Devatā देवता

Divaḥ, Pṛthivī

Ṛṣi ऋषि

Vāmadeva Gautama

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh, Gāyatrī

1. Ṛk 1

   म॒ही द्यावा॑पृथि॒वी इ॒ह ज्येष्ठे॑ रु॒चा भ॑वतां शु॒चय॑द्भिर॒र्कैः ।
   यत्सीं॒ वरि॑ष्ठे बृह॒ती वि॑मि॒न्वन्रु॒वद्धो॒क्षा प॑प्रथा॒नेभि॒रेवैः॑ ॥

   मही द्यावापृथिवी इह ज्येष्ठे रुचा भवतां शुचयद्भिर् अर्कैः |
   यत् सीं वरिष्ठे बृहती विमिन्वन् रुवद् धोक्षा पप्रथानेभिर् एवैः ||

   mahī́ dyā́vāpṛthivī́ ihá jyéṣṭhe rucā́ bhavatām śucáyadbhirarkáiḥ ǀ
   yátsīm váriṣṭhe bṛhatī́ viminvánruváddhokṣā́ paprathānébhirévaiḥ ǁ

   mahī dyāvāpṛthivī iha jyeṣṭhe rucā bhavatāṃ śucayadbhir arkaiḥ |
   yat sīṃ variṣṭhe bṛhatī viminvan ruvad dhokṣā paprathānebhir evaiḥ ||

   म॒ही इति॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । इ॒ह । ज्येष्ठे॒ इति॑ । रु॒चा । भ॒व॒ता॒म् । शु॒चय॑त्ऽभिः । अ॒र्कैः ।
   यत् । सी॒म् । वरि॑ष्ठे॒ इति॑ । बृ॒ह॒ती इति॑ । वि॒ऽमि॒न्वन् । रु॒वत् । ह॒ । उ॒क्षा । प॒प्र॒था॒नेभिः॑ । एवैः॑ ॥

   मही इति । द्यावापृथिवी इति । इह । ज्येष्ठे इति । रुचा । भवताम् । शुचयत्ऽभिः । अर्कैः ।
   यत् । सीम् । वरिष्ठे इति । बृहती इति । विऽमिन्वन् । रुवत् । ह । उक्षा । पप्रथानेभिः । एवैः ॥

   mahī́ íti ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ ihá ǀ jyéṣṭhe íti ǀ rucā́ ǀ bhavatām ǀ śucáyat-bhiḥ ǀ arkáiḥ ǀ
   yát ǀ sīm ǀ váriṣṭhe íti ǀ bṛhatī́ íti ǀ vi-minván ǀ ruvát ǀ ha ǀ ukṣā́ ǀ paprathānébhiḥ ǀ évaiḥ ǁ

   mahī iti ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ iha ǀ jyeṣṭhe iti ǀ rucā ǀ bhavatām ǀ śucayat-bhiḥ ǀ arkaiḥ ǀ
   yat ǀ sīm ǀ variṣṭhe iti ǀ bṛhatī iti ǀ vi-minvan ǀ ruvat ǀ ha ǀ ukṣā ǀ paprathānebhiḥ ǀ evaiḥ ǁ

   4.56.1 Aṣṭaka 3.8.8.1Anuvāka 4.5.75Interpretations

2. Ṛk 2

   दे॒वी दे॒वेभि॑र्यज॒ते यज॑त्रै॒रमि॑नती तस्थतुरु॒क्षमा॑णे ।
   ऋ॒ताव॑री अ॒द्रुहा॑ दे॒वपु॑त्रे य॒ज्ञस्य॑ ने॒त्री शु॒चय॑द्भिर॒र्कैः ॥

   देवी देवेभिर् यजते यजत्रैर् अमिनती तस्थतुर् उक्षमाणे |
   ऋतावरी अद्रुहा देवपुत्रे यज्ञस्य नेत्री शुचयद्भिर् अर्कैः ||

   devī́ devébhiryajaté yájatrairáminatī tasthaturukṣámāṇe ǀ
   ṛtā́varī adrúhā deváputre yajñásya netrī́ śucáyadbhirarkáiḥ ǁ

   devī devebhir yajate yajatrair aminatī tasthatur ukṣamāṇe |
   ṛtāvarī adruhā devaputre yajñasya netrī śucayadbhir arkaiḥ ||

