Ṛgveda · Maṇḍala 4

Sūkta 26

Indra · Śyena (Bird) · Vāmadeva Gautama · 7 ṛks

Link
Devatā देवता
1-3: Indra; 4-7: Śyena (Bird)
Ṛṣi ऋषि
Vāmadeva Gautama
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles svarāṭpaṅkti (3, 7); paṅktiḥ (1); bhurikpaṅkti (2); nicṛttriṣṭup (4); virāṭtrisṭup (5); triṣṭup (6)

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    अ॒हं मनु॑रभवं॒ सूर्य॑श्चा॒हं क॒क्षीवाँ॒ ऋषि॑रस्मि॒ विप्रः॑ ।
    अ॒हं कुत्स॑मार्जुने॒यं न्यृं॑जे॒ऽहं क॒विरु॒शना॒ पश्य॑ता मा ॥

    अहम् मनुर् अभवं सूर्यश् चाहं कक्षीवां ऋषिर् अस्मि विप्रः |
    अहं कुत्सम् आर्जुनेयं न्य् ऋञ्जे ऽहं कविर् उशना पश्यता मा ||

    ahám mánurabhavam sū́ryaścāhám kakṣī́vām̐ ṛ́ṣirasmi vípraḥ ǀ
    ahám kútsamārjuneyám nyṛ́ñje’hám kavíruśánā páśyatā mā ǁ

    aham manur abhavaṃ sūryaś cāhaṃ kakṣīvāṃ ṛṣir asmi vipraḥ |
    ahaṃ kutsam ārjuneyaṃ ny ṛñje 'haṃ kavir uśanā paśyatā mā ||

    अ॒हम् । मनुः॑ । अ॒भ॒व॒म् । सूर्यः॑ । च॒ । अ॒हम् । क॒क्षीवा॑न् । ऋषिः॑ । अ॒स्मि॒ । विप्रः॑ ।
    अ॒हम् । कुत्स॑म् । आ॒र्जु॒ने॒यम् । नि । ऋ॒ञ्जे॒ । अ॒हम् । क॒विः । उ॒शना॑ । पश्य॑त । मा॒ ॥

    अहम् । मनुः । अभवम् । सूर्यः । च । अहम् । कक्षीवान् । ऋषिः । अस्मि । विप्रः ।
    अहम् । कुत्सम् । आर्जुनेयम् । नि । ऋञ्जे । अहम् । कविः । उशना । पश्यत । मा ॥

    ahám ǀ mánuḥ ǀ abhavam ǀ sū́ryaḥ ǀ ca ǀ ahám ǀ kakṣī́vān ǀ ṛ́ṣiḥ ǀ asmi ǀ vípraḥ ǀ
    ahám ǀ kútsam ǀ ārjuneyám ǀ ní ǀ ṛñje ǀ ahám ǀ kavíḥ ǀ uśánā ǀ páśyata ǀ mā ǁ

    aham ǀ manuḥ ǀ abhavam ǀ sūryaḥ ǀ ca ǀ aham ǀ kakṣīvān ǀ ṛṣiḥ ǀ asmi ǀ vipraḥ ǀ
    aham ǀ kutsam ǀ ārjuneyam ǀ ni ǀ ṛñje ǀ aham ǀ kaviḥ ǀ uśanā ǀ paśyata ǀ mā ǁ

    4.26.1 Aṣṭaka 3.6.15.1Anuvāka 4.3.42

  2. Ṛk 2

    अ॒हं भूमि॑मददा॒मार्या॑या॒हं वृ॒ष्टिं दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ।
    अ॒हम॒पो अ॑नयं वावशा॒ना मम॑ दे॒वासो॒ अनु॒ केत॑मायन् ॥

    अहम् भूमिम् अददाम् आर्यायाहं वृष्टिं दाशुषे मर्त्याय |
    अहम् अपो अनयं वावशाना मम देवासो अनु केतम् आयन् ||

    ahám bhū́mimadadāmā́ryāyāhám vṛṣṭím dāśúṣe mártyāya ǀ
    ahámapó anayam vāvaśānā́ máma devā́so ánu kétamāyan ǁ

    aham bhūmim adadām āryāyāhaṃ vṛṣṭiṃ dāśuṣe martyāya |
    aham apo anayaṃ vāvaśānā mama devāso anu ketam āyan ||

