Ṛgveda · Maṇḍala 4

Sūkta 6

Agni · Vāmadeva Gautama · 11 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Vāmadeva Gautama
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles virāṭtrisṭup (1, 3, 5, 8, 11); bhurikpaṅkti (2, 4, 9); svarāṭpaṅkti (6); nicṛttriṣṭup (7); triṣṭup (10)

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु णो॑ अध्वरस्य होत॒रग्ने॒ तिष्ठ॑ दे॒वता॑ता॒ यजी॑यान् ।
    त्वं हि विश्व॑म॒भ्यसि॒ मन्म॒ प्र वे॒धस॑श्चित्तिरसि मनी॒षां ॥

    ऊर्ध्व ऊ षु णो अध्वरस्य होतर् अग्ने तिष्ठ देवताता यजीयान् |
    त्वं हि विश्वम् अभ्य् असि मन्म प्र वेधसश् चित् तिरसि मनीषाम् ||

    ūrdhvá ū ṣú ṇo adhvarasya hotarágne tíṣṭha devátātā yájīyān ǀ
    tvám hí víśvamabhyási mánma prá vedhásaścittirasi manīṣā́m ǁ

    ūrdhva ū ṣu ṇo adhvarasya hotar agne tiṣṭha devatātā yajīyān |
    tvaṃ hi viśvam abhy asi manma pra vedhasaś cit tirasi manīṣām ||

    ऊ॒र्ध्वः । ऊं॒ इति॑ । सु । नः॒ । अ॒ध्व॒र॒स्य॒ । हो॒तः॒ । अग्ने॑ । तिष्ठ॑ । दे॒वऽता॑ता । यजी॑यान् ।
    त्वम् । हि । विश्व॑म् । अ॒भि । असि॑ । मन्म॑ । प्र । वे॒धसः॑ । चि॒त् । ति॒र॒सि॒ । म॒नी॒षाम् ॥

    ऊर्ध्वः । ऊं इति । सु । नः । अध्वरस्य । होतः । अग्ने । तिष्ठ । देवऽताता । यजीयान् ।
    त्वम् । हि । विश्वम् । अभि । असि । मन्म । प्र । वेधसः । चित् । तिरसि । मनीषाम् ॥

    ūrdhváḥ ǀ ūṃ íti ǀ sú ǀ naḥ ǀ adhvarasya ǀ hotaḥ ǀ ágne ǀ tíṣṭha ǀ devá-tātā ǀ yájīyān ǀ
    tvám ǀ hí ǀ víśvam ǀ abhí ǀ ási ǀ mánma ǀ prá ǀ vedhásaḥ ǀ cit ǀ tirasi ǀ manīṣā́m ǁ

    ūrdhvaḥ ǀ ūṃ iti ǀ su ǀ naḥ ǀ adhvarasya ǀ hotaḥ ǀ agne ǀ tiṣṭha ǀ deva-tātā ǀ yajīyān ǀ
    tvam ǀ hi ǀ viśvam ǀ abhi ǀ asi ǀ manma ǀ pra ǀ vedhasaḥ ǀ cit ǀ tirasi ǀ manīṣām ǁ

    4.6.1 Aṣṭaka 3.5.4.1Anuvāka 4.1.87

  2. Ṛk 2

    अमू॑रो॒ होता॒ न्य॑सादि वि॒क्ष्व१॒॑ग्निर्मं॒द्रो वि॒दथे॑षु॒ प्रचे॑ताः ।
    ऊ॒र्ध्वं भा॒नुं स॑वि॒तेवा॑श्रे॒न्मेते॑व धू॒मं स्त॑भाय॒दुप॒ द्यां ॥

    अमूरो होता न्य् असादि विक्ष्व् अग्निर् मन्द्रो विदथेषु प्रचेताः |
    ऊर्ध्वम् भानुं सवितेवाश्रेन् मेतेव धूमं स्तभायद् उप द्याम् ||

    ámūro hótā nyásādi vikṣvágnírmandró vidátheṣu prácetāḥ ǀ
    ūrdhvám bhānúm savitévāśrenméteva dhūmám stabhāyadúpa dyā́m ǁ

    amūro hotā ny asādi vikṣv agnir mandro vidatheṣu pracetāḥ |
    ūrdhvam bhānuṃ savitevāśren meteva dhūmaṃ stabhāyad upa dyām ||