   दे॒वी इति॑ । दे॒वेभिः॑ । य॒ज॒ते इति॑ । यज॑त्रैः । अमि॑नती॒ इति॑ । त॒स्थ॒तुः॒ । उ॒क्षमा॑णे॒ इति॑ ।
   ऋ॒तव॑री॒ इत्यृ॒तऽव॑री । अ॒द्रुहा॑ । दे॒वपु॑त्रे॒ इति॑ दे॒वऽपु॑त्रे । य॒ज्ञस्य॑ । ने॒त्री इति॑ । शु॒चय॑त्ऽभिः । अ॒र्कैः ॥

   देवी इति । देवेभिः । यजते इति । यजत्रैः । अमिनती इति । तस्थतुः । उक्षमाणे इति ।
   ऋतवरी इत्यृतऽवरी । अद्रुहा । देवपुत्रे इति देवऽपुत्रे । यज्ञस्य । नेत्री इति । शुचयत्ऽभिः । अर्कैः ॥

   devī́ íti ǀ devébhiḥ ǀ yajaté íti ǀ yájatraiḥ ǀ áminatī íti ǀ tasthatuḥ ǀ ukṣámāṇe íti ǀ
   ṛtávarī ítyṛtá-varī ǀ adrúhā ǀ deváputre íti devá-putre ǀ yajñásya ǀ netrī́ íti ǀ śucáyat-bhiḥ ǀ arkáiḥ ǁ

   devī iti ǀ devebhiḥ ǀ yajate iti ǀ yajatraiḥ ǀ aminatī iti ǀ tasthatuḥ ǀ ukṣamāṇe iti ǀ
   ṛtavarī ityṛta-varī ǀ adruhā ǀ devaputre iti deva-putre ǀ yajñasya ǀ netrī iti ǀ śucayat-bhiḥ ǀ arkaiḥ ǁ

   4.56.2 Aṣṭaka 3.8.8.2Anuvāka 4.5.76Interpretations

3. Ṛk 3

   स इत्स्वपा॒ भुव॑नेष्वास॒ य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी ज॒जान॑ ।
   उ॒र्वी ग॑भी॒रे रज॑सी सु॒मेके॑ अवं॒शे धीरः॒ शच्या॒ समै॑रत् ॥

   स इत् स्वपा भुवनेष्व् आस य इमे द्यावापृथिवी जजान |
   उर्वी गभीरे रजसी सुमेके अवंशे धीरः शच्या सम् ऐरत् ||

   sá ítsvápā bhúvaneṣvāsa yá imé dyā́vāpṛthivī́ jajā́na ǀ
   urvī́ gabhīré rájasī suméke avaṃśé dhī́raḥ śácyā sámairat ǁ

   sa it svapā bhuvaneṣv āsa ya ime dyāvāpṛthivī jajāna |
   urvī gabhīre rajasī sumeke avaṃśe dhīraḥ śacyā sam airat ||

   सः । इत् । सु॒ऽअपाः॑ । भुव॑नेषु । आ॒स॒ । यः । इ॒मे इति॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । ज॒जान॑ ।
   उ॒र्वी इति॑ । ग॒भी॒रे इति॑ । रज॑सी॒ इति॑ । सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके॑ । अ॒वं॒शे । धीरः॑ । शच्या॑ । सम् । ऐ॒र॒त् ॥

   सः । इत् । सुऽअपाः । भुवनेषु । आस । यः । इमे इति । द्यावापृथिवी इति । जजान ।
   उर्वी इति । गभीरे इति । रजसी इति । सुमेके इति सुऽमेके । अवंशे । धीरः । शच्या । सम् । ऐरत् ॥

   sáḥ ǀ ít ǀ su-ápāḥ ǀ bhúvaneṣu ǀ āsa ǀ yáḥ ǀ imé íti ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ jajā́na ǀ
   urvī́ íti ǀ gabhīré íti ǀ rájasī íti ǀ suméke íti su-méke ǀ avaṃśé ǀ dhī́raḥ ǀ śácyā ǀ sám ǀ airat ǁ

   saḥ ǀ it ǀ su-apāḥ ǀ bhuvaneṣu ǀ āsa ǀ yaḥ ǀ ime iti ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ jajāna ǀ
   urvī iti ǀ gabhīre iti ǀ rajasī iti ǀ sumeke iti su-meke ǀ avaṃśe ǀ dhīraḥ ǀ śacyā ǀ sam ǀ airat ǁ

