Devatā देवता

Indra, Aditi

Ṛṣi ऋषि

1: Indra; Vāmadeva Gautama; 2, 3, 8-13: Vāmadeva Gautama; 4-7: Aditi Dākṣāyaṇī; Vāmadeva Gautama

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   अ॒यं पंथा॒ अनु॑वित्तः पुरा॒णो यतो॑ दे॒वा उ॒दजा॑यंत॒ विश्वे॑ ।
   अत॑श्चि॒दा ज॑निषीष्ट॒ प्रवृ॑द्धो॒ मा मा॒तर॑ममु॒या पत्त॑वे कः ॥

   अयम् पन्था अनुवित्तः पुराणो यतो देवा उदजायन्त विश्वे |
   अतश् चिद् आ जनिषीष्ट प्रवृद्धो मा मातरम् अमुया पत्तवे कः ||

   ayám pánthā ánuvittaḥ purāṇó yáto devā́ udájāyanta víśve ǀ
   átaścidā́ janiṣīṣṭa právṛddho mā́ mātáramamuyā́ páttave kaḥ ǁ

   ayam panthā anuvittaḥ purāṇo yato devā udajāyanta viśve |
   ataś cid ā janiṣīṣṭa pravṛddho mā mātaram amuyā pattave kaḥ ||

   अ॒यम् । पन्थाः॑ । अनु॑ऽवित्तः । पु॒रा॒णः । यतः॑ । दे॒वाः । उ॒त्ऽअजा॑यन्त । विश्वे॑ ।
   अतः॑ । चि॒त् । आ । ज॒नि॒षी॒ष्ट॒ । प्रऽवृ॑द्धः । मा । मा॒तर॑म् । अ॒मु॒या । पत्त॑वे । क॒रिति॑ कः ॥

   अयम् । पन्थाः । अनुऽवित्तः । पुराणः । यतः । देवाः । उत्ऽअजायन्त । विश्वे ।
   अतः । चित् । आ । जनिषीष्ट । प्रऽवृद्धः । मा । मातरम् । अमुया । पत्तवे । करिति कः ॥

   ayám ǀ pánthāḥ ǀ ánu-vittaḥ ǀ purāṇáḥ ǀ yátaḥ ǀ devā́ḥ ǀ ut-ájāyanta ǀ víśve ǀ
   átaḥ ǀ cit ǀ ā́ ǀ janiṣīṣṭa ǀ prá-vṛddhaḥ ǀ mā́ ǀ mātáram ǀ amuyā́ ǀ páttave ǀ karíti kaḥ ǁ

   ayam ǀ panthāḥ ǀ anu-vittaḥ ǀ purāṇaḥ ǀ yataḥ ǀ devāḥ ǀ ut-ajāyanta ǀ viśve ǀ
   ataḥ ǀ cit ǀ ā ǀ janiṣīṣṭa ǀ pra-vṛddhaḥ ǀ mā ǀ mātaram ǀ amuyā ǀ pattave ǀ kariti kaḥ ǁ

   4.18.1 Aṣṭaka 3.5.25.1Anuvāka 4.2.75Interpretations

2. Ṛk 2

   नाहमतो॒ निर॑या दु॒र्गहै॒तत्ति॑र॒श्चता॑ पा॒र्श्वान्निर्ग॑माणि ।
   ब॒हूनि॑ मे॒ अकृ॑ता॒ कर्त्वा॑नि॒ युध्यै॑ त्वेन॒ सं त्वे॑न पृच्छै ॥

   नाहम् अतो निर् अया दुर्गहैतत् तिरश्चता पार्श्वान् निर् गमाणि |
   बहूनि मे अकृता कर्त्वानि युध्यै त्वेन सं त्वेन पृच्छै ||

   nā́hámáto nírayā durgáhaitáttiraścátā pārśvā́nnírgamāṇi ǀ
   bahū́ni me ákṛtā kártvāni yúdhyai tvena sám tvena pṛcchai ǁ

   nāham ato nir ayā durgahaitat tiraścatā pārśvān nir gamāṇi |
   bahūni me akṛtā kartvāni yudhyai tvena saṃ tvena pṛcchai ||

   न । अ॒हम् । अतः॑ । निः । अ॒य॒ । दुः॒ऽगहा॑ । ए॒तत् । ति॒र॒श्चता॑ । पा॒र्श्वात् । निः । ग॒मा॒नि॒ ।
   ब॒हूनि॑ । मे॒ । अकृ॑ता । कर्त्वा॑नि । युध्यै॑ । त्वे॒न॒ । सम् । त्वे॒न॒ । पृ॒च्छै॒ ॥