    अ॒हम् । भूमि॑म् । अ॒द॒दा॒म् । आर्या॑य । अ॒हम् । वृ॒ष्टिम् । दा॒शुषे॑ । मर्त्या॑य ।
    अ॒हम् । अ॒पः । अ॒न॒य॒म् । वा॒व॒शा॒नाः । मम॑ । दे॒वासः॑ । अनु॑ । केत॑म् । आ॒य॒न् ॥

    अहम् । भूमिम् । अददाम् । आर्याय । अहम् । वृष्टिम् । दाशुषे । मर्त्याय ।
    अहम् । अपः । अनयम् । वावशानाः । मम । देवासः । अनु । केतम् । आयन् ॥

    ahám ǀ bhū́mim ǀ adadām ǀ ā́ryāya ǀ ahám ǀ vṛṣṭím ǀ dāśúṣe ǀ mártyāya ǀ
    ahám ǀ apáḥ ǀ anayam ǀ vāvaśānā́ḥ ǀ máma ǀ devā́saḥ ǀ ánu ǀ kétam ǀ āyan ǁ

    aham ǀ bhūmim ǀ adadām ǀ āryāya ǀ aham ǀ vṛṣṭim ǀ dāśuṣe ǀ martyāya ǀ
    aham ǀ apaḥ ǀ anayam ǀ vāvaśānāḥ ǀ mama ǀ devāsaḥ ǀ anu ǀ ketam ǀ āyan ǁ

    4.26.2 Aṣṭaka 3.6.15.2Anuvāka 4.3.43

  3. Ṛk 3

    अ॒हं पुरो॑ मंदसा॒नो व्यै॑रं॒ नव॑ सा॒कं न॑व॒तीः शंब॑रस्य ।
    श॒त॒त॒मं वे॒श्यं॑ स॒र्वता॑ता॒ दिवो॑दासमतिथि॒ग्वं यदावं॑ ॥

    अहम् पुरो मन्दसानो व्य् ऐरं नव साकं नवतीः शम्बरस्य |
    शततमं वेश्यं सर्वताता दिवोदासम् अतिथिग्वं यद् आवम् ||

    ahám púro mandasānó vyáiram náva sākám navatī́ḥ śámbarasya ǀ
    śatatamám veśyám sarvátātā dívodāsamatithigvám yádā́vam ǁ

    aham puro mandasāno vy airaṃ nava sākaṃ navatīḥ śambarasya |
    śatatamaṃ veśyaṃ sarvatātā divodāsam atithigvaṃ yad āvam ||

    अ॒हम् । पुरः॑ । म॒न्द॒सा॒नः । वि । ऐ॒र॒म् । नव॑ । सा॒कम् । न॒व॒तीः । शम्ब॑रस्य ।
    श॒त॒ऽत॒मम् । वे॒श्य॑म् । स॒र्वऽता॑ता । दिवः॑ऽदासम् । अ॒ति॒थि॒ऽग्वम् । यत् । आव॑म् ॥

    अहम् । पुरः । मन्दसानः । वि । ऐरम् । नव । साकम् । नवतीः । शम्बरस्य ।
    शतऽतमम् । वेश्यम् । सर्वऽताता । दिवःऽदासम् । अतिथिऽग्वम् । यत् । आवम् ॥

    ahám ǀ púraḥ ǀ mandasānáḥ ǀ ví ǀ airam ǀ náva ǀ sākám ǀ navatī́ḥ ǀ śámbarasya ǀ
    śata-tamám ǀ veśyám ǀ sarvá-tātā ǀ dívaḥ-dāsam ǀ atithi-gvám ǀ yát ǀ ā́vam ǁ

    aham ǀ puraḥ ǀ mandasānaḥ ǀ vi ǀ airam ǀ nava ǀ sākam ǀ navatīḥ ǀ śambarasya ǀ
    śata-tamam ǀ veśyam ǀ sarva-tātā ǀ divaḥ-dāsam ǀ atithi-gvam ǀ yat ǀ āvam ǁ