   4.56.3 Aṣṭaka 3.8.8.3Anuvāka 4.5.77Interpretations

4. Ṛk 4

   नू रो॑दसी बृ॒हद्भि॑र्नो॒ वरू॑थैः॒ पत्नी॑वद्भिरि॒षयं॑ती स॒जोषाः॑ ।
   उ॒रू॒ची विश्वे॑ यज॒ते नि पा॑तं धि॒या स्या॑म र॒थ्यः॑ सदा॒साः ॥

   नू रोदसी बृहद्भिर् नो वरूथैः पत्नीवद्भिर् इषयन्ती सजोषाः |
   उरूची विश्वे यजते नि पातं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ||

   nū́ rodasī bṛhádbhirno várūthaiḥ pátnīvadbhiriṣáyantī sajóṣāḥ ǀ
   urūcī́ víśve yajaté ní pātam dhiyā́ syāma rathyáḥ sadāsā́ḥ ǁ

   nū rodasī bṛhadbhir no varūthaiḥ patnīvadbhir iṣayantī sajoṣāḥ |
   urūcī viśve yajate ni pātaṃ dhiyā syāma rathyaḥ sadāsāḥ ||

   नु । रो॒द॒सी॒ इति॑ । बृ॒हत्ऽभिः॑ । नः॒ । वरू॑थैः । पत्नी॑वत्ऽभिः । इ॒षय॑न्ती॒ इति॑ । स॒ऽजोषाः॑ ।
   उ॒रू॒ची इति॑ । विश्वे॒ इति॑ । य॒ज॒ते इति॑ । नि । पा॒त॒म् । धि॒या । स्या॒म॒ । र॒थ्यः॑ । स॒दा॒ऽसाः ॥

   नु । रोदसी इति । बृहत्ऽभिः । नः । वरूथैः । पत्नीवत्ऽभिः । इषयन्ती इति । सऽजोषाः ।
   उरूची इति । विश्वे इति । यजते इति । नि । पातम् । धिया । स्याम । रथ्यः । सदाऽसाः ॥

   nú ǀ rodasī íti ǀ bṛhát-bhiḥ ǀ naḥ ǀ várūthaiḥ ǀ pátnīvat-bhiḥ ǀ iṣáyantī íti ǀ sa-jóṣāḥ ǀ
   urūcī́ íti ǀ víśve íti ǀ yajaté íti ǀ ní ǀ pātam ǀ dhiyā́ ǀ syāma ǀ rathyáḥ ǀ sadā-sā́ḥ ǁ

   nu ǀ rodasī iti ǀ bṛhat-bhiḥ ǀ naḥ ǀ varūthaiḥ ǀ patnīvat-bhiḥ ǀ iṣayantī iti ǀ sa-joṣāḥ ǀ
   urūcī iti ǀ viśve iti ǀ yajate iti ǀ ni ǀ pātam ǀ dhiyā ǀ syāma ǀ rathyaḥ ǀ sadā-sāḥ ǁ

   4.56.4 Aṣṭaka 3.8.8.4Anuvāka 4.5.78Interpretations

5. Ṛk 5

   प्र वां॒ महि॒ द्यवी॑ अ॒भ्युप॑स्तुतिं भरामहे ।
   शुची॒ उप॒ प्रश॑स्तये ॥

   प्र वाम् महि द्यवी अभ्य् उपस्तुतिम् भरामहे |
   शुची उप प्रशस्तये ||

   prá vām máhi dyávī abhyúpastutim bharāmahe ǀ
   śúcī úpa práśastaye ǁ

   pra vām mahi dyavī abhy upastutim bharāmahe |
   śucī upa praśastaye ||

   प्र । वा॒म् । महि॑ । द्यवी॒ इति॑ । अ॒भि । उप॑ऽस्तुतिम् । भ॒रा॒म॒हे॒ ।
   शुची॒ इति॑ । उप॑ । प्रऽश॑स्तये ॥