   न । अहम् । अतः । निः । अय । दुःऽगहा । एतत् । तिरश्चता । पार्श्वात् । निः । गमानि ।
   बहूनि । मे । अकृता । कर्त्वानि । युध्यै । त्वेन । सम् । त्वेन । पृच्छै ॥

   ná ǀ ahám ǀ átaḥ ǀ níḥ ǀ aya ǀ duḥ-gáhā ǀ etát ǀ tiraścátā ǀ pārśvā́t ǀ níḥ ǀ gamāni ǀ
   bahū́ni ǀ me ǀ ákṛtā ǀ kártvāni ǀ yúdhyai ǀ tvena ǀ sám ǀ tvena ǀ pṛcchai ǁ

   na ǀ aham ǀ ataḥ ǀ niḥ ǀ aya ǀ duḥ-gahā ǀ etat ǀ tiraścatā ǀ pārśvāt ǀ niḥ ǀ gamāni ǀ
   bahūni ǀ me ǀ akṛtā ǀ kartvāni ǀ yudhyai ǀ tvena ǀ sam ǀ tvena ǀ pṛcchai ǁ

   4.18.2 Aṣṭaka 3.5.25.2Anuvāka 4.2.76Interpretations

3. Ṛk 3

   प॒रा॒य॒तीं मा॒तर॒मन्व॑चष्ट॒ न नानु॑ गा॒न्यनु॒ नू ग॑मानि ।
   त्वष्टु॑र्गृ॒हे अ॑पिब॒त्सोम॒मिंद्रः॑ शतध॒न्यं॑ च॒म्वोः॑ सु॒तस्य॑ ॥

   परायतीम् मातरम् अन्व् अचष्ट न नानु गान्य् अनु नू गमानि |
   त्वष्टुर् गृहे अपिबत् सोमम् इन्द्रः शतधन्यं चम्वोः सुतस्य ||

   parāyatī́m mātáramánvacaṣṭa ná nā́nu gānyánu nū́ gamāni ǀ
   tváṣṭurgṛhé apibatsómamíndraḥ śatadhanyám camvóḥ sutásya ǁ

   parāyatīm mātaram anv acaṣṭa na nānu gāny anu nū gamāni |
   tvaṣṭur gṛhe apibat somam indraḥ śatadhanyaṃ camvoḥ sutasya ||

   प॒रा॒ऽय॒तीम् । मा॒तर॑म् । अनु॑ । अ॒च॒ष्ट॒ । न । न । अनु॑ । गा॒नि॒ । अनु॑ । नु । ग॒मा॒नि॒ ।
   त्वष्टुः॑ । गृ॒हे । अ॒पि॒ब॒त् । सोम॑म् । इन्द्रः॑ । श॒त॒ऽध॒न्य॑म् । च॒म्वोः॑ । सु॒तस्य॑ ॥

   पराऽयतीम् । मातरम् । अनु । अचष्ट । न । न । अनु । गानि । अनु । नु । गमानि ।
   त्वष्टुः । गृहे । अपिबत् । सोमम् । इन्द्रः । शतऽधन्यम् । चम्वोः । सुतस्य ॥

   parā-yatī́m ǀ mātáram ǀ ánu ǀ acaṣṭa ǀ ná ǀ ná ǀ ánu ǀ gāni ǀ ánu ǀ nú ǀ gamāni ǀ
   tváṣṭuḥ ǀ gṛhé ǀ apibat ǀ sómam ǀ índraḥ ǀ śata-dhanyám ǀ camvóḥ ǀ sutásya ǁ

   parā-yatīm ǀ mātaram ǀ anu ǀ acaṣṭa ǀ na ǀ na ǀ anu ǀ gāni ǀ anu ǀ nu ǀ gamāni ǀ
   tvaṣṭuḥ ǀ gṛhe ǀ apibat ǀ somam ǀ indraḥ ǀ śata-dhanyam ǀ camvoḥ ǀ sutasya ǁ

   4.18.3 Aṣṭaka 3.5.25.3Anuvāka 4.2.77Interpretations

4. Ṛk 4

   किं स ऋध॑क्कृणव॒द्यं स॒हस्रं॑ मा॒सो ज॒भार॑ श॒रद॑श्च पू॒र्वीः ।
   न॒ही न्व॑स्य प्रति॒मान॒मस्त्यं॒तर्जा॒तेषू॒त ये जनि॑त्वाः ॥

