्य॒ चर्म॒न्नधि॒ चारु॒ पृश्ने॒रग्रे॑ रु॒प आरु॑पितं॒ जबा॑रु ॥

   तम् इन् न्व् एव समना समानम् अभि क्रत्वा पुनती धीतिर् अश्याः |
   ससस्य चर्मन्न् अधि चारु पृश्नेर् अग्रे रुप आरुपितं जबारु ||

   támínnvévá samanā́ samānámabhí krátvā punatī́ dhītíraśyāḥ ǀ
   sasásya cármannádhi cā́ru pṛ́śnerágre rupá ā́rupitam jábāru ǁ

   tam in nv eva samanā samānam abhi kratvā punatī dhītir aśyāḥ |
   sasasya carmann adhi cāru pṛśner agre rupa ārupitaṃ jabāru ||

   तम् । इत् । नु । ए॒व । स॒म॒ना । स॒मा॒नम् । अ॒भि । क्रत्वा॑ । पु॒न॒ती । धी॒तिः । अ॒श्याः॒ ।
   स॒सस्य॑ । चर्म॑न् । अधि॑ । चारु॑ । पृश्नेः॑ । अग्ने॑ । रु॒पः । अरु॑पितम् । जबा॑रु ॥

   तम् । इत् । नु । एव । समना । समानम् । अभि । क्रत्वा । पुनती । धीतिः । अश्याः ।
   ससस्य । चर्मन् । अधि । चारु । पृश्नेः । अग्ने । रुपः । अरुपितम् । जबारु ॥

   tám ǀ ít ǀ nú ǀ evá ǀ samanā́ ǀ samānám ǀ abhí ǀ krátvā ǀ punatī́ ǀ dhītíḥ ǀ aśyāḥ ǀ
   sasásya ǀ cárman ǀ ádhi ǀ cā́ru ǀ pṛ́śneḥ ǀ ágne ǀ rupáḥ ǀ árupitam ǀ jábāru ǁ

   tam ǀ it ǀ nu ǀ eva ǀ samanā ǀ samānam ǀ abhi ǀ kratvā ǀ punatī ǀ dhītiḥ ǀ aśyāḥ ǀ
   sasasya ǀ carman ǀ adhi ǀ cāru ǀ pṛśneḥ ǀ agne ǀ rupaḥ ǀ arupitam ǀ jabāru ǁ

   4.5.7 Aṣṭaka 3.5.2.2Anuvāka 4.1.78Interpretations

8. Ṛk 8

   प्र॒वाच्यं॒ वच॑सः॒ किं मे॑ अ॒स्य गुहा॑ हि॒तमुप॑ नि॒णिग्व॑दंति ।
   यदु॒स्रिया॑णा॒मप॒ वारि॑व॒ व्रन्पाति॑ प्रि॒यं रु॒पो अग्रं॑ प॒दं वेः ॥

   प्रवाच्यं वचसः किम् मे अस्य गुहा हितम् उप निणिग् वदन्ति |
   यद् उस्रियाणाम् अप वार् इव व्रन् पाति प्रियं रुपो अग्रम् पदं वेः ||

   pravā́cyam vácasaḥ kím me asyá gúhā hitámúpa niṇígvadanti ǀ
   yádusríyāṇāmápa vā́riva vránpā́ti priyám rupó ágram padám véḥ ǁ

   pravācyaṃ vacasaḥ kim me asya guhā hitam upa niṇig vadanti |
   yad usriyāṇām apa vār iva vran pāti priyaṃ rupo agram padaṃ veḥ ||

   प्र॒ऽवाच्य॑म् । वच॑सः । किम् । मे॒ । अ॒स्य । गुहा॑ । हि॒तम् । उप॑ । नि॒णिक् । व॒द॒न्ति॒ ।
   यत् । उ॒स्रिया॑णाम् । अप॑ । वाःऽइ॑व । व्रन् । पाति॑ । प्रि॒यम् । रु॒पः । अग्र॑म् । प॒दम् । वेरिति॒ वेः ॥

