Devatā देवता

Agni Rakṣohan

Ṛṣi ऋषि

Vāmadeva Gautama

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑तिं॒ न पृ॒थ्वीं या॒हि राजे॒वाम॑वाँ॒ इभे॑न ।
   तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं द्रूणा॒नोऽस्ता॑सि॒ विध्य॑ र॒क्षस॒स्तपि॑ष्ठैः ॥

   कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवां इभेन |
   तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानो ऽस्तासि विध्य रक्षसस् तपिष्ठैः ||

   kṛṇuṣvá pā́jaḥ prásitim ná pṛthvī́m yāhí rā́jevā́mavām̐ íbhena ǀ
   tṛṣvī́mánu prásitim drūṇānó’stāsi vídhya rakṣásastápiṣṭhaiḥ ǁ

   kṛṇuṣva pājaḥ prasitiṃ na pṛthvīṃ yāhi rājevāmavāṃ ibhena |
   tṛṣvīm anu prasitiṃ drūṇāno 'stāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaiḥ ||

   कृ॒णु॒ष्व । पाजः॑ । प्रऽसि॑तिम् । न । पृ॒थ्वीम् । या॒हि । राजा॑ऽइव । अम॑ऽवान् । इभे॑न ।
   तृ॒ष्वीम् । अनु॑ । प्रऽसि॑तिम् । द्रू॒णा॒नः । अस्ता॑ । अ॒सि॒ । विध्य॑ । र॒क्षसः॑ । तपि॑ष्ठैः ॥

   कृणुष्व । पाजः । प्रऽसितिम् । न । पृथ्वीम् । याहि । राजाऽइव । अमऽवान् । इभेन ।
   तृष्वीम् । अनु । प्रऽसितिम् । द्रूणानः । अस्ता । असि । विध्य । रक्षसः । तपिष्ठैः ॥

   kṛṇuṣvá ǀ pā́jaḥ ǀ prá-sitim ǀ ná ǀ pṛthvī́m ǀ yāhí ǀ rā́jā-iva ǀ áma-vān ǀ íbhena ǀ
   tṛṣvī́m ǀ ánu ǀ prá-sitim ǀ drūṇānáḥ ǀ ástā ǀ asi ǀ vídhya ǀ rakṣásaḥ ǀ tápiṣṭhaiḥ ǁ

   kṛṇuṣva ǀ pājaḥ ǀ pra-sitim ǀ na ǀ pṛthvīm ǀ yāhi ǀ rājā-iva ǀ ama-vān ǀ ibhena ǀ
   tṛṣvīm ǀ anu ǀ pra-sitim ǀ drūṇānaḥ ǀ astā ǀ asi ǀ vidhya ǀ rakṣasaḥ ǀ tapiṣṭhaiḥ ǁ

   4.4.1 Aṣṭaka 3.4.23.1Anuvāka 4.1.57Interpretations

2. Ṛk 2

   तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑तं॒त्यनु॑ स्पृश धृष॒ता शोशु॑चानः ।
   तपूं॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पतं॒गानसं॑दितो॒ वि सृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥

   तव भ्रमास आशुया पतन्त्य् अनु स्पृश धृषता शोशुचानः |
   तपूंष्य् अग्ने जुह्वा पतङ्गान् असंदितो वि सृज विष्वग् उल्काः ||

   táva bhramā́sa āśuyā́ patantyánu spṛśa dhṛṣatā́ śóśucānaḥ ǀ
   tápūṃṣyagne juhvā́ pataṃgā́násaṃdito ví sṛja víṣvagulkā́ḥ ǁ

   tava bhramāsa āśuyā patanty anu spṛśa dhṛṣatā śośucānaḥ |
   tapūṃṣy agne juhvā pataṅgān asaṃdito vi sṛja viṣvag ulkāḥ ||

   तव॑ । भ्र॒मासः॑ । आ॒शु॒ऽया । प॒त॒न्ति॒ । अनु॑ । स्पृ॒श॒ । धृ॒ष॒ता । शोशु॑चानः ।
   तपूं॑षि । अ॒ग्ने॒ । जु॒ह्वा॑ । प॒त॒ङ्गान् । अस॑म्ऽदितः । वि । सृ॒ज॒ । विष्व॑क् । उ॒ल्काः ॥

   तव । भ्रमासः । आशुऽया । पतन्ति । अनु । स्पृश । धृषता । शोशुचानः ।
   तपूंषि । अग्ने । जुह्वा । पतङ्गान् । असम्ऽदितः । वि । सृज । विष्वक् । उल्काः ॥

   táva ǀ bhramā́saḥ ǀ āśu-yā́ ǀ patanti ǀ ánu ǀ spṛśa ǀ dhṛṣatā́ ǀ śóśucānaḥ ǀ
   tápūṃṣi ǀ agne ǀ juhvā́ ǀ pataṅgā́n ǀ ásam-ditaḥ ǀ ví ǀ sṛja ǀ víṣvak ǀ ulkā́ḥ ǁ

   tava ǀ bhramāsaḥ ǀ āśu-yā ǀ patanti ǀ anu ǀ spṛśa ǀ dhṛṣatā ǀ śośucānaḥ ǀ
   tapūṃṣi ǀ agne ǀ juhvā ǀ pataṅgān ǀ asam-ditaḥ ǀ vi ǀ sṛja ǀ viṣvak ǀ ulkāḥ ǁ