   किं स ऋधक् कृणवद् यं सहस्रम् मासो जभार शरदश् च पूर्वीः |
   नही न्व् अस्य प्रतिमानम् अस्त्य् अन्तर् जातेषूत ये जनित्वाः ||

   kím sá ṛ́dhakkṛṇavadyám sahásram māsó jabhā́ra śarádaśca pūrvī́ḥ ǀ
   nahī́ nvásya pratimā́namástyantárjātéṣūtá yé jánitvāḥ ǁ

   kiṃ sa ṛdhak kṛṇavad yaṃ sahasram māso jabhāra śaradaś ca pūrvīḥ |
   nahī nv asya pratimānam asty antar jāteṣūta ye janitvāḥ ||

   किम् । सः । ऋध॑क् । कृ॒ण॒व॒त् । यम् । स॒हस्र॑म् । मा॒सः । ज॒भार॑ । श॒रदः॑ । च॒ । पू॒र्वीः ।
   न॒हि । नु । अ॒स्य॒ । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । अस्ति॑ । अ॒न्तः । जा॒तेषु॑ । उ॒त । ये । जनि॑ऽत्वाः ॥

   किम् । सः । ऋधक् । कृणवत् । यम् । सहस्रम् । मासः । जभार । शरदः । च । पूर्वीः ।
   नहि । नु । अस्य । प्रतिऽमानम् । अस्ति । अन्तः । जातेषु । उत । ये । जनिऽत्वाः ॥

   kím ǀ sáḥ ǀ ṛ́dhak ǀ kṛṇavat ǀ yám ǀ sahásram ǀ māsáḥ ǀ jabhā́ra ǀ śarádaḥ ǀ ca ǀ pūrvī́ḥ ǀ
   nahí ǀ nú ǀ asya ǀ prati-mā́nam ǀ ásti ǀ antáḥ ǀ jātéṣu ǀ utá ǀ yé ǀ jáni-tvāḥ ǁ

   kim ǀ saḥ ǀ ṛdhak ǀ kṛṇavat ǀ yam ǀ sahasram ǀ māsaḥ ǀ jabhāra ǀ śaradaḥ ǀ ca ǀ pūrvīḥ ǀ
   nahi ǀ nu ǀ asya ǀ prati-mānam ǀ asti ǀ antaḥ ǀ jāteṣu ǀ uta ǀ ye ǀ jani-tvāḥ ǁ

   4.18.4 Aṣṭaka 3.5.25.4Anuvāka 4.2.78Interpretations

5. Ṛk 5

   अ॒व॒द्यमि॑व॒ मन्य॑माना॒ गुहा॑क॒रिंद्रं॑ मा॒ता वी॒र्ये॑णा॒ न्यृ॑ष्टं ।
   अथोद॑स्थात्स्व॒यमत्कं॒ वसा॑न॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः ॥

   अवद्यम् इव मन्यमाना गुहाकर् इन्द्रम् माता वीर्येणा न्यृष्टम् |
   अथोद् अस्थात् स्वयम् अत्कं वसान आ रोदसी अपृणाज् जायमानः ||

   avadyámiva mányamānā gúhākaríndram mātā́ vīryéṇā nyṛ́ṣṭam ǀ
   áthódasthātsvayámátkam vásāna ā́ ródasī apṛṇājjā́yamānaḥ ǁ

   avadyam iva manyamānā guhākar indram mātā vīryeṇā nyṛṣṭam |
   athod asthāt svayam atkaṃ vasāna ā rodasī apṛṇāj jāyamānaḥ ||

   अ॒व॒द्यम्ऽइ॑व । मन्य॑माना । गुहा॑ । अ॒कः॒ । इन्द्र॑म् । मा॒ता । वी॒र्ये॑ण । निऽऋ॑ष्टम् ।
   अथ॑ । उत् । अ॒स्था॒त् । स्व॒यम् । अत्क॑म् । वसा॑नः । आ । रोद॑सी॒ इति॑ । अ॒पृ॒णा॒त् । जाय॑मानः ॥

   अवद्यम्ऽइव । मन्यमाना । गुहा । अकः । इन्द्रम् । माता । वीर्येण । निऽऋष्टम् ।
   अथ । उत् । अस्थात् । स्वयम् । अत्कम् । वसानः । आ । रोदसी इति । अपृणात् । जायमानः ॥

   avadyám-iva ǀ mányamānā ǀ gúhā ǀ akaḥ ǀ índram ǀ mātā́ ǀ vīryéṇa ǀ ní-ṛṣṭam ǀ
   átha ǀ út ǀ asthāt ǀ svayám ǀ átkam ǀ vásānaḥ ǀ ā́ ǀ ródasī íti ǀ apṛṇāt ǀ jā́yamānaḥ ǁ

   avadyam-iva ǀ manyamānā ǀ guhā ǀ akaḥ ǀ indram ǀ mātā ǀ vīryeṇa ǀ ni-ṛṣṭam ǀ
   atha ǀ ut ǀ asthāt ǀ svayam ǀ atkam ǀ vasānaḥ ǀ ā ǀ rodasī iti ǀ apṛṇāt ǀ jāyamānaḥ ǁ