   प्रऽवाच्यम् । वचसः । किम् । मे । अस्य । गुहा । हितम् । उप । निणिक् । वदन्ति ।
   यत् । उस्रियाणाम् । अप । वाःऽइव । व्रन् । पाति । प्रियम् । रुपः । अग्रम् । पदम् । वेरिति वेः ॥

   pra-vā́cyam ǀ vácasaḥ ǀ kím ǀ me ǀ asyá ǀ gúhā ǀ hitám ǀ úpa ǀ niṇík ǀ vadanti ǀ
   yát ǀ usríyāṇām ǀ ápa ǀ vā́ḥ-iva ǀ vrán ǀ pā́ti ǀ priyám ǀ rupáḥ ǀ ágram ǀ padám ǀ véríti véḥ ǁ

   pra-vācyam ǀ vacasaḥ ǀ kim ǀ me ǀ asya ǀ guhā ǀ hitam ǀ upa ǀ niṇik ǀ vadanti ǀ
   yat ǀ usriyāṇām ǀ apa ǀ vāḥ-iva ǀ vran ǀ pāti ǀ priyam ǀ rupaḥ ǀ agram ǀ padam ǀ veriti veḥ ǁ

   4.5.8 Aṣṭaka 3.5.2.3Anuvāka 4.1.79Interpretations

9. Ṛk 9

   इ॒दमु॒ त्यन्महि॑ म॒हामनी॑कं॒ यदु॒स्रिया॒ सच॑त पू॒र्व्यं गौः ।
   ऋ॒तस्य॑ प॒दे अधि॒ दीद्या॑नं॒ गुहा॑ रघु॒ष्यद्र॑घु॒यद्वि॑वेद ॥

   इदम् उ त्यन् महि महाम् अनीकं यद् उस्रिया सचत पूर्व्यं गौः |
   ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद् रघुयद् विवेद ||

   idámu tyánmáhi mahā́mánīkam yádusríyā sácata pūrvyám gáuḥ ǀ
   ṛtásya padé ádhi dī́dyānam gúhā raghuṣyádraghuyádviveda ǁ

   idam u tyan mahi mahām anīkaṃ yad usriyā sacata pūrvyaṃ gauḥ |
   ṛtasya pade adhi dīdyānaṃ guhā raghuṣyad raghuyad viveda ||

   इ॒दम् । ऊं॒ इति॑ । त्यत् । महि॑ । म॒हाम् । अनी॑कम् । यत् । उ॒स्रिया॑ । सच॑त । पू॒र्व्यम् । गौः ।
   ऋ॒तस्य॑ । प॒दे । अधि॑ । दीद्या॑नम् । गुहा॑ । र॒घु॒ऽस्यत् । र॒घु॒ऽयत् । वि॒वे॒द॒ ॥

   इदम् । ऊं इति । त्यत् । महि । महाम् । अनीकम् । यत् । उस्रिया । सचत । पूर्व्यम् । गौः ।
   ऋतस्य । पदे । अधि । दीद्यानम् । गुहा । रघुऽस्यत् । रघुऽयत् । विवेद ॥

   idám ǀ ūṃ íti ǀ tyát ǀ máhi ǀ mahā́m ǀ ánīkam ǀ yát ǀ usríyā ǀ sácata ǀ pūrvyám ǀ gáuḥ ǀ
   ṛtásya ǀ padé ǀ ádhi ǀ dī́dyānam ǀ gúhā ǀ raghu-syát ǀ raghu-yát ǀ viveda ǁ

   idam ǀ ūṃ iti ǀ tyat ǀ mahi ǀ mahām ǀ anīkam ǀ yat ǀ usriyā ǀ sacata ǀ pūrvyam ǀ gauḥ ǀ
   ṛtasya ǀ pade ǀ adhi ǀ dīdyānam ǀ guhā ǀ raghu-syat ǀ raghu-yat ǀ viveda ǁ

   4.5.9 Aṣṭaka 3.5.2.4Anuvāka 4.1.80Interpretations

10. Ṛk 10

    अध॑ द्युता॒नः पि॒त्रोः सचा॒साम॑नुत॒ गुह्यं॒ चारु॒ पृश्नेः॑ ।
    मा॒तुष्प॒दे प॑र॒मे अंति॒ षद्गोर्वृष्णः॑ शो॒चिषः॒ प्रय॑तस्य जि॒ह्वा ॥