   4.4.2 Aṣṭaka 3.4.23.2Anuvāka 4.1.58Interpretations

3. Ṛk 3

   प्रति॒ स्पशो॒ वि सृ॑ज॒ तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः ।
   यो नो॑ दू॒रे अ॒घशं॑सो॒ यो अंत्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्षीत् ॥

   प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो अस्या अदब्धः |
   यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्य् अग्ने माकिष् टे व्यथिर् आ दधर्षीत् ||

   práti spáśo ví sṛja tū́rṇitamo bhávā pāyúrviśó asyā́ ádabdhaḥ ǀ
   yó no dūré agháśaṃso yó ántyágne mā́kiṣṭe vyáthirā́ dadharṣīt ǁ

   prati spaśo vi sṛja tūrṇitamo bhavā pāyur viśo asyā adabdhaḥ |
   yo no dūre aghaśaṃso yo anty agne mākiṣ ṭe vyathir ā dadharṣīt ||

   प्रति॑ । स्पशः॑ । वि । सृ॒ज॒ । तूर्णि॑ऽतमः । भव॑ । पा॒युः । वि॒शः । अ॒स्याः । अद॑ब्धः ।
   यः । नः॒ । दू॒रे । अ॒घऽशं॑सः । यः । अन्ति॑ । अग्ने॑ । माकिः॑ । ते॒ । व्यथिः॑ । आ । द॒ध॒र्षी॒त् ॥

   प्रति । स्पशः । वि । सृज । तूर्णिऽतमः । भव । पायुः । विशः । अस्याः । अदब्धः ।
   यः । नः । दूरे । अघऽशंसः । यः । अन्ति । अग्ने । माकिः । ते । व्यथिः । आ । दधर्षीत् ॥

   práti ǀ spáśaḥ ǀ ví ǀ sṛja ǀ tū́rṇi-tamaḥ ǀ bháva ǀ pāyúḥ ǀ viśáḥ ǀ asyā́ḥ ǀ ádabdhaḥ ǀ
   yáḥ ǀ naḥ ǀ dūré ǀ aghá-śaṃsaḥ ǀ yáḥ ǀ ánti ǀ ágne ǀ mā́kiḥ ǀ te ǀ vyáthiḥ ǀ ā́ ǀ dadharṣīt ǁ

   prati ǀ spaśaḥ ǀ vi ǀ sṛja ǀ tūrṇi-tamaḥ ǀ bhava ǀ pāyuḥ ǀ viśaḥ ǀ asyāḥ ǀ adabdhaḥ ǀ
   yaḥ ǀ naḥ ǀ dūre ǀ agha-śaṃsaḥ ǀ yaḥ ǀ anti ǀ agne ǀ mākiḥ ǀ te ǀ vyathiḥ ǀ ā ǀ dadharṣīt ǁ

   4.4.3 Aṣṭaka 3.4.23.3Anuvāka 4.1.59Interpretations

4. Ṛk 4

   उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या त॑नुष्व॒ न्य१॒॑मित्राँ॑ ओषतात्तिग्महेते ।
   यो नो॒ अरा॑तिं समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्कं॑ ॥

   उद् अग्ने तिष्ठ प्रत्य् आ तनुष्व न्य् अमित्रां ओषतात् तिग्महेते |
   यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्य् अतसं न शुष्कम् ||

   údagne tiṣṭha prátyā́ tanuṣva nyámítrām̐ oṣatāttigmahete ǀ
   yó no árātim samidhāna cakré nīcā́ tám dhakṣyatasám ná śúṣkam ǁ

   ud agne tiṣṭha praty ā tanuṣva ny amitrāṃ oṣatāt tigmahete |
   yo no arātiṃ samidhāna cakre nīcā taṃ dhakṣy atasaṃ na śuṣkam ||

   उत् । अ॒ग्ने॒ । ति॒ष्ठ॒ । प्रति॑ । आ । त॒नु॒ष्व॒ । नि । अ॒मित्रा॑न् । ओ॒ष॒ता॒त् । ति॒ग्म॒ऽहे॒ते॒ ।
   यः । नः॒ । अरा॑तिम् । स॒म्ऽइ॒धा॒न॒ । च॒क्रे । नी॒चा । तम् । ध॒क्षि॒ । अ॒त॒सम् । न । शुष्क॑म् ॥

   उत् । अग्ने । तिष्ठ । प्रति । आ । तनुष्व । नि । अमित्रान् । ओषतात् । तिग्मऽहेते ।
   यः । नः । अरातिम् । सम्ऽइधान । चक्रे । नीचा । तम् । धक्षि । अतसम् । न । शुष्कम् ॥