    अमू॑रः । होता॑ । नि । अ॒सा॒दि॒ । वि॒क्षु । अ॒ग्निः । म॒न्द्रः । वि॒दथे॑षु । प्रऽचे॑ताः ।
    ऊ॒र्ध्वम् । भा॒नुम् । स॒वि॒ताऽइ॑व । अ॒श्रे॒त् । मेता॑ऽइव । धू॒मम् । स्त॒भा॒य॒त् । उप॑ । द्याम् ॥

    अमूरः । होता । नि । असादि । विक्षु । अग्निः । मन्द्रः । विदथेषु । प्रऽचेताः ।
    ऊर्ध्वम् । भानुम् । सविताऽइव । अश्रेत् । मेताऽइव । धूमम् । स्तभायत् । उप । द्याम् ॥

    ámūraḥ ǀ hótā ǀ ní ǀ asādi ǀ vikṣú ǀ agníḥ ǀ mandráḥ ǀ vidátheṣu ǀ prá-cetāḥ ǀ
    ūrdhvám ǀ bhānúm ǀ savitā́-iva ǀ aśret ǀ métā-iva ǀ dhūmám ǀ stabhāyat ǀ úpa ǀ dyā́m ǁ

    amūraḥ ǀ hotā ǀ ni ǀ asādi ǀ vikṣu ǀ agniḥ ǀ mandraḥ ǀ vidatheṣu ǀ pra-cetāḥ ǀ
    ūrdhvam ǀ bhānum ǀ savitā-iva ǀ aśret ǀ metā-iva ǀ dhūmam ǀ stabhāyat ǀ upa ǀ dyām ǁ

    4.6.2 Aṣṭaka 3.5.4.2Anuvāka 4.1.88

  3. Ṛk 3

    य॒ता सु॑जू॒र्णी रा॒तिनी॑ घृ॒ताची॑ प्रदक्षि॒णिद्दे॒वता॑तिमुरा॒णः ।
    उदु॒ स्वरु॑र्नव॒जा नाक्रः प॒श्वो अ॑नक्ति॒ सुधि॑तः सु॒मेकः॑ ॥

    यता सुजूर्णी रातिनी घृताची प्रदक्षिणिद् देवतातिम् उराणः |
    उद् उ स्वरुर् नवजा नाक्रः पश्वो अनक्ति सुधितः सुमेकः ||

    yatā́ sujūrṇī́ rātínī ghṛtā́cī pradakṣiṇíddevátātimurāṇáḥ ǀ
    údu svárurnavajā́ nā́kráḥ paśvó anakti súdhitaḥ sumékaḥ ǁ

    yatā sujūrṇī rātinī ghṛtācī pradakṣiṇid devatātim urāṇaḥ |
    ud u svarur navajā nākraḥ paśvo anakti sudhitaḥ sumekaḥ ||

    य॒ता । सु॒ऽजू॒र्णिः । रा॒तिनी॑ । घृ॒ताची॑ । प्र॒ऽद॒क्षि॒णित् । दे॒वऽता॑तिम् । उ॒रा॒णः ।
    उत् । ऊं॒ इति॑ । स्वरुः॑ । न॒व॒ऽजाः । न । अ॒क्रः । प॒श्वः । अ॒न॒क्ति॒ । सुऽधि॑तः । सु॒ऽमेकः॑ ॥

    यता । सुऽजूर्णिः । रातिनी । घृताची । प्रऽदक्षिणित् । देवऽतातिम् । उराणः ।
    उत् । ऊं इति । स्वरुः । नवऽजाः । न । अक्रः । पश्वः । अनक्ति । सुऽधितः । सुऽमेकः ॥

    yatā́ ǀ su-jūrṇíḥ ǀ rātínī ǀ ghṛtā́cī ǀ pra-dakṣiṇít ǀ devá-tātim ǀ urāṇáḥ ǀ
    út ǀ ūṃ íti ǀ sváruḥ ǀ nava-jā́ḥ ǀ ná ǀ akráḥ ǀ paśváḥ ǀ anakti ǀ sú-dhitaḥ ǀ su-mékaḥ ǁ

    yatā ǀ su-jūrṇiḥ ǀ rātinī ǀ ghṛtācī ǀ pra-dakṣiṇit ǀ deva-tātim ǀ urāṇaḥ ǀ
    ut ǀ ūṃ iti ǀ svaruḥ ǀ nava-jāḥ ǀ na ǀ akraḥ ǀ paśvaḥ ǀ anakti ǀ su-dhitaḥ ǀ su-mekaḥ ǁ