    अध द्युतानः पित्रोः सचासामनुत गुह्यं चारु पृश्नेः |
    मातुष् पदे परमे अन्ति षद् गोर् वृष्णः शोचिषः प्रयतस्य जिह्वा ||

    ádha dyutānáḥ pitróḥ sácāsā́manuta gúhyam cā́ru pṛ́śneḥ ǀ
    mātúṣpadé paramé ánti ṣádgórvṛ́ṣṇaḥ śocíṣaḥ práyatasya jihvā́ ǁ

    adha dyutānaḥ pitroḥ sacāsāmanuta guhyaṃ cāru pṛśneḥ |
    mātuṣ pade parame anti ṣad gor vṛṣṇaḥ śociṣaḥ prayatasya jihvā ||

    अध॑ । द्यु॒ता॒नः । पि॒त्रोः । सचा॑ । आ॒सा । अम॑नुत । गुह्य॑म् । चारु॑ । पृश्नेः॑ ।
    मा॒तुः । प॒दे । प॒र॒मे । अन्ति॑ । सत् । गोः । वृष्णः॑ । शो॒चिषः॑ । प्रऽय॑तस्य । जि॒ह्वा ॥

    अध । द्युतानः । पित्रोः । सचा । आसा । अमनुत । गुह्यम् । चारु । पृश्नेः ।
    मातुः । पदे । परमे । अन्ति । सत् । गोः । वृष्णः । शोचिषः । प्रऽयतस्य । जिह्वा ॥

    ádha ǀ dyutānáḥ ǀ pitróḥ ǀ sácā ǀ āsā́ ǀ ámanuta ǀ gúhyam ǀ cā́ru ǀ pṛ́śneḥ ǀ
    mātúḥ ǀ padé ǀ paramé ǀ ánti ǀ sát ǀ góḥ ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǀ śocíṣaḥ ǀ prá-yatasya ǀ jihvā́ ǁ

    adha ǀ dyutānaḥ ǀ pitroḥ ǀ sacā ǀ āsā ǀ amanuta ǀ guhyam ǀ cāru ǀ pṛśneḥ ǀ
    mātuḥ ǀ pade ǀ parame ǀ anti ǀ sat ǀ goḥ ǀ vṛṣṇaḥ ǀ śociṣaḥ ǀ pra-yatasya ǀ jihvā ǁ

    4.5.10 Aṣṭaka 3.5.2.5Anuvāka 4.1.81Interpretations

11. Ṛk 11

    ऋ॒तं वो॑चे॒ नम॑सा पृ॒च्छ्यमा॑न॒स्तवा॒शसा॑ जातवेदो॒ यदी॒दं ।
    त्वम॒स्य क्ष॑यसि॒ यद्ध॒ विश्वं॑ दि॒वि यदु॒ द्रवि॑णं॒ यत्पृ॑थि॒व्यां ॥

    ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस् तवाशसा जातवेदो यदीदम् |
    त्वम् अस्य क्षयसि यद् ध विश्वं दिवि यद् उ द्रविणं यत् पृथिव्याम् ||

    ṛtám voce námasā pṛcchyámānastávāśásā jātavedo yádīdám ǀ
    tvámasyá kṣayasi yáddha víśvam diví yádu dráviṇam yátpṛthivyā́m ǁ

    ṛtaṃ voce namasā pṛcchyamānas tavāśasā jātavedo yadīdam |
    tvam asya kṣayasi yad dha viśvaṃ divi yad u draviṇaṃ yat pṛthivyām ||

    ऋ॒तम् । वो॒चे॒ । नम॑सा । पृ॒च्छ्यमा॑नः । तव॑ । आ॒ऽशसा॑ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । यदि॑ । इ॒दम् ।
    त्वम् । अ॒स्य । क्ष॒य॒सि॒ । यत् । ह॒ । विश्व॑म् । दि॒वि । यत् । ऊं॒ इति॑ । द्रवि॑णम् । यत् । पृ॒थि॒व्याम् ॥