   út ǀ agne ǀ tiṣṭha ǀ práti ǀ ā́ ǀ tanuṣva ǀ ní ǀ amítrān ǀ oṣatāt ǀ tigma-hete ǀ
   yáḥ ǀ naḥ ǀ árātim ǀ sam-idhāna ǀ cakré ǀ nīcā́ ǀ tám ǀ dhakṣi ǀ atasám ǀ ná ǀ śúṣkam ǁ

   ut ǀ agne ǀ tiṣṭha ǀ prati ǀ ā ǀ tanuṣva ǀ ni ǀ amitrān ǀ oṣatāt ǀ tigma-hete ǀ
   yaḥ ǀ naḥ ǀ arātim ǀ sam-idhāna ǀ cakre ǀ nīcā ǀ tam ǀ dhakṣi ǀ atasam ǀ na ǀ śuṣkam ǁ

   4.4.4 Aṣṭaka 3.4.23.4Anuvāka 4.1.60Interpretations

5. Ṛk 5

   ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑ वि॒ध्याध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या॑न्यग्ने ।
   अव॑ स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूनां॑ जा॒मिमजा॑मिं॒ प्र मृ॑णीहि॒ शत्रू॑न् ॥

   ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्य् अस्मद् आविष् कृणुष्व दैव्यान्य् अग्ने |
   अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिम् अजामिम् प्र मृणीहि शत्रून् ||

   ūrdhvó bhava práti vidhyā́dhyasmádāvíṣkṛṇuṣva dáivyānyagne ǀ
   áva sthirā́ tanuhi yātujū́nām jāmímájāmim prá mṛṇīhi śátrūn ǁ

   ūrdhvo bhava prati vidhyādhy asmad āviṣ kṛṇuṣva daivyāny agne |
   ava sthirā tanuhi yātujūnāṃ jāmim ajāmim pra mṛṇīhi śatrūn ||

   ऊ॒र्ध्वः । भ॒व॒ । प्रति॑ । वि॒ध्य॒ । अधि॑ । अ॒स्मत् । आ॒विः । कृ॒णु॒ष्व॒ । दैव्या॑नि । अ॒ग्ने॒ ।
   अव॑ । स्थि॒रा । त॒नु॒हि॒ । या॒तु॒ऽजूना॑म् । जा॒मिम् । अजा॑मिम् । प्र । मृ॒णी॒हि॒ । शत्रू॑न् ॥

   ऊर्ध्वः । भव । प्रति । विध्य । अधि । अस्मत् । आविः । कृणुष्व । दैव्यानि । अग्ने ।
   अव । स्थिरा । तनुहि । यातुऽजूनाम् । जामिम् । अजामिम् । प्र । मृणीहि । शत्रून् ॥

   ūrdhváḥ ǀ bhava ǀ práti ǀ vidhya ǀ ádhi ǀ asmát ǀ āvíḥ ǀ kṛṇuṣva ǀ dáivyāni ǀ agne ǀ
   áva ǀ sthirā́ ǀ tanuhi ǀ yātu-jū́nām ǀ jāmím ǀ ájāmim ǀ prá ǀ mṛṇīhi ǀ śátrūn ǁ

   ūrdhvaḥ ǀ bhava ǀ prati ǀ vidhya ǀ adhi ǀ asmat ǀ āviḥ ǀ kṛṇuṣva ǀ daivyāni ǀ agne ǀ
   ava ǀ sthirā ǀ tanuhi ǀ yātu-jūnām ǀ jāmim ǀ ajāmim ǀ pra ǀ mṛṇīhi ǀ śatrūn ǁ

   4.4.5 Aṣṭaka 3.4.23.5Anuvāka 4.1.61Interpretations

6. Ṛk 6

   स ते॑ जानाति सुम॒तिं य॑विष्ठ॒ य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् ।
   विश्वा॑न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो वि दुरो॑ अ॒भि द्यौ॑त् ॥

   स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुम् ऐरत् |
   विश्वान्य् अस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्य् अर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ||

   sá te jānāti sumatím yaviṣṭha yá ī́vate bráhmaṇe gātúmáirat ǀ
   víśvānyasmai sudínāni rāyó dyumnā́nyaryó ví dúro abhí dyaut ǁ

   sa te jānāti sumatiṃ yaviṣṭha ya īvate brahmaṇe gātum airat |
   viśvāny asmai sudināni rāyo dyumnāny aryo vi duro abhi dyaut ||

   सः । ते॒ । जा॒ना॒ति॒ । सु॒ऽम॒तिम् । य॒वि॒ष्ठ॒ । यः । ईव॑ते । ब्रह्म॑णे । गा॒तुम् । ऐर॑त् ।
   विश्वा॑नि । अ॒स्मै॒ । सु॒ऽदिना॑नि । रा॒यः । द्यु॒म्नानि॑ । अ॒र्यः । वि । दुरः॑ । अ॒भि । द्यौ॒त् ॥