    4.26.3 Aṣṭaka 3.6.15.3Anuvāka 4.3.44

  4. Ṛk 4

    प्र सु ष विभ्यो॑ मरुतो॒ विर॑स्तु॒ प्र श्ये॒नः श्ये॒नेभ्य॑ आशु॒पत्वा॑ ।
    अ॒च॒क्रया॒ यत्स्व॒धया॑ सुप॒र्णो ह॒व्यं भर॒न्मन॑वे दे॒वजु॑ष्टं ॥

    प्र सु ष विभ्यो मरुतो विर् अस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा |
    अचक्रया यत् स्वधया सुपर्णो हव्यम् भरन् मनवे देवजुष्टम् ||

    prá sú ṣá víbhyo maruto vírastu prá śyenáḥ śyenébhya āśupátvā ǀ
    acakráyā yátsvadháyā suparṇó havyám bháranmánave devájuṣṭam ǁ

    pra su ṣa vibhyo maruto vir astu pra śyenaḥ śyenebhya āśupatvā |
    acakrayā yat svadhayā suparṇo havyam bharan manave devajuṣṭam ||

    प्र । सु । सः । विऽभ्यः॑ । म॒रु॒तः॒ । विः । अ॒स्तु॒ । प्र । श्ये॒नः । श्ये॒नेभ्यः॑ । आ॒शु॒ऽपत्वा॑ ।
    अ॒च॒क्रया॑ । यत् । स्व॒धया॑ । सु॒ऽप॒र्णः । ह॒व्यम् । भर॑त् । मन॑वे । दे॒वऽजु॑ष्टम् ॥

    प्र । सु । सः । विऽभ्यः । मरुतः । विः । अस्तु । प्र । श्येनः । श्येनेभ्यः । आशुऽपत्वा ।
    अचक्रया । यत् । स्वधया । सुऽपर्णः । हव्यम् । भरत् । मनवे । देवऽजुष्टम् ॥

    prá ǀ sú ǀ sáḥ ǀ ví-bhyaḥ ǀ marutaḥ ǀ víḥ ǀ astu ǀ prá ǀ śyenáḥ ǀ śyenébhyaḥ ǀ āśu-pátvā ǀ
    acakráyā ǀ yát ǀ svadháyā ǀ su-parṇáḥ ǀ havyám ǀ bhárat ǀ mánave ǀ devá-juṣṭam ǁ

    pra ǀ su ǀ saḥ ǀ vi-bhyaḥ ǀ marutaḥ ǀ viḥ ǀ astu ǀ pra ǀ śyenaḥ ǀ śyenebhyaḥ ǀ āśu-patvā ǀ
    acakrayā ǀ yat ǀ svadhayā ǀ su-parṇaḥ ǀ havyam ǀ bharat ǀ manave ǀ deva-juṣṭam ǁ

    4.26.4 Aṣṭaka 3.6.15.4Anuvāka 4.3.45

  5. Ṛk 5

    भर॒द्यदि॒ विरतो॒ वेवि॑जानः प॒थोरुणा॒ मनो॑जवा असर्जि ।
    तूयं॑ ययौ॒ मधु॑ना सो॒म्येनो॒त श्रवो॑ विविदे श्ये॒नो अत्र॑ ॥

    भरद् यदि विर् अतो वेविजानः पथोरुणा मनोजवा असर्जि |
    तूयं ययौ मधुना सोम्येनोत श्रवो विविदे श्येनो अत्र ||

    bháradyádi víráto vévijānaḥ pathórúṇā mánojavā asarji ǀ
    tū́yam yayau mádhunā somyénotá śrávo vivide śyenó átra ǁ

    bharad yadi vir ato vevijānaḥ pathoruṇā manojavā asarji |
    tūyaṃ yayau madhunā somyenota śravo vivide śyeno atra ||