   4.18.5 Aṣṭaka 3.5.25.5Anuvāka 4.2.79Interpretations

6. Ṛk 6

   ए॒ता अ॑र्षंत्यलला॒भवं॑तीर्ऋ॒ताव॑रीरिव सं॒क्रोश॑मानाः ।
   ए॒ता वि पृ॑च्छ॒ किमि॒दं भ॑नंति॒ कमापो॒ अद्रिं॑ परि॒धिं रु॑जंति ॥

   एता अर्षन्त्य् अललाभवन्तीर् ऋतावरीर् इव संक्रोशमानाः |
   एता वि पृच्छ किम् इदम् भनन्ति कम् आपो अद्रिम् परिधिं रुजन्ति ||

   etā́ arṣantyalalābhávantīrṛtā́varīriva saṃkróśamānāḥ ǀ
   etā́ ví pṛccha kímidám bhananti kámā́po ádrim paridhím rujanti ǁ

   etā arṣanty alalābhavantīr ṛtāvarīr iva saṃkrośamānāḥ |
   etā vi pṛccha kim idam bhananti kam āpo adrim paridhiṃ rujanti ||

   ए॒ताः । अ॒र्ष॒न्ति॒ । अ॒ल॒ला॒ऽभव॑न्तीः । ऋ॒तव॑रीःऽइव । स॒म्ऽक्रोश॑मानाः ।
   ए॒ताः । वि । पृ॒च्छ॒ । किम् । इ॒दम् । भ॒न॒न्ति॒ । कम् । आपः॑ । अद्रि॑म् । प॒रि॒ऽधिम् । रु॒ज॒न्ति॒ ॥

   एताः । अर्षन्ति । अललाऽभवन्तीः । ऋतवरीःऽइव । सम्ऽक्रोशमानाः ।
   एताः । वि । पृच्छ । किम् । इदम् । भनन्ति । कम् । आपः । अद्रिम् । परिऽधिम् । रुजन्ति ॥

   etā́ḥ ǀ arṣanti ǀ alalā-bhávantīḥ ǀ ṛtávarīḥ-iva ǀ sam-króśamānāḥ ǀ
   etā́ḥ ǀ ví ǀ pṛccha ǀ kím ǀ idám ǀ bhananti ǀ kám ǀ ā́paḥ ǀ ádrim ǀ pari-dhím ǀ rujanti ǁ

   etāḥ ǀ arṣanti ǀ alalā-bhavantīḥ ǀ ṛtavarīḥ-iva ǀ sam-krośamānāḥ ǀ
   etāḥ ǀ vi ǀ pṛccha ǀ kim ǀ idam ǀ bhananti ǀ kam ǀ āpaḥ ǀ adrim ǀ pari-dhim ǀ rujanti ǁ

   4.18.6 Aṣṭaka 3.5.26.1Anuvāka 4.2.80Interpretations

7. Ṛk 7

   किमु॑ ष्विदस्मै नि॒विदो॑ भनं॒तेंद्र॑स्याव॒द्यं दि॑धिषंत॒ आपः॑ ।
   ममै॒तान्पु॒त्रो म॑ह॒ता व॒धेन॑ वृ॒त्रं ज॑घ॒न्वाँ अ॑सृज॒द्वि सिंधू॑न् ॥

   किम् उ ष्विद् अस्मै निविदो भनन्तेन्द्रस्यावद्यं दिधिषन्त आपः |
   ममैतान् पुत्रो महता वधेन वृत्रं जघन्वां असृजद् वि सिन्धून् ||

   kímu ṣvidasmai nivído bhananténdrasyāvadyám didhiṣanta ā́paḥ ǀ
   mámaitā́nputró mahatā́ vadhéna vṛtrám jaghanvā́m̐ asṛjadví síndhūn ǁ

   kim u ṣvid asmai nivido bhanantendrasyāvadyaṃ didhiṣanta āpaḥ |
   mamaitān putro mahatā vadhena vṛtraṃ jaghanvāṃ asṛjad vi sindhūn ||