   सः । ते । जानाति । सुऽमतिम् । यविष्ठ । यः । ईवते । ब्रह्मणे । गातुम् । ऐरत् ।
   विश्वानि । अस्मै । सुऽदिनानि । रायः । द्युम्नानि । अर्यः । वि । दुरः । अभि । द्यौत् ॥

   sáḥ ǀ te ǀ jānāti ǀ su-matím ǀ yaviṣṭha ǀ yáḥ ǀ ī́vate ǀ bráhmaṇe ǀ gātúm ǀ áirat ǀ
   víśvāni ǀ asmai ǀ su-dínāni ǀ rāyáḥ ǀ dyumnā́ni ǀ aryáḥ ǀ ví ǀ dúraḥ ǀ abhí ǀ dyaut ǁ

   saḥ ǀ te ǀ jānāti ǀ su-matim ǀ yaviṣṭha ǀ yaḥ ǀ īvate ǀ brahmaṇe ǀ gātum ǀ airat ǀ
   viśvāni ǀ asmai ǀ su-dināni ǀ rāyaḥ ǀ dyumnāni ǀ aryaḥ ǀ vi ǀ duraḥ ǀ abhi ǀ dyaut ǁ

   4.4.6 Aṣṭaka 3.4.24.1Anuvāka 4.1.62Interpretations

7. Ṛk 7

   सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भगः॑ सु॒दानु॒र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒ य उ॒क्थैः ।
   पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒ सास॑दि॒ष्टिः ॥

   सेद् अग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर् यस् त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः |
   पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेद् अस्मै सुदिना सासद् इष्टिः ||

   sédagne astu subhágaḥ sudā́nuryástvā nítyena havíṣā yá uktháiḥ ǀ
   píprīṣati svá ā́yuṣi duroṇé víśvédasmai sudínā sā́sadiṣṭíḥ ǁ

   sed agne astu subhagaḥ sudānur yas tvā nityena haviṣā ya ukthaiḥ |
   piprīṣati sva āyuṣi duroṇe viśved asmai sudinā sāsad iṣṭiḥ ||

   सः । इत् । अ॒ग्ने॒ । अ॒स्तु॒ । सु॒ऽभगः॑ । सु॒ऽदानुः॑ । यः । त्वा॒ । नित्ये॑न । ह॒विषा॑ । यः । उ॒क्थैः ।
   पिप्री॑षति । स्वे । आयु॑षि । दु॒रो॒णे । विश्वा॑ । इत् । अ॒स्मै॒ । सु॒ऽदिना॑ । सा । अ॒स॒त् । इ॒ष्टिः ॥

   सः । इत् । अग्ने । अस्तु । सुऽभगः । सुऽदानुः । यः । त्वा । नित्येन । हविषा । यः । उक्थैः ।
   पिप्रीषति । स्वे । आयुषि । दुरोणे । विश्वा । इत् । अस्मै । सुऽदिना । सा । असत् । इष्टिः ॥

   sáḥ ǀ ít ǀ agne ǀ astu ǀ su-bhágaḥ ǀ su-dā́nuḥ ǀ yáḥ ǀ tvā ǀ nítyena ǀ havíṣā ǀ yáḥ ǀ uktháiḥ ǀ
   píprīṣati ǀ své ǀ ā́yuṣi ǀ duroṇé ǀ víśvā ǀ ít ǀ asmai ǀ su-dínā ǀ sā́ ǀ asat ǀ iṣṭíḥ ǁ

   saḥ ǀ it ǀ agne ǀ astu ǀ su-bhagaḥ ǀ su-dānuḥ ǀ yaḥ ǀ tvā ǀ nityena ǀ haviṣā ǀ yaḥ ǀ ukthaiḥ ǀ
   piprīṣati ǀ sve ǀ āyuṣi ǀ duroṇe ǀ viśvā ǀ it ǀ asmai ǀ su-dinā ǀ sā ǀ asat ǀ iṣṭiḥ ǁ

   4.4.7 Aṣṭaka 3.4.24.2Anuvāka 4.1.63Interpretations

8. Ṛk 8

   अर्चा॑मि ते सुम॒तिं घोष्य॒र्वाक्सं ते॑ वा॒वाता॑ जरतामि॒यं गीः ।
   स्वश्वा॑स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जयेमा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒रनु॒ द्यून् ॥

   अर्चामि ते सुमतिं घोष्य् अर्वाक् सं ते वावाता जरताम् इयं गीः |
   स्वश्वास् त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेर् अनु द्यून् ||

   árcāmi te sumatím ghóṣyarvā́ksám te vāvā́tā jaratāmiyám gī́ḥ ǀ
   sváśvāstvā suráthā marjayemāsmé kṣatrā́ṇi dhārayeránu dyū́n ǁ

   arcāmi te sumatiṃ ghoṣy arvāk saṃ te vāvātā jaratām iyaṃ gīḥ |
   svaśvās tvā surathā marjayemāsme kṣatrāṇi dhārayer anu dyūn ||