    4.6.3 Aṣṭaka 3.5.4.3Anuvāka 4.1.89

  4. Ṛk 4

    स्ती॒र्णे ब॒र्हिषि॑ समिधा॒ने अ॒ग्ना ऊ॒र्ध्वो अ॑ध्व॒र्युर्जु॑जुषा॒णो अ॑स्थात् ।
    पर्य॒ग्निः प॑शु॒पा न होता॑ त्रिवि॒ष्ट्ये॑ति प्र॒दिव॑ उरा॒णः ॥

    स्तीर्णे बर्हिषि समिधाने अग्ना ऊर्ध्वो अध्वर्युर् जुजुषाणो अस्थात् |
    पर्य् अग्निः पशुपा न होता त्रिविष्ट्य् एति प्रदिव उराणः ||

    stīrṇé barhíṣi samidhāné agnā́ ūrdhvó adhvaryúrjujuṣāṇó asthāt ǀ
    páryagníḥ paśupā́ ná hótā triviṣṭyéti pradíva urāṇáḥ ǁ

    stīrṇe barhiṣi samidhāne agnā ūrdhvo adhvaryur jujuṣāṇo asthāt |
    pary agniḥ paśupā na hotā triviṣṭy eti pradiva urāṇaḥ ||

    स्ती॒र्णे । ब॒र्हिषि॑ । स॒म्ऽइ॒धा॒ने । अ॒ग्नौ । ऊ॒र्ध्वः । अ॒ध्व॒र्युः । जु॒जु॒षा॒णः । अ॒स्था॒त् ।
    परि॑ । अ॒ग्निः । प॒शु॒ऽपाः । न । होता॑ । त्रि॒ऽवि॒ष्टि । ए॒ति॒ । प्र॒ऽदिवः॑ । उ॒रा॒णः ॥

    स्तीर्णे । बर्हिषि । सम्ऽइधाने । अग्नौ । ऊर्ध्वः । अध्वर्युः । जुजुषाणः । अस्थात् ।
    परि । अग्निः । पशुऽपाः । न । होता । त्रिऽविष्टि । एति । प्रऽदिवः । उराणः ॥

    stīrṇé ǀ barhíṣi ǀ sam-idhāné ǀ agnáu ǀ ūrdhváḥ ǀ adhvaryúḥ ǀ jujuṣāṇáḥ ǀ asthāt ǀ
    pári ǀ agníḥ ǀ paśu-pā́ḥ ǀ ná ǀ hótā ǀ tri-viṣṭí ǀ eti ǀ pra-dívaḥ ǀ urāṇáḥ ǁ

    stīrṇe ǀ barhiṣi ǀ sam-idhāne ǀ agnau ǀ ūrdhvaḥ ǀ adhvaryuḥ ǀ jujuṣāṇaḥ ǀ asthāt ǀ
    pari ǀ agniḥ ǀ paśu-pāḥ ǀ na ǀ hotā ǀ tri-viṣṭi ǀ eti ǀ pra-divaḥ ǀ urāṇaḥ ǁ

    4.6.4 Aṣṭaka 3.5.4.4Anuvāka 4.1.90

  5. Ṛk 5

    परि॒ त्मना॑ मि॒तद्रु॑रेति॒ होता॒ग्निर्मं॒द्रो मधु॑वचा ऋ॒तावा॑ ।
    द्रवं॑त्यस्य वा॒जिनो॒ न शोका॒ भयं॑ते॒ विश्वा॒ भुव॑ना॒ यदभ्रा॑ट् ॥

    परि त्मना मितद्रुर् एति होताग्निर् मन्द्रो मधुवचा ऋतावा |
    द्रवन्त्य् अस्य वाजिनो न शोका भयन्ते विश्वा भुवना यद् अभ्राट् ||

    pári tmánā mitádrureti hótāgnírmandró mádhuvacā ṛtā́vā ǀ
    drávantyasya vājíno ná śókā bháyante víśvā bhúvanā yádábhrāṭ ǁ

    pari tmanā mitadrur eti hotāgnir mandro madhuvacā ṛtāvā |
    dravanty asya vājino na śokā bhayante viśvā bhuvanā yad abhrāṭ ||