   किम् । ऊं॒ इति॑ । स्वि॒त् । अ॒स्मै॒ । नि॒ऽविदः॑ । भ॒न॒न्त॒ । इन्द्र॑स्य । अ॒व॒द्यम् । दि॒धि॒ष॒न्ते॒ । आपः॑ ।
   मम॑ । ए॒तान् । पु॒त्रः । म॒ह॒ता । व॒धेन॑ । वृ॒त्रम् । ज॒घ॒न्वान् । अ॒सृ॒ज॒त् । वि । सिन्धू॑न् ॥

   किम् । ऊं इति । स्वित् । अस्मै । निऽविदः । भनन्त । इन्द्रस्य । अवद्यम् । दिधिषन्ते । आपः ।
   मम । एतान् । पुत्रः । महता । वधेन । वृत्रम् । जघन्वान् । असृजत् । वि । सिन्धून् ॥

   kím ǀ ūṃ íti ǀ svit ǀ asmai ǀ ni-vídaḥ ǀ bhananta ǀ índrasya ǀ avadyám ǀ didhiṣante ǀ ā́paḥ ǀ
   máma ǀ etā́n ǀ putráḥ ǀ mahatā́ ǀ vadhéna ǀ vṛtrám ǀ jaghanvā́n ǀ asṛjat ǀ ví ǀ síndhūn ǁ

   kim ǀ ūṃ iti ǀ svit ǀ asmai ǀ ni-vidaḥ ǀ bhananta ǀ indrasya ǀ avadyam ǀ didhiṣante ǀ āpaḥ ǀ
   mama ǀ etān ǀ putraḥ ǀ mahatā ǀ vadhena ǀ vṛtram ǀ jaghanvān ǀ asṛjat ǀ vi ǀ sindhūn ǁ

   4.18.7 Aṣṭaka 3.5.26.2Anuvāka 4.2.81Interpretations

8. Ṛk 8

   मम॑च्च॒न त्वा॑ युव॒तिः प॒रास॒ मम॑च्च॒न त्वा॑ कु॒षवा॑ ज॒गार॑ ।
   मम॑च्चि॒दापः॒ शिश॑वे ममृड्यु॒र्मम॑च्चि॒दिंद्रः॒ सह॒सोद॑तिष्ठत् ॥

   ममच् चन त्वा युवतिः परास ममच् चन त्वा कुषवा जगार |
   ममच् चिद् आपः शिशवे ममृड्युर् ममच् चिद् इन्द्रः सहसोद् अतिष्ठत् ||

   mámaccaná tvā yuvatíḥ parā́sa mámaccaná tvā kuṣávā jagā́ra ǀ
   mámaccidā́paḥ śíśave mamṛḍyurmámaccidíndraḥ sáhasódatiṣṭhat ǁ

   mamac cana tvā yuvatiḥ parāsa mamac cana tvā kuṣavā jagāra |
   mamac cid āpaḥ śiśave mamṛḍyur mamac cid indraḥ sahasod atiṣṭhat ||

   मम॑त् । च॒न । त्वा॒ । यु॒व॒तिः । प॒रा॒ऽआस॑ । मम॑त् । च॒न । त्वा॒ । कु॒षवा॑ । ज॒गार॑ ।
   मम॑त् । चि॒त् । आपः॑ । शिश॑वे । म॒मृ॒ड्युः॒ । मम॑त् । चि॒त् । इन्द्रः॑ । सह॑सा । उत् । अ॒ति॒ष्ठ॒त् ॥

   ममत् । चन । त्वा । युवतिः । पराऽआस । ममत् । चन । त्वा । कुषवा । जगार ।
   ममत् । चित् । आपः । शिशवे । ममृड्युः । ममत् । चित् । इन्द्रः । सहसा । उत् । अतिष्ठत् ॥

   mámat ǀ caná ǀ tvā ǀ yuvatíḥ ǀ parā-ā́sa ǀ mámat ǀ caná ǀ tvā ǀ kuṣávā ǀ jagā́ra ǀ
   mámat ǀ cit ǀ ā́paḥ ǀ śíśave ǀ mamṛḍyuḥ ǀ mámat ǀ cit ǀ índraḥ ǀ sáhasā ǀ út ǀ atiṣṭhat ǁ

   mamat ǀ cana ǀ tvā ǀ yuvatiḥ ǀ parā-āsa ǀ mamat ǀ cana ǀ tvā ǀ kuṣavā ǀ jagāra ǀ
   mamat ǀ cit ǀ āpaḥ ǀ śiśave ǀ mamṛḍyuḥ ǀ mamat ǀ cit ǀ indraḥ ǀ sahasā ǀ ut ǀ atiṣṭhat ǁ