   अर्चा॑मि । ते॒ । सु॒ऽम॒तिम् । घोषि॑ । अ॒र्वाक् । सम् । ते॒ । व॒वाता॑ । ज॒र॒ता॒म् । इ॒यम् । गीः ।
   सु॒ऽअश्वाः॑ । त्वा॒ । सु॒ऽरथाः॑ । म॒र्ज॒ये॒म॒ । अ॒स्मे इति॑ । क्ष॒त्राणि॑ । धा॒र॒येः॒ । अनु॑ । द्यून् ॥

   अर्चामि । ते । सुऽमतिम् । घोषि । अर्वाक् । सम् । ते । ववाता । जरताम् । इयम् । गीः ।
   सुऽअश्वाः । त्वा । सुऽरथाः । मर्जयेम । अस्मे इति । क्षत्राणि । धारयेः । अनु । द्यून् ॥

   árcāmi ǀ te ǀ su-matím ǀ ghóṣi ǀ arvā́k ǀ sám ǀ te ǀ vavā́tā ǀ jaratām ǀ iyám ǀ gī́ḥ ǀ
   su-áśvāḥ ǀ tvā ǀ su-ráthāḥ ǀ marjayema ǀ asmé íti ǀ kṣatrā́ṇi ǀ dhārayeḥ ǀ ánu ǀ dyū́n ǁ

   arcāmi ǀ te ǀ su-matim ǀ ghoṣi ǀ arvāk ǀ sam ǀ te ǀ vavātā ǀ jaratām ǀ iyam ǀ gīḥ ǀ
   su-aśvāḥ ǀ tvā ǀ su-rathāḥ ǀ marjayema ǀ asme iti ǀ kṣatrāṇi ǀ dhārayeḥ ǀ anu ǀ dyūn ǁ

   4.4.8 Aṣṭaka 3.4.24.3Anuvāka 4.1.64Interpretations

9. Ṛk 9

   इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒दुप॒ त्मंदोषा॑वस्तर्दीदि॒वांस॒मनु॒ द्यून् ।
   क्रीळं॑तस्त्वा सु॒मन॑सः सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वांसो॒ जना॑नां ॥

   इह त्वा भूर्य् आ चरेद् उप त्मन् दोषावस्तर् दीदिवांसम् अनु द्यून् |
   क्रीऌअन्तस् त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ||

   ihá tvā bhū́ryā́ caredúpa tmándóṣāvastardīdivā́ṃsamánu dyū́n ǀ
   krī́ḷantastvā sumánasaḥ sapemābhí dyumnā́ tasthivā́ṃso jánānām ǁ

   iha tvā bhūry ā cared upa tman doṣāvastar dīdivāṃsam anu dyūn |
   krīḷantas tvā sumanasaḥ sapemābhi dyumnā tasthivāṃso janānām ||

   इ॒ह । त्वा॒ । भूरि॑ । आ । च॒रे॒त् । उप॑ । त्मन् । दोषा॑ऽवस्तः । दी॒दि॒ऽवांस॑म् । अनु॑ । द्यून् ।
   क्रीळ॑न्तः । त्वा॒ । सु॒ऽमन॑सः । स॒पे॒म॒ । अ॒भि । द्यु॒म्ना । त॒स्थि॒ऽवांसः॑ । जना॑नाम् ॥

   इह । त्वा । भूरि । आ । चरेत् । उप । त्मन् । दोषाऽवस्तः । दीदिऽवांसम् । अनु । द्यून् ।
   क्रीळन्तः । त्वा । सुऽमनसः । सपेम । अभि । द्युम्ना । तस्थिऽवांसः । जनानाम् ॥

   ihá ǀ tvā ǀ bhū́ri ǀ ā́ ǀ caret ǀ úpa ǀ tmán ǀ dóṣā-vastaḥ ǀ dīdi-vā́ṃsam ǀ ánu ǀ dyū́n ǀ
   krī́ḷantaḥ ǀ tvā ǀ su-mánasaḥ ǀ sapema ǀ abhí ǀ dyumnā́ ǀ tasthi-vā́ṃsaḥ ǀ jánānām ǁ

   iha ǀ tvā ǀ bhūri ǀ ā ǀ caret ǀ upa ǀ tman ǀ doṣā-vastaḥ ǀ dīdi-vāṃsam ǀ anu ǀ dyūn ǀ
   krīḷantaḥ ǀ tvā ǀ su-manasaḥ ǀ sapema ǀ abhi ǀ dyumnā ǀ tasthi-vāṃsaḥ ǀ janānām ǁ

   4.4.9 Aṣṭaka 3.4.24.4Anuvāka 4.1.65Interpretations

10. Ṛk 10

    यस्त्वा॒ स्वश्वः॑ सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न ।
    तस्य॑ त्रा॒ता भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्यमा॑नु॒षग्जुजो॑षत् ॥