    ऋतम् । वोचे । नमसा । पृच्छ्यमानः । तव । आऽशसा । जातऽवेदः । यदि । इदम् ।
    त्वम् । अस्य । क्षयसि । यत् । ह । विश्वम् । दिवि । यत् । ऊं इति । द्रविणम् । यत् । पृथिव्याम् ॥

    ṛtám ǀ voce ǀ námasā ǀ pṛcchyámānaḥ ǀ táva ǀ ā-śásā ǀ jāta-vedaḥ ǀ yádi ǀ idám ǀ
    tvám ǀ asyá ǀ kṣayasi ǀ yát ǀ ha ǀ víśvam ǀ diví ǀ yát ǀ ūṃ íti ǀ dráviṇam ǀ yát ǀ pṛthivyā́m ǁ

    ṛtam ǀ voce ǀ namasā ǀ pṛcchyamānaḥ ǀ tava ǀ ā-śasā ǀ jāta-vedaḥ ǀ yadi ǀ idam ǀ
    tvam ǀ asya ǀ kṣayasi ǀ yat ǀ ha ǀ viśvam ǀ divi ǀ yat ǀ ūṃ iti ǀ draviṇam ǀ yat ǀ pṛthivyām ǁ

    4.5.11 Aṣṭaka 3.5.3.1Anuvāka 4.1.82Interpretations

12. Ṛk 12

    किं नो॑ अ॒स्य द्रवि॑णं॒ कद्ध॒ रत्नं॒ वि नो॑ वोचो जातवेदश्चिकि॒त्वान् ।
    गुहाध्व॑नः पर॒मं यन्नो॑ अ॒स्य रेकु॑ प॒दं न नि॑दा॒ना अग॑न्म ॥

    किं नो अस्य द्रविणं कद् ध रत्नं वि नो वोचो जातवेदश् चिकित्वान् |
    गुहाध्वनः परमं यन् नो अस्य रेकु पदं न निदाना अगन्म ||

    kím no asyá dráviṇam káddha rátnam ví no voco jātavedaścikitvā́n ǀ
    gúhā́dhvanaḥ paramám yánno asyá réku padám ná nidānā́ áganma ǁ

    kiṃ no asya draviṇaṃ kad dha ratnaṃ vi no voco jātavedaś cikitvān |
    guhādhvanaḥ paramaṃ yan no asya reku padaṃ na nidānā aganma ||

    किम् । नः॒ । अ॒स्य । द्रवि॑णम् । कत् । ह॒ । रत्न॑म् । वि । नः॒ । वो॒चः॒ । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । चि॒कि॒त्वान् ।
    गुहा॑ । अध्व॑नः । प॒र॒मम् । यत् । नः॒ । अ॒स्य । रेकु॑ । प॒दम् । न । नि॒दा॒नाः । अग॑न्म ॥

    किम् । नः । अस्य । द्रविणम् । कत् । ह । रत्नम् । वि । नः । वोचः । जातऽवेदः । चिकित्वान् ।
    गुहा । अध्वनः । परमम् । यत् । नः । अस्य । रेकु । पदम् । न । निदानाः । अगन्म ॥

    kím ǀ naḥ ǀ asyá ǀ dráviṇam ǀ kát ǀ ha ǀ rátnam ǀ ví ǀ naḥ ǀ vocaḥ ǀ jāta-vedaḥ ǀ cikitvā́n ǀ
    gúhā ǀ ádhvanaḥ ǀ paramám ǀ yát ǀ naḥ ǀ asyá ǀ réku ǀ padám ǀ ná ǀ nidānā́ḥ ǀ áganma ǁ

    kim ǀ naḥ ǀ asya ǀ draviṇam ǀ kat ǀ ha ǀ ratnam ǀ vi ǀ naḥ ǀ vocaḥ ǀ jāta-vedaḥ ǀ cikitvān ǀ
    guhā ǀ adhvanaḥ ǀ paramam ǀ yat ǀ naḥ ǀ asya ǀ reku ǀ padam ǀ na ǀ nidānāḥ ǀ aganma ǁ