    भर॑त् । यदि॑ । विः । अतः॑ । वेवि॑जानः । प॒था । उ॒रुणा॑ । मनः॑ऽजवाः । अ॒स॒र्जि॒ ।
    तूय॑म् । य॒यौ॒ । मधु॑ना । सो॒म्येन॑ । उ॒त । श्रवः॑ । वि॒वि॒दे॒ । श्ये॒नः । अत्र॑ ॥

    भरत् । यदि । विः । अतः । वेविजानः । पथा । उरुणा । मनःऽजवाः । असर्जि ।
    तूयम् । ययौ । मधुना । सोम्येन । उत । श्रवः । विविदे । श्येनः । अत्र ॥

    bhárat ǀ yádi ǀ víḥ ǀ átaḥ ǀ vévijānaḥ ǀ pathā́ ǀ urúṇā ǀ mánaḥ-javāḥ ǀ asarji ǀ
    tū́yam ǀ yayau ǀ mádhunā ǀ somyéna ǀ utá ǀ śrávaḥ ǀ vivide ǀ śyenáḥ ǀ átra ǁ

    bharat ǀ yadi ǀ viḥ ǀ ataḥ ǀ vevijānaḥ ǀ pathā ǀ uruṇā ǀ manaḥ-javāḥ ǀ asarji ǀ
    tūyam ǀ yayau ǀ madhunā ǀ somyena ǀ uta ǀ śravaḥ ǀ vivide ǀ śyenaḥ ǀ atra ǁ

    4.26.5 Aṣṭaka 3.6.15.5Anuvāka 4.3.46

  6. Ṛk 6

    ऋ॒जी॒पी श्ये॒नो दद॑मानो अं॒शुं प॑रा॒वतः॑ शकु॒नो मं॒द्रं मदं॑ ।
    सोमं॑ भरद्दादृहा॒णो दे॒वावां॑दि॒वो अ॒मुष्मा॒दुत्त॑रादा॒दाय॑ ॥

    ऋजीपी श्येनो ददमानो अंशुम् परावतः शकुनो मन्द्रम् मदम् |
    सोमम् भरद् दादृहाणो देवावान् दिवो अमुष्माद् उत्तराद् आदाय ||

    ṛjīpī́ śyenó dádamāno aṃśúm parāvátaḥ śakunó mandrám mádam ǀ
    sómam bharaddādṛhāṇó devā́vāndivó amúṣmādúttarādādā́ya ǁ

    ṛjīpī śyeno dadamāno aṃśum parāvataḥ śakuno mandram madam |
    somam bharad dādṛhāṇo devāvān divo amuṣmād uttarād ādāya ||

    ऋ॒जी॒पी । श्ये॒नः । दद॑मानः । अं॒शुम् । प॒रा॒ऽवतः॑ । श॒कु॒नः । म॒न्द्रम् । मद॑म् ।
    सोम॑म् । भ॒र॒त् । द॒दृ॒हा॒णः । दे॒वऽवा॑न् । दि॒वः । अ॒मुष्मा॑त् । उत्ऽत॑रात् । आ॒ऽदाय॑ ॥

    ऋजीपी । श्येनः । ददमानः । अंशुम् । पराऽवतः । शकुनः । मन्द्रम् । मदम् ।
    सोमम् । भरत् । ददृहाणः । देवऽवान् । दिवः । अमुष्मात् । उत्ऽतरात् । आऽदाय ॥

    ṛjīpī́ ǀ śyenáḥ ǀ dádamānaḥ ǀ aṃśúm ǀ parā-vátaḥ ǀ śakunáḥ ǀ mandrám ǀ mádam ǀ
    sómam ǀ bharat ǀ dadṛhāṇáḥ ǀ devá-vān ǀ diváḥ ǀ amúṣmāt ǀ út-tarāt ǀ ā-dā́ya ǁ

    ṛjīpī ǀ śyenaḥ ǀ dadamānaḥ ǀ aṃśum ǀ parā-vataḥ ǀ śakunaḥ ǀ mandram ǀ madam ǀ
    somam ǀ bharat ǀ dadṛhāṇaḥ ǀ deva-vān ǀ divaḥ ǀ amuṣmāt ǀ ut-tarāt ǀ ā-dāya ǁ