    यस् त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन |
    तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस् त आतिथ्यम् आनुषग् जुजोषत् ||

    yástvā sváśvaḥ suhiraṇyó agna upayā́ti vásumatā ráthena ǀ
    tásya trātā́ bhavasi tásya sákhā yásta ātithyámānuṣágjújoṣat ǁ

    yas tvā svaśvaḥ suhiraṇyo agna upayāti vasumatā rathena |
    tasya trātā bhavasi tasya sakhā yas ta ātithyam ānuṣag jujoṣat ||

    यः । त्वा॒ । सु॒ऽअश्वः॑ । सु॒ऽहि॒र॒ण्यः । अ॒ग्ने॒ । उ॒प॒ऽयाति॑ । वसु॑ऽमता । रथे॑न ।
    तस्य॑ । त्रा॒ता । भ॒व॒सि॒ । तस्य॑ । सखा॑ । यः । ते॒ । आ॒ति॒थ्यम् । आ॒नु॒षक् । जुजो॑षत् ॥

    यः । त्वा । सुऽअश्वः । सुऽहिरण्यः । अग्ने । उपऽयाति । वसुऽमता । रथेन ।
    तस्य । त्राता । भवसि । तस्य । सखा । यः । ते । आतिथ्यम् । आनुषक् । जुजोषत् ॥

    yáḥ ǀ tvā ǀ su-áśvaḥ ǀ su-hiraṇyáḥ ǀ agne ǀ upa-yā́ti ǀ vásu-matā ǀ ráthena ǀ
    tásya ǀ trātā́ ǀ bhavasi ǀ tásya ǀ sákhā ǀ yáḥ ǀ te ǀ ātithyám ǀ ānuṣák ǀ jújoṣat ǁ

    yaḥ ǀ tvā ǀ su-aśvaḥ ǀ su-hiraṇyaḥ ǀ agne ǀ upa-yāti ǀ vasu-matā ǀ rathena ǀ
    tasya ǀ trātā ǀ bhavasi ǀ tasya ǀ sakhā ǀ yaḥ ǀ te ǀ ātithyam ǀ ānuṣak ǀ jujoṣat ǁ

    4.4.10 Aṣṭaka 3.4.24.5Anuvāka 4.1.66Interpretations

11. Ṛk 11

    म॒हो रु॑जामि बं॒धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒दन्वि॑याय ।
    त्वं नो॑ अ॒स्य वच॑सश्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥

    महो रुजामि बन्धुता वचोभिस् तन् मा पितुर् गोतमाद् अन्व् इयाय |
    त्वं नो अस्य वचसश् चिकिद्धि होतर् यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ||

    mahó rujāmi bandhútā vácobhistánmā pitúrgótamādánviyāya ǀ
    tvám no asyá vácasaścikiddhi hótaryaviṣṭha sukrato dámūnāḥ ǁ

    maho rujāmi bandhutā vacobhis tan mā pitur gotamād anv iyāya |
    tvaṃ no asya vacasaś cikiddhi hotar yaviṣṭha sukrato damūnāḥ ||

    म॒हः । रु॒जा॒मि॒ । ब॒न्धुता॑ । वचः॑ऽभिः । तत् । मा॒ । पि॒तुः । गोत॑मात् । अनु॑ । इ॒या॒य॒ ।
    त्वम् । नः॒ । अ॒स्य । वच॑सः । चि॒कि॒द्धि॒ । होतः॑ । य॒वि॒ष्ठ॒ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । दमू॑नाः ॥

    महः । रुजामि । बन्धुता । वचःऽभिः । तत् । मा । पितुः । गोतमात् । अनु । इयाय ।
    त्वम् । नः । अस्य । वचसः । चिकिद्धि । होतः । यविष्ठ । सुक्रतो इति सुऽक्रतो । दमूनाः ॥

    maháḥ ǀ rujāmi ǀ bandhútā ǀ vácaḥ-bhiḥ ǀ tát ǀ mā ǀ pitúḥ ǀ gótamāt ǀ ánu ǀ iyāya ǀ
    tvám ǀ naḥ ǀ asyá ǀ vácasaḥ ǀ cikiddhi ǀ hótaḥ ǀ yaviṣṭha ǀ sukrato íti su-krato ǀ dámūnāḥ ǁ

    mahaḥ ǀ rujāmi ǀ bandhutā ǀ vacaḥ-bhiḥ ǀ tat ǀ mā ǀ pituḥ ǀ gotamāt ǀ anu ǀ iyāya ǀ
    tvam ǀ naḥ ǀ asya ǀ vacasaḥ ǀ cikiddhi ǀ hotaḥ ǀ yaviṣṭha ǀ sukrato iti su-krato ǀ damūnāḥ ǁ

    4.4.11 Aṣṭaka 3.4.25.1Anuvāka 4.1.67Interpretations

12. Ṛk 12

    अस्व॑प्नजस्त॒रण॑यः सु॒शेवा॒ अतं॑द्रासोऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः ।
    ते पा॒यवः॑ स॒ध्र्यं॑चो नि॒षद्याग्ने॒ तव॑ नः पांत्वमूर ॥