    परि॑ । त्मना॑ । मि॒तऽद्रुः॑ । ए॒ति॒ । होता॑ । अ॒ग्निः । म॒न्द्रः । मधु॑ऽवचाः । ऋ॒तऽवा॑ ।
    द्रव॑न्ति । अ॒स्य॒ । वा॒जिनः॑ । न । शोकाः॑ । भय॑न्ते । विश्वा॑ । भुव॑ना । यत् । अभ्रा॑ट् ॥

    परि । त्मना । मितऽद्रुः । एति । होता । अग्निः । मन्द्रः । मधुऽवचाः । ऋतऽवा ।
    द्रवन्ति । अस्य । वाजिनः । न । शोकाः । भयन्ते । विश्वा । भुवना । यत् । अभ्राट् ॥

    pári ǀ tmánā ǀ mitá-druḥ ǀ eti ǀ hótā ǀ agníḥ ǀ mandráḥ ǀ mádhu-vacāḥ ǀ ṛtá-vā ǀ
    drávanti ǀ asya ǀ vājínaḥ ǀ ná ǀ śókāḥ ǀ bháyante ǀ víśvā ǀ bhúvanā ǀ yát ǀ ábhrāṭ ǁ

    pari ǀ tmanā ǀ mita-druḥ ǀ eti ǀ hotā ǀ agniḥ ǀ mandraḥ ǀ madhu-vacāḥ ǀ ṛta-vā ǀ
    dravanti ǀ asya ǀ vājinaḥ ǀ na ǀ śokāḥ ǀ bhayante ǀ viśvā ǀ bhuvanā ǀ yat ǀ abhrāṭ ǁ

    4.6.5 Aṣṭaka 3.5.4.5Anuvāka 4.1.91

  6. Ṛk 6

    भ॒द्रा ते॑ अग्ने स्वनीक सं॒दृग्घो॒रस्य॑ स॒तो विषु॑णस्य॒ चारुः॑ ।
    न यत्ते॑ शो॒चिस्तम॑सा॒ वरं॑त॒ न ध्व॒स्मान॑स्त॒न्वी॒३॒॑ रेप॒ आ धुः॑ ॥

    भद्रा ते अग्ने स्वनीक संदृग् घोरस्य सतो विषुणस्य चारुः |
    न यत् ते शोचिस् तमसा वरन्त न ध्वस्मानस् तन्वी रेप आ धुः ||

    bhadrā́ te agne svanīka saṃdṛ́gghorásya sató víṣuṇasya cā́ruḥ ǀ
    ná yátte śocístámasā váranta ná dhvasmā́nastanvī́ répa ā́ dhuḥ ǁ

    bhadrā te agne svanīka saṃdṛg ghorasya sato viṣuṇasya cāruḥ |
    na yat te śocis tamasā varanta na dhvasmānas tanvī repa ā dhuḥ ||

    भ॒द्रा । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽअ॒नी॒क॒ । स॒म्ऽदृक् । घो॒रस्य॑ । स॒तः । विषु॑णस्य । चारुः॑ ।
    न । यत् । ते॒ । शो॒चिः । तम॑सा । वर॑न्त । न । ध्व॒स्मानः॑ । त॒न्वि॑ । रेपः॑ । आ । धु॒रिति॑ धुः ॥

    भद्रा । ते । अग्ने । सुऽअनीक । सम्ऽदृक् । घोरस्य । सतः । विषुणस्य । चारुः ।
    न । यत् । ते । शोचिः । तमसा । वरन्त । न । ध्वस्मानः । तन्वि । रेपः । आ । धुरिति धुः ॥

    bhadrā́ ǀ te ǀ agne ǀ su-anīka ǀ sam-dṛ́k ǀ ghorásya ǀ satáḥ ǀ víṣuṇasya ǀ cā́ruḥ ǀ
    ná ǀ yát ǀ te ǀ śocíḥ ǀ támasā ǀ váranta ǀ ná ǀ dhvasmā́naḥ ǀ tanví ǀ répaḥ ǀ ā́ ǀ dhuríti dhuḥ ǁ

    bhadrā ǀ te ǀ agne ǀ su-anīka ǀ sam-dṛk ǀ ghorasya ǀ sataḥ ǀ viṣuṇasya ǀ cāruḥ ǀ
    na ǀ yat ǀ te ǀ śociḥ ǀ tamasā ǀ varanta ǀ na ǀ dhvasmānaḥ ǀ tanvi ǀ repaḥ ǀ ā ǀ dhuriti dhuḥ ǁ