   4.18.8 Aṣṭaka 3.5.26.3Anuvāka 4.2.82Interpretations

9. Ṛk 9

   मम॑च्च॒न ते॑ मघव॒न्व्यं॑सो निविवि॒ध्वाँ अप॒ हनू॑ ज॒घान॑ ।
   अधा॒ निवि॑द्ध॒ उत्त॑रो बभू॒वाञ्छिरो॑ दा॒सस्य॒ सं पि॑णग्व॒धेन॑ ॥

   ममच् चन ते मघवन् व्यंसो निविविध्वां अप हनू जघान |
   अधा निविद्ध उत्तरो बभूवाञ् छिरो दासस्य सम् पिणग् वधेन ||

   mámaccaná te maghavanvyáṃso nivividhvā́m̐ ápa hánū jaghā́na ǀ
   ádhā níviddha úttaro babhūvā́ñchíro dāsásya sám piṇagvadhéna ǁ

   mamac cana te maghavan vyaṃso nivividhvāṃ apa hanū jaghāna |
   adhā nividdha uttaro babhūvāñ chiro dāsasya sam piṇag vadhena ||

   मम॑त् । च॒न । ते॒ । म॒घ॒ऽव॒न् । विऽअं॑सः । नि॒ऽवि॒वि॒ध्वान् । अप॑ । हनू॒ इति॑ । ज॒घान॑ ।
   अध॑ । निऽवि॑द्धः । उत्ऽत॑रः । ब॒भू॒वान् । शिरः॑ । दा॒सस्य॑ । सम् । पि॒ण॒क् । व॒धेन॑ ॥

   ममत् । चन । ते । मघऽवन् । विऽअंसः । निऽविविध्वान् । अप । हनू इति । जघान ।
   अध । निऽविद्धः । उत्ऽतरः । बभूवान् । शिरः । दासस्य । सम् । पिणक् । वधेन ॥

   mámat ǀ caná ǀ te ǀ magha-van ǀ ví-aṃsaḥ ǀ ni-vividhvā́n ǀ ápa ǀ hánū íti ǀ jaghā́na ǀ
   ádha ǀ ní-viddhaḥ ǀ út-taraḥ ǀ babhūvā́n ǀ śíraḥ ǀ dāsásya ǀ sám ǀ piṇak ǀ vadhéna ǁ

   mamat ǀ cana ǀ te ǀ magha-van ǀ vi-aṃsaḥ ǀ ni-vividhvān ǀ apa ǀ hanū iti ǀ jaghāna ǀ
   adha ǀ ni-viddhaḥ ǀ ut-taraḥ ǀ babhūvān ǀ śiraḥ ǀ dāsasya ǀ sam ǀ piṇak ǀ vadhena ǁ

   4.18.9 Aṣṭaka 3.5.26.4Anuvāka 4.2.83Interpretations

10. Ṛk 10

    गृ॒ष्टिः स॑सूव॒ स्थवि॑रं तवा॒गाम॑नाधृ॒ष्यं वृ॑ष॒भं तुम्र॒मिंद्रं॑ ।
    अरी॑ळ्हं व॒त्सं च॒रथा॑य मा॒ता स्व॒यं गा॒तुं त॒न्व॑ इ॒च्छमा॑नं ॥

    गृष्टिः ससूव स्थविरं तवागाम् अनाधृष्यं वृषभं तुम्रम् इन्द्रम् |
    अरीऌहं वत्सं चरथाय माता स्वयं गातुं तन्व इच्छमानम् ||

    gṛṣṭíḥ sasūva stháviram tavāgā́manādhṛṣyám vṛṣabhám túmramíndram ǀ
    árīḷham vatsám caráthāya mātā́ svayám gātúm tanvá icchámānam ǁ

    gṛṣṭiḥ sasūva sthaviraṃ tavāgām anādhṛṣyaṃ vṛṣabhaṃ tumram indram |
    arīḷhaṃ vatsaṃ carathāya mātā svayaṃ gātuṃ tanva icchamānam ||

    गृ॒ष्टिः । स॒सू॒व॒ । स्थवि॑रम् । त॒वा॒गाम् । अ॒ना॒धृ॒ष्यम् । वृ॒ष॒भम् । तुम्र॑म् । इन्द्र॑म् ।
    अरी॑ळ्हम् । व॒त्सम् । च॒रथा॑य । मा॒ता । स्व॒यम् । गा॒तुम् । त॒न्वे॑ । इ॒च्छमा॑नम् ॥