    अस्वप्नजस् तरणयः सुशेवा अतन्द्रासो ऽवृका अश्रमिष्ठाः |
    ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्व् अमूर ||

    ásvapnajastaráṇayaḥ suśévā átandrāso’vṛkā́ áśramiṣṭhāḥ ǀ
    té pāyávaḥ sadhryáñco niṣádyā́gne táva naḥ pāntvamūra ǁ

    asvapnajas taraṇayaḥ suśevā atandrāso 'vṛkā aśramiṣṭhāḥ |
    te pāyavaḥ sadhryañco niṣadyāgne tava naḥ pāntv amūra ||

    अस्व॑प्नऽजः । त॒रण॑यः । सु॒ऽशेवाः॑ । अत॑न्द्रासः । अ॒वृ॒काः । अश्र॑मिष्ठाः ।
    ते । पा॒यवः॑ । स॒ध्र्य॑ञ्चः । नि॒ऽसद्य॑ । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । नः॒ । पा॒न्तु॒ । अ॒मू॒र॒ ॥

    अस्वप्नऽजः । तरणयः । सुऽशेवाः । अतन्द्रासः । अवृकाः । अश्रमिष्ठाः ।
    ते । पायवः । सध्र्यञ्चः । निऽसद्य । अग्ने । तव । नः । पान्तु । अमूर ॥

    ásvapna-jaḥ ǀ taráṇayaḥ ǀ su-śévāḥ ǀ átandrāsaḥ ǀ avṛkā́ḥ ǀ áśramiṣṭhāḥ ǀ
    té ǀ pāyávaḥ ǀ sadhryáñcaḥ ǀ ni-sádya ǀ agne ǀ táva ǀ naḥ ǀ pāntu ǀ amūra ǁ

    asvapna-jaḥ ǀ taraṇayaḥ ǀ su-śevāḥ ǀ atandrāsaḥ ǀ avṛkāḥ ǀ aśramiṣṭhāḥ ǀ
    te ǀ pāyavaḥ ǀ sadhryañcaḥ ǀ ni-sadya ǀ agne ǀ tava ǀ naḥ ǀ pāntu ǀ amūra ǁ

    4.4.12 Aṣṭaka 3.4.25.2Anuvāka 4.1.68Interpretations

13. Ṛk 13

    ये पा॒यवो॑ मामते॒यं ते॑ अग्ने॒ पश्यं॑तो अं॒धं दु॑रि॒तादर॑क्षन् ।
    र॒रक्ष॒ तान्त्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिप्सं॑त॒ इद्रि॒पवो॒ नाह॑ देभुः ॥

    ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरिताद् अरक्षन् |
    ररक्ष तान् सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद् रिपवो नाह देभुः ||

    yé pāyávo māmateyám te agne páśyanto andhám duritā́dárakṣan ǀ
    rarákṣa tā́ntsukṛ́to viśvávedā dípsanta ídripávo nā́ha debhuḥ ǁ

    ye pāyavo māmateyaṃ te agne paśyanto andhaṃ duritād arakṣan |
    rarakṣa tān sukṛto viśvavedā dipsanta id ripavo nāha debhuḥ ||

    ये । पा॒यवः॑ । मा॒म॒ते॒यम् । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । पश्य॑न्तः । अ॒न्धम् । दुः॒ऽइ॒तात् । अर॑क्षन् ।
    र॒रक्ष॑ । तान् । सु॒ऽकृतः॑ । वि॒श्वऽवे॑दाः । दिप्स॑न्तः । इत् । रि॒पवः॑ । न । अह॑ । दे॒भुः॒ ॥

    ये । पायवः । मामतेयम् । ते । अग्ने । पश्यन्तः । अन्धम् । दुःऽइतात् । अरक्षन् ।
    ररक्ष । तान् । सुऽकृतः । विश्वऽवेदाः । दिप्सन्तः । इत् । रिपवः । न । अह । देभुः ॥

    yé ǀ pāyávaḥ ǀ māmateyám ǀ te ǀ agne ǀ páśyantaḥ ǀ andhám ǀ duḥ-itā́t ǀ árakṣan ǀ
    rarákṣa ǀ tā́n ǀ su-kṛ́taḥ ǀ viśvá-vedāḥ ǀ dípsantaḥ ǀ ít ǀ ripávaḥ ǀ ná ǀ áha ǀ debhuḥ ǁ

    ye ǀ pāyavaḥ ǀ māmateyam ǀ te ǀ agne ǀ paśyantaḥ ǀ andham ǀ duḥ-itāt ǀ arakṣan ǀ
    rarakṣa ǀ tān ǀ su-kṛtaḥ ǀ viśva-vedāḥ ǀ dipsantaḥ ǀ it ǀ ripavaḥ ǀ na ǀ aha ǀ debhuḥ ǁ