    4.6.6 Aṣṭaka 3.5.5.1Anuvāka 4.1.92

  7. Ṛk 7

    न यस्य॒ सातु॒र्जनि॑तो॒रवा॑रि॒ न मा॒तरा॑पि॒तरा॒ नू चि॑दि॒ष्टौ ।
    अधा॑ मि॒त्रो न सुधि॑तः पाव॒को॒३॒॑ऽग्निर्दी॑दाय॒ मानु॑षीषु वि॒क्षु ॥

    न यस्य सातुर् जनितोर् अवारि न मातरापितरा नू चिद् इष्टौ |
    अधा मित्रो न सुधितः पावको ऽग्निर् दीदाय मानुषीषु विक्षु ||

    ná yásya sā́turjánitorávāri ná mātárāpitárā nū́ cidiṣṭáu ǀ
    ádhā mitró ná súdhitaḥ pāvakó’gnírdīdāya mā́nuṣīṣu vikṣú ǁ

    na yasya sātur janitor avāri na mātarāpitarā nū cid iṣṭau |
    adhā mitro na sudhitaḥ pāvako 'gnir dīdāya mānuṣīṣu vikṣu ||

    न । यस्य॑ । सातुः॑ । जनि॑तोः । अवा॑रि । न । मा॒तरा॑पि॒तरा॑ । नु । चि॒त् । इ॒ष्टौ ।
    अध॑ । मि॒त्रः । न । सुऽधि॑तः । पा॒व॒कः । अ॒ग्निः । दी॒दा॒य॒ । मानु॑षीषु । वि॒क्षु ॥

    न । यस्य । सातुः । जनितोः । अवारि । न । मातरापितरा । नु । चित् । इष्टौ ।
    अध । मित्रः । न । सुऽधितः । पावकः । अग्निः । दीदाय । मानुषीषु । विक्षु ॥

    ná ǀ yásya ǀ sā́tuḥ ǀ jánitoḥ ǀ ávāri ǀ ná ǀ mātárāpitárā ǀ nú ǀ cit ǀ iṣṭáu ǀ
    ádha ǀ mitráḥ ǀ ná ǀ sú-dhitaḥ ǀ pāvakáḥ ǀ agníḥ ǀ dīdāya ǀ mā́nuṣīṣu ǀ vikṣú ǁ

    na ǀ yasya ǀ sātuḥ ǀ janitoḥ ǀ avāri ǀ na ǀ mātarāpitarā ǀ nu ǀ cit ǀ iṣṭau ǀ
    adha ǀ mitraḥ ǀ na ǀ su-dhitaḥ ǀ pāvakaḥ ǀ agniḥ ǀ dīdāya ǀ mānuṣīṣu ǀ vikṣu ǁ

    4.6.7 Aṣṭaka 3.5.5.2Anuvāka 4.1.93

  8. Ṛk 8

    द्विर्यं पंच॒ जीज॑नन्त्सं॒वसा॑नाः॒ स्वसा॑रो अ॒ग्निं मानु॑षीषु वि॒क्षु ।
    उ॒ष॒र्बुध॑मथ॒र्यो॒३॒॑ न दंतं॑ शु॒क्रं स्वासं॑ पर॒शुं न ति॒ग्मं ॥

    द्विर् यम् पञ्च जीजनन् संवसानाः स्वसारो अग्निम् मानुषीषु विक्षु |
    उषर्बुधम् अथर्यो न दन्तं शुक्रं स्वासम् परशुं न तिग्मम् ||

    dvíryám páñca jī́janantsaṃvásānāḥ svásāro agním mā́nuṣīṣu vikṣú ǀ
    uṣarbúdhamatharyó ná dántam śukrám svā́sam paraśúm ná tigmám ǁ

    dvir yam pañca jījanan saṃvasānāḥ svasāro agnim mānuṣīṣu vikṣu |
    uṣarbudham atharyo na dantaṃ śukraṃ svāsam paraśuṃ na tigmam ||