    गृष्टिः । ससूव । स्थविरम् । तवागाम् । अनाधृष्यम् । वृषभम् । तुम्रम् । इन्द्रम् ।
    अरीळ्हम् । वत्सम् । चरथाय । माता । स्वयम् । गातुम् । तन्वे । इच्छमानम् ॥

    gṛṣṭíḥ ǀ sasūva ǀ stháviram ǀ tavāgā́m ǀ anādhṛṣyám ǀ vṛṣabhám ǀ túmram ǀ índram ǀ
    árīḷham ǀ vatsám ǀ caráthāya ǀ mātā́ ǀ svayám ǀ gātúm ǀ tanvé ǀ icchámānam ǁ

    gṛṣṭiḥ ǀ sasūva ǀ sthaviram ǀ tavāgām ǀ anādhṛṣyam ǀ vṛṣabham ǀ tumram ǀ indram ǀ
    arīḷham ǀ vatsam ǀ carathāya ǀ mātā ǀ svayam ǀ gātum ǀ tanve ǀ icchamānam ǁ

    4.18.10 Aṣṭaka 3.5.26.5Anuvāka 4.2.84Interpretations

11. Ṛk 11

    उ॒त मा॒ता म॑हि॒षमन्व॑वेनद॒मी त्वा॑ जहति पुत्र दे॒वाः ।
    अथा॑ब्रवीद्वृ॒त्रमिंद्रो॑ हनि॒ष्यन्त्सखे॑ विष्णो वित॒रं वि क्र॑मस्व ॥

    उत माता महिषम् अन्व् अवेनद् अमी त्वा जहति पुत्र देवाः |
    अथाब्रवीद् वृत्रम् इन्द्रो हनिष्यन् सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व ||

    utá mātā́ mahiṣámánvavenadamī́ tvā jahati putra devā́ḥ ǀ
    áthābravīdvṛtrámíndro haniṣyántsákhe viṣṇo vitarám ví kramasva ǁ

    uta mātā mahiṣam anv avenad amī tvā jahati putra devāḥ |
    athābravīd vṛtram indro haniṣyan sakhe viṣṇo vitaraṃ vi kramasva ||

    उ॒त । मा॒ता । म॒हि॒षम् । अनु॑ । अ॒वे॒न॒त् । अ॒मी इति॑ । त्वा॒ । ज॒ह॒ति॒ । पु॒त्र॒ । दे॒वाः ।
    अथ॑ । अ॒ब्र॒वी॒त् । वृ॒त्रम् । इन्द्रः॑ । ह॒नि॒ष्यन् । सखे॑ । वि॒ष्णो॒ इति॑ । वि॒ऽत॒रम् । वि । क्र॒म॒स्व॒ ॥

    उत । माता । महिषम् । अनु । अवेनत् । अमी इति । त्वा । जहति । पुत्र । देवाः ।
    अथ । अब्रवीत् । वृत्रम् । इन्द्रः । हनिष्यन् । सखे । विष्णो इति । विऽतरम् । वि । क्रमस्व ॥

    utá ǀ mātā́ ǀ mahiṣám ǀ ánu ǀ avenat ǀ amī́ íti ǀ tvā ǀ jahati ǀ putra ǀ devā́ḥ ǀ
    átha ǀ abravīt ǀ vṛtrám ǀ índraḥ ǀ haniṣyán ǀ sákhe ǀ viṣṇo íti ǀ vi-tarám ǀ ví ǀ kramasva ǁ

    uta ǀ mātā ǀ mahiṣam ǀ anu ǀ avenat ǀ amī iti ǀ tvā ǀ jahati ǀ putra ǀ devāḥ ǀ
    atha ǀ abravīt ǀ vṛtram ǀ indraḥ ǀ haniṣyan ǀ sakhe ǀ viṣṇo iti ǀ vi-taram ǀ vi ǀ kramasva ǁ

    4.18.11 Aṣṭaka 3.5.26.6Anuvāka 4.2.85Interpretations

12. Ṛk 12

    कस्ते॑ मा॒तरं॑ वि॒धवा॑मचक्रच्छ॒युं कस्त्वाम॑जिघांस॒च्चरं॑तं ।
    कस्ते॑ दे॒वो अधि॑ मार्डी॒क आ॑सी॒द्यत्प्राक्षि॑णाः पि॒तरं॑ पाद॒गृह्य॑ ॥

    कस् ते मातरं विधवाम् अचक्रच् छयुं कस् त्वाम् अजिघांसच् चरन्तम् |
    कस् ते देवो अधि मार्डीक आसीद् यत् प्राक्षिणाः पितरम् पादगृह्य ||

    káste mātáram vidhávāmacakracchayúm kástvā́majighāṃsaccárantam ǀ
    káste devó ádhi mārḍīká āsīdyátprā́kṣiṇāḥ pitáram pādagṛ́hya ǁ

    kas te mātaraṃ vidhavām acakrac chayuṃ kas tvām ajighāṃsac carantam |
    kas te devo adhi mārḍīka āsīd yat prākṣiṇāḥ pitaram pādagṛhya ||