   प्र । वाम् । महि । द्यवी इति । अभि । उपऽस्तुतिम् । भरामहे ।
   शुची इति । उप । प्रऽशस्तये ॥

   prá ǀ vām ǀ máhi ǀ dyávī íti ǀ abhí ǀ úpa-stutim ǀ bharāmahe ǀ
   śúcī íti ǀ úpa ǀ prá-śastaye ǁ

   pra ǀ vām ǀ mahi ǀ dyavī iti ǀ abhi ǀ upa-stutim ǀ bharāmahe ǀ
   śucī iti ǀ upa ǀ pra-śastaye ǁ

   4.56.5 Aṣṭaka 3.8.8.5Anuvāka 4.5.79Interpretations

6. Ṛk 6

   पु॒ना॒ने त॒न्वा॑ मि॒थः स्वेन॒ दक्षे॑ण राजथः ।
   ऊ॒ह्याथे॑ स॒नादृ॒तं ॥

   पुनाने तन्वा मिथः स्वेन दक्षेण राजथः |
   ऊह्याथे सनाद् ऋतम् ||

   punāné tanvā́ mitháḥ svéna dákṣeṇa rājathaḥ ǀ
   ūhyā́the sanā́dṛtám ǁ

   punāne tanvā mithaḥ svena dakṣeṇa rājathaḥ |
   ūhyāthe sanād ṛtam ||

   पु॒ना॒ने इति॑ । त॒न्वा॑ । मि॒थः । स्वेन॑ । दक्षे॑ण । रा॒ज॒थः॒ ।
   ऊ॒ह्याथे॒ इति॑ । स॒नात् । ऋ॒तम् ॥

   पुनाने इति । तन्वा । मिथः । स्वेन । दक्षेण । राजथः ।
   ऊह्याथे इति । सनात् । ऋतम् ॥

   punāné íti ǀ tanvā́ ǀ mitháḥ ǀ svéna ǀ dákṣeṇa ǀ rājathaḥ ǀ
   ūhyā́the íti ǀ sanā́t ǀ ṛtám ǁ

   punāne iti ǀ tanvā ǀ mithaḥ ǀ svena ǀ dakṣeṇa ǀ rājathaḥ ǀ
   ūhyāthe iti ǀ sanāt ǀ ṛtam ǁ

   4.56.6 Aṣṭaka 3.8.8.6Anuvāka 4.5.80Interpretations

7. Ṛk 7

   म॒ही मि॒त्रस्य॑ साधथ॒स्तरं॑ती॒ पिप्र॑ती ऋ॒तं ।
   परि॑ य॒ज्ञं नि षे॑दथुः ॥

   मही मित्रस्य साधथस् तरन्ती पिप्रती ऋतम् |
   परि यज्ञं नि षेदथुः ||

   mahī́ mitrásya sādhathastárantī pípratī ṛtám ǀ
   pári yajñám ní ṣedathuḥ ǁ

   mahī mitrasya sādhathas tarantī pipratī ṛtam |
   pari yajñaṃ ni ṣedathuḥ ||

   म॒ही इति॑ । मि॒त्रस्य॑ । सा॒ध॒थः॒ । तर॑न्ती॒ इति॑ । पिप्र॑ती॒ इति॑ । ऋ॒तम् ।
   परि॑ । य॒ज्ञम् । नि । से॒द॒थुः॒ ॥

   मही इति । मित्रस्य । साधथः । तरन्ती इति । पिप्रती इति । ऋतम् ।
   परि । यज्ञम् । नि । सेदथुः ॥

   mahī́ íti ǀ mitrásya ǀ sādhathaḥ ǀ tárantī íti ǀ pípratī íti ǀ ṛtám ǀ
   pári ǀ yajñám ǀ ní ǀ sedathuḥ ǁ

   mahī iti ǀ mitrasya ǀ sādhathaḥ ǀ tarantī iti ǀ pipratī iti ǀ ṛtam ǀ
   pari ǀ yajñam ǀ ni ǀ sedathuḥ ǁ

   4.56.7 Aṣṭaka 3.8.8.7Anuvāka 4.5.81Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.