    4.5.12 Aṣṭaka 3.5.3.2Anuvāka 4.1.83Interpretations

13. Ṛk 13

    का म॒र्यादा॑ व॒युना॒ कद्ध॑ वा॒ममच्छा॑ गमेम र॒घवो॒ न वाजं॑ ।
    क॒दा नो॑ दे॒वीर॒मृत॑स्य॒ पत्नीः॒ सूरो॒ वर्णे॑न ततनन्नु॒षासः॑ ॥

    का मर्यादा वयुना कद् ध वामम् अच्छा गमेम रघवो न वाजम् |
    कदा नो देवीर् अमृतस्य पत्नीः सूरो वर्णेन ततनन्न् उषासः ||

    kā́ maryā́dā vayúnā káddha vāmámácchā gamema raghávo ná vā́jam ǀ
    kadā́ no devī́ramṛ́tasya pátnīḥ sū́ro várṇena tatanannuṣā́saḥ ǁ

    kā maryādā vayunā kad dha vāmam acchā gamema raghavo na vājam |
    kadā no devīr amṛtasya patnīḥ sūro varṇena tatanann uṣāsaḥ ||

    का । म॒र्यादा॑ । व॒युना॑ । कत् । ह॒ । वा॒मम् । अच्छ॑ । ग॒मे॒म॒ । र॒घवः॑ । न । वाज॑म् ।
    क॒दा । नः॒ । दे॒वीः । अ॒मृत॑स्य । पत्नीः॑ । सूरः॑ । वर्णे॑न । त॒त॒न॒न् । उ॒षसः॑ ॥

    का । मर्यादा । वयुना । कत् । ह । वामम् । अच्छ । गमेम । रघवः । न । वाजम् ।
    कदा । नः । देवीः । अमृतस्य । पत्नीः । सूरः । वर्णेन । ततनन् । उषसः ॥

    kā́ ǀ maryā́dā ǀ vayúnā ǀ kát ǀ ha ǀ vāmám ǀ áccha ǀ gamema ǀ raghávaḥ ǀ ná ǀ vā́jam ǀ
    kadā́ ǀ naḥ ǀ devī́ḥ ǀ amṛ́tasya ǀ pátnīḥ ǀ sū́raḥ ǀ várṇena ǀ tatanan ǀ uṣásaḥ ǁ

    kā ǀ maryādā ǀ vayunā ǀ kat ǀ ha ǀ vāmam ǀ accha ǀ gamema ǀ raghavaḥ ǀ na ǀ vājam ǀ
    kadā ǀ naḥ ǀ devīḥ ǀ amṛtasya ǀ patnīḥ ǀ sūraḥ ǀ varṇena ǀ tatanan ǀ uṣasaḥ ǁ

    4.5.13 Aṣṭaka 3.5.3.3Anuvāka 4.1.84Interpretations

14. Ṛk 14

    अ॒नि॒रेण॒ वच॑सा फ॒ल्ग्वे॑न प्र॒तीत्ये॑न कृ॒धुना॑तृ॒पासः॑ ।
    अधा॒ ते अ॑ग्ने॒ किमि॒हा व॑दंत्यनायु॒धास॒ आस॑ता सचंतां ॥

    अनिरेण वचसा फल्ग्वेन प्रतीत्येन कृधुनातृपासः |
    अधा ते अग्ने किम् इहा वदन्त्य् अनायुधास आसता सचन्ताम् ||

    aniréṇa vácasā phalgvéna pratī́tyena kṛdhúnātṛpā́saḥ ǀ
    ádhā té agne kímihā́ vadantyanāyudhā́sa ā́satā sacantām ǁ

    anireṇa vacasā phalgvena pratītyena kṛdhunātṛpāsaḥ |
    adhā te agne kim ihā vadanty anāyudhāsa āsatā sacantām ||