    कः । ते॒ । मा॒तर॑म् । वि॒धवा॑म् । अ॒च॒क्र॒त् । श॒युम् । कः । त्वाम् । अ॒जि॒घां॒स॒त् । चर॑न्तम् ।
    कः । ते॒ । दे॒वः । अधि॑ । मा॒र्डी॒के । आ॒सी॒त् । यत् । प्र । अक्षि॑णाः । पि॒तर॑म् । पा॒द॒ऽगृह्य॑ ॥

    कः । ते । मातरम् । विधवाम् । अचक्रत् । शयुम् । कः । त्वाम् । अजिघांसत् । चरन्तम् ।
    कः । ते । देवः । अधि । मार्डीके । आसीत् । यत् । प्र । अक्षिणाः । पितरम् । पादऽगृह्य ॥

    káḥ ǀ te ǀ mātáram ǀ vidhávām ǀ acakrat ǀ śayúm ǀ káḥ ǀ tvā́m ǀ ajighāṃsat ǀ cárantam ǀ
    káḥ ǀ te ǀ deváḥ ǀ ádhi ǀ mārḍīké ǀ āsīt ǀ yát ǀ prá ǀ ákṣiṇāḥ ǀ pitáram ǀ pāda-gṛ́hya ǁ

    kaḥ ǀ te ǀ mātaram ǀ vidhavām ǀ acakrat ǀ śayum ǀ kaḥ ǀ tvām ǀ ajighāṃsat ǀ carantam ǀ
    kaḥ ǀ te ǀ devaḥ ǀ adhi ǀ mārḍīke ǀ āsīt ǀ yat ǀ pra ǀ akṣiṇāḥ ǀ pitaram ǀ pāda-gṛhya ǁ

    4.18.12 Aṣṭaka 3.5.26.7Anuvāka 4.2.86Interpretations

13. Ṛk 13

    अव॑र्त्या॒ शुन॑ आं॒त्राणि॑ पेचे॒ न दे॒वेषु॑ विविदे मर्डि॒तारं॑ ।
    अप॑श्यं जा॒यामम॑हीयमाना॒मधा॑ मे श्ये॒नो मध्वा ज॑भार ॥

    अवर्त्या शुन आन्त्राणि पेचे न देवेषु विविदे मर्डितारम् |
    अपश्यं जायाम् अमहीयमानाम् अधा मे श्येनो मध्व् आ जभार ||

    ávartyā śúna āntrā́ṇi pece ná devéṣu vivide marḍitā́ram ǀ
    ápaśyam jāyā́mámahīyamānāmádhā me śyenó mádhvā́ jabhāra ǁ

    avartyā śuna āntrāṇi pece na deveṣu vivide marḍitāram |
    apaśyaṃ jāyām amahīyamānām adhā me śyeno madhv ā jabhāra ||

    अव॑र्त्या । शुनः॑ । आ॒न्त्राणि॑ । पे॒चे॒ । न । दे॒वेषु॑ । वि॒वि॒दे॒ । म॒र्डि॒तार॑म् ।
    अप॑श्यम् । जा॒याम् । अम॑हीयमानाम् । अध॑ । मे॒ । श्ये॒नः । मधु॑ । आ । ज॒भा॒र॒ ॥

    अवर्त्या । शुनः । आन्त्राणि । पेचे । न । देवेषु । विविदे । मर्डितारम् ।
    अपश्यम् । जायाम् । अमहीयमानाम् । अध । मे । श्येनः । मधु । आ । जभार ॥

    ávartyā ǀ śúnaḥ ǀ āntrā́ṇi ǀ pece ǀ ná ǀ devéṣu ǀ vivide ǀ marḍitā́ram ǀ
    ápaśyam ǀ jāyā́m ǀ ámahīyamānām ǀ ádha ǀ me ǀ śyenáḥ ǀ mádhu ǀ ā́ ǀ jabhāra ǁ

    avartyā ǀ śunaḥ ǀ āntrāṇi ǀ pece ǀ na ǀ deveṣu ǀ vivide ǀ marḍitāram ǀ
    apaśyam ǀ jāyām ǀ amahīyamānām ǀ adha ǀ me ǀ śyenaḥ ǀ madhu ǀ ā ǀ jabhāra ǁ

    4.18.13 Aṣṭaka 3.5.26.8Anuvāka 4.2.87Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.