    4.26.6 Aṣṭaka 3.6.15.6Anuvāka 4.3.47

  7. Ṛk 7

    आ॒दाय॑ श्ये॒नो अ॑भर॒त्सोमं॑ स॒हस्रं॑ स॒वाँ अ॒युतं॑ च सा॒कं ।
    अत्रा॒ पुरं॑धिरजहा॒दरा॑ती॒र्मदे॒ सोम॑स्य मू॒रा अमू॑रः ॥

    आदाय श्येनो अभरत् सोमं सहस्रं सवां अयुतं च साकम् |
    अत्रा पुरन्धिर् अजहाद् अरातीर् मदे सोमस्य मूरा अमूरः ||

    ādā́ya śyenó abharatsómam sahásram savā́m̐ ayútam ca sākám ǀ
    átrā púraṃdhirajahādárātīrmáde sómasya mūrā́ ámūraḥ ǁ

    ādāya śyeno abharat somaṃ sahasraṃ savāṃ ayutaṃ ca sākam |
    atrā purandhir ajahād arātīr made somasya mūrā amūraḥ ||

    आ॒ऽदाय॑ । श्ये॒नः । अ॒भ॒र॒त् । सोम॑म् । स॒हस्र॑म् । स॒वान् । अ॒युत॑म् । च॒ । सा॒कम् ।
    अत्र॑ । पुर॑म्ऽधिः । अ॒ज॒हा॒त् । अरा॑तीः । मदे॑ । सोम॑स्य । मू॒राः । अमू॑रः ॥

    आऽदाय । श्येनः । अभरत् । सोमम् । सहस्रम् । सवान् । अयुतम् । च । साकम् ।
    अत्र । पुरम्ऽधिः । अजहात् । अरातीः । मदे । सोमस्य । मूराः । अमूरः ॥

    ā-dā́ya ǀ śyenáḥ ǀ abharat ǀ sómam ǀ sahásram ǀ savā́n ǀ ayútam ǀ ca ǀ sākám ǀ
    átra ǀ púram-dhiḥ ǀ ajahāt ǀ árātīḥ ǀ máde ǀ sómasya ǀ mūrā́ḥ ǀ ámūraḥ ǁ

    ā-dāya ǀ śyenaḥ ǀ abharat ǀ somam ǀ sahasram ǀ savān ǀ ayutam ǀ ca ǀ sākam ǀ
    atra ǀ puram-dhiḥ ǀ ajahāt ǀ arātīḥ ǀ made ǀ somasya ǀ mūrāḥ ǀ amūraḥ ǁ

    4.26.7 Aṣṭaka 3.6.15.7Anuvāka 4.3.48

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 4.26 · Indra · Śyena (Bird)

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

I WAS aforetime Manu, I was Sūrya: I am the sage Kakṣīvān, holy singer. Kutsa the son of Ārjuni I master. I am the sapient Uśanā behold me.

Ṛk 2

I have bestowed the earth upon the Ārya, and rain upon the man who brings oblation. I guided forth the loudly-roaring waters, and the Gods moved according to my pleasure.

Ṛk 3

In the wild joy of Soma I demolished Śambara's forts, ninety-and-nine, together; And, utterly, the hundredth habitation, when helping Divodāsa Atithigva.

Ṛk 4

Before all birds be ranked this Bird, O Maruts; supreme of falcons be this fleet-winged Falcon, Because, strong- pinioned, with no car to bear him, he brought to Manu the Godloved oblation.

Ṛk 5

When the Bird brought it, hence in rapid motion sent on the wide path fleet as thought he hurried. Swift he returned with sweetness of the Soma, and hence the Falcon hath acquired his glory.

Ṛk 6

Bearing the stalk, the Falcon speeding onward, Bird bringing from afar the draught that gladdens, Friend of the Gods, brought, grasping fast, the Soma which be bad taken from yon loftiest heaven.