    द्विः । यम् । पञ्च॑ । जीज॑नन् । स॒म्ऽवसा॑नाः । स्वसा॑रः । अ॒ग्निम् । मानु॑षीषु । वि॒क्षु ।
    उ॒षः॒ऽबुध॑म् । अ॒थ॒र्यः॑ । न । दन्त॑म् । शु॒क्रम् । सु॒ऽआस॑म् । प॒र॒शुम् । न । ति॒ग्मम् ॥

    द्विः । यम् । पञ्च । जीजनन् । सम्ऽवसानाः । स्वसारः । अग्निम् । मानुषीषु । विक्षु ।
    उषःऽबुधम् । अथर्यः । न । दन्तम् । शुक्रम् । सुऽआसम् । परशुम् । न । तिग्मम् ॥

    dvíḥ ǀ yám ǀ páñca ǀ jī́janan ǀ sam-vásānāḥ ǀ svásāraḥ ǀ agním ǀ mā́nuṣīṣu ǀ vikṣú ǀ
    uṣaḥ-búdham ǀ atharyáḥ ǀ ná ǀ dántam ǀ śukrám ǀ su-ā́sam ǀ paraśúm ǀ ná ǀ tigmám ǁ

    dviḥ ǀ yam ǀ pañca ǀ jījanan ǀ sam-vasānāḥ ǀ svasāraḥ ǀ agnim ǀ mānuṣīṣu ǀ vikṣu ǀ
    uṣaḥ-budham ǀ atharyaḥ ǀ na ǀ dantam ǀ śukram ǀ su-āsam ǀ paraśum ǀ na ǀ tigmam ǁ

    4.6.8 Aṣṭaka 3.5.5.3Anuvāka 4.1.94

  9. Ṛk 9

    तव॒ त्ये अ॑ग्ने ह॒रितो॑ घृत॒स्ना रोहि॑तास ऋ॒ज्वंचः॒ स्वंचः॑ ।
    अ॒रु॒षासो॒ वृष॑ण ऋजुमु॒ष्का आ दे॒वता॑तिमह्वंत द॒स्माः ॥

    तव त्ये अग्ने हरितो घृतस्ना रोहितास ऋज्वञ्चः स्वञ्चः |
    अरुषासो वृषण ऋजुमुष्का आ देवतातिम् अह्वन्त दस्माः ||

    táva tyé agne haríto ghṛtasnā́ róhitāsa ṛjváñcaḥ sváñcaḥ ǀ
    aruṣā́so vṛ́ṣaṇa ṛjumuṣkā́ ā́ devátātimahvanta dasmā́ḥ ǁ

    tava tye agne harito ghṛtasnā rohitāsa ṛjvañcaḥ svañcaḥ |
    aruṣāso vṛṣaṇa ṛjumuṣkā ā devatātim ahvanta dasmāḥ ||

    तव॑ । त्ये । अ॒ग्ने॒ । ह॒रितः॑ । घृ॒त॒ऽस्नाः । रोहि॑तासः । ऋ॒जु॒ऽअञ्चः॑ । सु॒ऽअञ्चः॑ ।
    अ॒रु॒षासः॑ । वृष॑णः । ऋ॒जु॒ऽमु॒ष्काः । आ । दे॒वऽता॑तिम् । अ॒ह्व॒न्त॒ । द॒स्माः ॥

    तव । त्ये । अग्ने । हरितः । घृतऽस्नाः । रोहितासः । ऋजुऽअञ्चः । सुऽअञ्चः ।
    अरुषासः । वृषणः । ऋजुऽमुष्काः । आ । देवऽतातिम् । अह्वन्त । दस्माः ॥

    táva ǀ tyé ǀ agne ǀ harítaḥ ǀ ghṛta-snā́ḥ ǀ róhitāsaḥ ǀ ṛju-áñcaḥ ǀ su-áñcaḥ ǀ
    aruṣā́saḥ ǀ vṛ́ṣaṇaḥ ǀ ṛju-muṣkā́ḥ ǀ ā́ ǀ devá-tātim ǀ ahvanta ǀ dasmā́ḥ ǁ

    tava ǀ tye ǀ agne ǀ haritaḥ ǀ ghṛta-snāḥ ǀ rohitāsaḥ ǀ ṛju-añcaḥ ǀ su-añcaḥ ǀ
    aruṣāsaḥ ǀ vṛṣaṇaḥ ǀ ṛju-muṣkāḥ ǀ ā ǀ deva-tātim ǀ ahvanta ǀ dasmāḥ ǁ