    4.4.13 Aṣṭaka 3.4.25.3Anuvāka 4.1.69Interpretations

14. Ṛk 14

    त्वया॑ व॒यं स॑ध॒न्य१॒॑स्त्वोता॒स्तव॒ प्रणी॑त्यश्याम॒ वाजा॑न् ।
    उ॒भा शंसा॑ सूदय सत्यतातेऽनुष्ठु॒या कृ॑णुह्यह्रयाण ॥

    त्वया वयं सधन्यस् त्वोतास् तव प्रणीत्य् अश्याम वाजान् |
    उभा शंसा सूदय सत्यताते ऽनुष्ठुया कृणुह्य् अह्रयाण ||

    tváyā vayám sadhanyástvótāstáva práṇītyaśyāma vā́jān ǀ
    ubhā́ śáṃsā sūdaya satyatāte’nuṣṭhuyā́ kṛṇuhyahrayāṇa ǁ

    tvayā vayaṃ sadhanyas tvotās tava praṇīty aśyāma vājān |
    ubhā śaṃsā sūdaya satyatāte 'nuṣṭhuyā kṛṇuhy ahrayāṇa ||

    त्वया॑ । व॒यम् । स॒ऽध॒न्यः॑ । त्वाऽऊ॑ताः । तव॑ । प्रऽनी॑ती । अ॒श्या॒म॒ । वाजा॑न् ।
    उ॒भा । शंसा॑ । सू॒द॒य॒ । स॒त्य॒ऽता॒ते॒ । अ॒नु॒ष्ठु॒या । कृ॒णु॒हि॒ । अ॒ह्र॒या॒ण॒ ॥

    त्वया । वयम् । सऽधन्यः । त्वाऽऊताः । तव । प्रऽनीती । अश्याम । वाजान् ।
    उभा । शंसा । सूदय । सत्यऽताते । अनुष्ठुया । कृणुहि । अह्रयाण ॥

    tváyā ǀ vayám ǀ sa-dhanyáḥ ǀ tvā́-ūtāḥ ǀ táva ǀ prá-nītī ǀ aśyāma ǀ vā́jān ǀ
    ubhā́ ǀ śáṃsā ǀ sūdaya ǀ satya-tāte ǀ anuṣṭhuyā́ ǀ kṛṇuhi ǀ ahrayāṇa ǁ

    tvayā ǀ vayam ǀ sa-dhanyaḥ ǀ tvā-ūtāḥ ǀ tava ǀ pra-nītī ǀ aśyāma ǀ vājān ǀ
    ubhā ǀ śaṃsā ǀ sūdaya ǀ satya-tāte ǀ anuṣṭhuyā ǀ kṛṇuhi ǀ ahrayāṇa ǁ

    4.4.14 Aṣṭaka 3.4.25.4Anuvāka 4.1.70Interpretations

15. Ṛk 15

    अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒ स्तोमं॑ श॒स्यमा॑नं गृभाय ।
    दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य१॒॑स्मांद्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् ॥

    अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय |
    दहाशसो रक्षसः पाह्य् अस्मान् द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ||

    ayā́ te agne samídhā vidhema práti stómam śasyámānam gṛbhāya ǀ
    dáhāśáso rakṣásaḥ pāhyásmā́ndruhó nidó mitramaho avadyā́t ǁ

    ayā te agne samidhā vidhema prati stomaṃ śasyamānaṃ gṛbhāya |
    dahāśaso rakṣasaḥ pāhy asmān druho nido mitramaho avadyāt ||

    अ॒या । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइधा॑ । वि॒धे॒म॒ । प्रति॑ । स्तोम॑म् । श॒स्यमा॑नम् । गृ॒भा॒य॒ ।
    दह॑ । अ॒शसः॑ । र॒क्षसः॑ । पा॒हि । अ॒स्मान् । द्रु॒हः । नि॒दः । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । अ॒व॒द्यात् ॥

    अया । ते । अग्ने । सम्ऽइधा । विधेम । प्रति । स्तोमम् । शस्यमानम् । गृभाय ।
    दह । अशसः । रक्षसः । पाहि । अस्मान् । द्रुहः । निदः । मित्रऽमहः । अवद्यात् ॥

    ayā́ ǀ te ǀ agne ǀ sam-ídhā ǀ vidhema ǀ práti ǀ stómam ǀ śasyámānam ǀ gṛbhāya ǀ
    dáha ǀ aśásaḥ ǀ rakṣásaḥ ǀ pāhí ǀ asmā́n ǀ druháḥ ǀ nidáḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ avadyā́t ǁ

    ayā ǀ te ǀ agne ǀ sam-idhā ǀ vidhema ǀ prati ǀ stomam ǀ śasyamānam ǀ gṛbhāya ǀ
    daha ǀ aśasaḥ ǀ rakṣasaḥ ǀ pāhi ǀ asmān ǀ druhaḥ ǀ nidaḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ avadyāt ǁ

    4.4.15 Aṣṭaka 3.4.25.5Anuvāka 4.1.71Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.