    अ॒नि॒रेण॑ । वच॑सा । फ॒ल्ग्वे॑न । प्र॒तीत्ये॑न । कृ॒धुना॑ । अ॒तृ॒पासः॑ ।
    अध॑ । ते । अ॒ग्ने॒ । किम् । इ॒ह । व॒द॒न्ति॒ । अ॒ना॒यु॒धासः॑ । अस॑ता । स॒च॒न्ता॒म् ॥

    अनिरेण । वचसा । फल्ग्वेन । प्रतीत्येन । कृधुना । अतृपासः ।
    अध । ते । अग्ने । किम् । इह । वदन्ति । अनायुधासः । असता । सचन्ताम् ॥

    aniréṇa ǀ vácasā ǀ phalgvéna ǀ pratī́tyena ǀ kṛdhúnā ǀ atṛpā́saḥ ǀ
    ádha ǀ té ǀ agne ǀ kím ǀ ihá ǀ vadanti ǀ anāyudhā́saḥ ǀ ásatā ǀ sacantām ǁ

    anireṇa ǀ vacasā ǀ phalgvena ǀ pratītyena ǀ kṛdhunā ǀ atṛpāsaḥ ǀ
    adha ǀ te ǀ agne ǀ kim ǀ iha ǀ vadanti ǀ anāyudhāsaḥ ǀ asatā ǀ sacantām ǁ

    4.5.14 Aṣṭaka 3.5.3.4Anuvāka 4.1.85Interpretations

15. Ṛk 15

    अ॒स्य श्रि॒ये स॑मिधा॒नस्य॒ वृष्णो॒ वसो॒रनी॑कं॒ दम॒ आ रु॑रोच ।
    रुश॒द्वसा॑नः सु॒दृशी॑करूपः क्षि॒तिर्न रा॒या पु॑रु॒वारो॑ अद्यौत् ॥

    अस्य श्रिये समिधानस्य वृष्णो वसोर् अनीकं दम आ रुरोच |
    रुशद् वसानः सुदृशीकरूपः क्षितिर् न राया पुरुवारो अद्यौत् ||

    asyá śriyé samidhānásya vṛ́ṣṇo vásoránīkam dáma ā́ ruroca ǀ
    rúśadvásānaḥ sudṛ́śīkarūpaḥ kṣitírná rāyā́ puruvā́ro adyaut ǁ

    asya śriye samidhānasya vṛṣṇo vasor anīkaṃ dama ā ruroca |
    ruśad vasānaḥ sudṛśīkarūpaḥ kṣitir na rāyā puruvāro adyaut ||

    अ॒स्य । श्रि॒ये । स॒म्ऽइ॒धा॒नस्य॑ । वृष्णः॑ । वसोः॑ । अनी॑कम् । दमे॑ । आ । रु॒रो॒च॒ ।
    रुश॑त् । वसा॑नः । सु॒दृशी॑कऽरूपः । क्षि॒तिः । न । रा॒या । पु॒रु॒ऽवारः॑ । अ॒द्यौ॒त् ॥

    अस्य । श्रिये । सम्ऽइधानस्य । वृष्णः । वसोः । अनीकम् । दमे । आ । रुरोच ।
    रुशत् । वसानः । सुदृशीकऽरूपः । क्षितिः । न । राया । पुरुऽवारः । अद्यौत् ॥

    asyá ǀ śriyé ǀ sam-idhānásya ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǀ vásoḥ ǀ ánīkam ǀ dáme ǀ ā́ ǀ ruroca ǀ
    rúśat ǀ vásānaḥ ǀ sudṛ́śīka-rūpaḥ ǀ kṣitíḥ ǀ ná ǀ rāyā́ ǀ puru-vā́raḥ ǀ adyaut ǁ

    asya ǀ śriye ǀ sam-idhānasya ǀ vṛṣṇaḥ ǀ vasoḥ ǀ anīkam ǀ dame ǀ ā ǀ ruroca ǀ
    ruśat ǀ vasānaḥ ǀ sudṛśīka-rūpaḥ ǀ kṣitiḥ ǀ na ǀ rāyā ǀ puru-vāraḥ ǀ adyaut ǁ

    4.5.15 Aṣṭaka 3.5.3.5Anuvāka 4.1.86Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.