    4.6.9 Aṣṭaka 3.5.5.4Anuvāka 4.1.95

  10. Ṛk 10

    ये ह॒ त्ये ते॒ सह॑माना अ॒यास॑स्त्वे॒षासो॑ अग्ने अ॒र्चय॒श्चरं॑ति ।
    श्ये॒नासो॒ न दु॑वस॒नासो॒ अर्थं॑ तुविष्व॒णसो॒ मारु॑तं॒ न शर्धः॑ ॥

    ये ह त्ये ते सहमाना अयासस् त्वेषासो अग्ने अर्चयश् चरन्ति |
    श्येनासो न दुवसनासो अर्थं तुविष्वणसो मारुतं न शर्धः ||

    yé ha tyé te sáhamānā ayā́sastveṣā́so agne arcáyaścáranti ǀ
    śyenā́so ná duvasanā́so ártham tuviṣvaṇáso mā́rutam ná śárdhaḥ ǁ

    ye ha tye te sahamānā ayāsas tveṣāso agne arcayaś caranti |
    śyenāso na duvasanāso arthaṃ tuviṣvaṇaso mārutaṃ na śardhaḥ ||

    ये । ह॒ । त्ये । ते॒ । सह॑मानाः । अ॒यासः॑ । त्वे॒षासः॑ । अ॒ग्ने॒ । अ॒र्चयः॑ । चर॑न्ति ।
    श्ये॒नासः॑ । न । दु॒व॒स॒नासः॑ । अर्थ॑म् । तु॒वि॒ऽस्व॒नसः॑ । मारु॑तम् । न । शर्धः॑ ॥

    ये । ह । त्ये । ते । सहमानाः । अयासः । त्वेषासः । अग्ने । अर्चयः । चरन्ति ।
    श्येनासः । न । दुवसनासः । अर्थम् । तुविऽस्वनसः । मारुतम् । न । शर्धः ॥

    yé ǀ ha ǀ tyé ǀ te ǀ sáhamānāḥ ǀ ayā́saḥ ǀ tveṣā́saḥ ǀ agne ǀ arcáyaḥ ǀ cáranti ǀ
    śyenā́saḥ ǀ ná ǀ duvasanā́saḥ ǀ ártham ǀ tuvi-svanásaḥ ǀ mā́rutam ǀ ná ǀ śárdhaḥ ǁ

    ye ǀ ha ǀ tye ǀ te ǀ sahamānāḥ ǀ ayāsaḥ ǀ tveṣāsaḥ ǀ agne ǀ arcayaḥ ǀ caranti ǀ
    śyenāsaḥ ǀ na ǀ duvasanāsaḥ ǀ artham ǀ tuvi-svanasaḥ ǀ mārutam ǀ na ǀ śardhaḥ ǁ

    4.6.10 Aṣṭaka 3.5.5.5Anuvāka 4.1.96

  11. Ṛk 11

    अका॑रि॒ ब्रह्म॑ समिधान॒ तुभ्यं॒ शंसा॑त्यु॒क्थं यज॑ते॒ व्यू॑ धाः ।
    होता॑रम॒ग्निं मनु॑षो॒ नि षे॑दुर्नम॒स्यंत॑ उ॒शिजः॒ शंस॑मा॒योः ॥

    अकारि ब्रह्म समिधान तुभ्यं शंसात्य् उक्थं यजते व्य् ऊ धाः |
    होतारम् अग्निम् मनुषो नि षेदुर् नमस्यन्त उशिजः शंसम् आयोः ||

    ákāri bráhma samidhāna túbhyam śáṃsātyukthám yájate vyū́ dhāḥ ǀ
    hótāramagním mánuṣo ní ṣedurnamasyánta uśíjaḥ śáṃsamāyóḥ ǁ

    akāri brahma samidhāna tubhyaṃ śaṃsāty ukthaṃ yajate vy ū dhāḥ |
    hotāram agnim manuṣo ni ṣedur namasyanta uśijaḥ śaṃsam āyoḥ ||

    अका॑रि । ब्रह्म॑ । स॒म्ऽइ॒धा॒न॒ । तुभ्य॑म् । शंसा॑ति । उ॒क्थम् । यज॑ते । वि । ऊं॒ इति॑ । धाः॒ ।
    होता॑रम् । अ॒ग्निम् । मनु॑षः । नि । से॒दुः॒ । न॒म॒स्यन्तः॑ । उ॒शिजः॑ । शंस॑म् । आ॒योः ॥

    अकारि । ब्रह्म । सम्ऽइधान । तुभ्यम् । शंसाति । उक्थम् । यजते । वि । ऊं इति । धाः ।
    होतारम् । अग्निम् । मनुषः । नि । सेदुः । नमस्यन्तः । उशिजः । शंसम् । आयोः ॥

    ákāri ǀ bráhma ǀ sam-idhāna ǀ túbhyam ǀ śáṃsāti ǀ ukthám ǀ yájate ǀ ví ǀ ūṃ íti ǀ dhāḥ ǀ
    hótāram ǀ agním ǀ mánuṣaḥ ǀ ní ǀ seduḥ ǀ namasyántaḥ ǀ uśíjaḥ ǀ śáṃsam ǀ āyóḥ ǁ

    akāri ǀ brahma ǀ sam-idhāna ǀ tubhyam ǀ śaṃsāti ǀ uktham ǀ yajate ǀ vi ǀ ūṃ iti ǀ dhāḥ ǀ
    hotāram ǀ agnim ǀ manuṣaḥ ǀ ni ǀ seduḥ ǀ namasyantaḥ ǀ uśijaḥ ǀ śaṃsam ǀ āyoḥ ǁ

    4.6.11 Aṣṭaka 3.5.5.6Anuvāka 4.1.97

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 4.6 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

O Fire, summoner priest of the pilgrim-rite, stand up very high for us, strong for sacrifice in the forming of the gods: thou art the ruler over every Thought and thou carriest forward the mind of thy worshipper. (235)

Ṛk 2

Free from ignorance, Fire, the rapturous priest of the call has taken his seat in creatures, the conscious thinker in their findings of knowledge. He enters into a high lustre like a creator Sun, like a pillar he makes his smoke a prop to heaven. (235)

Ṛk 3

A luminous force of giving, swift and put forth into action, he widens the formation of the gods as he turns round it; new-born he stands up high58 like an arrow-shaft well planted and firm59 and shows by his light the herds. (235)

Ṛk 4

When the sacred grass is strewn and kindled burns the flame, the leader of the pilgrim-rite stands up high rejoicing in his work; Fire, the priest of the call, like a guardian of the herds thrice moves round them, the Ancient of days, ever widening his circle. (235)

Ṛk 5

He goes round in his self-motion with measured run, Fire, the rapturous priest of the call, sweet of word, possessing the Truth; his flames gallop like horses, all the worlds are in fear when he blazes. (236)

Ṛk 6

O Fire of the fair front! happy is thy vision; even when thou art terrible and adverse great is thy beauty: for they hem not in thy flame with the darkness, for the destroyers cannot set evil in thy body. (236)

Ṛk 7

He is the begetter of things and his conquest cannot be held back, not even the father and the mother can stay him any longer in his impulsion. Now like a friend well-established, the purifying Fire has shone out in the human peoples. (236)

Ṛk 8

The twice five sisters who dwell together have given birth to the Fire in the human peoples, the waker in the dawn, like a tusk of flame, brilliant and fair of face, like a sharp axe. (236)

Ṛk 9

Bay-coloured are those horses of thine, dripping light, or they are red, straight is their motion, swift is their going, males, ruddy-shining, straight and massive, great in their deeds they are called to our forming of the Gods. (236)

Ṛk 10

These are thy rays, O Fire, that put forth overwhelming force, moving, impetuous in their blaze, they move towards the goal like hawks in their action, with many voices of storm like an army of the life-god. (237)

Ṛk 11

O high-kindled Fire, the Word has been formed for thee, one voices the utterance, one sacrifices,—now ordain: men set the Fire within as the priest of the call, making to him their prostration of surrender, aspirants to the self-expression of the human being. (237)