Ṛgveda · Maṇḍala 4

Sūkta 58

Agni Or Sūrya Or Āpas Or Gāvas Or Ghi · Vāmadeva Gautama · 11 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni Or Sūrya Or Āpas Or Gāvas Or Ghi
Ṛṣi ऋषि
Vāmadeva Gautama
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh, Jagatī
Metres by ṛk

1st set of styles triṣṭup (2, 8-10); nicṛdanuṣṭup (6, 7); nicṛttriṣṭup (1); bhurikpaṅkti (3); anuṣṭup (4); nicṛduṣṇik (5); svarāṭtriṣṭup (11)

2nd set of styles triṣṭubh (1-10); jagatī (11)

  1. Ṛk 1

    स॒मु॒द्रादू॒र्मिर्मधु॑माँ॒ उदा॑र॒दुपां॒शुना॒ सम॑मृत॒त्वमा॑नट् ।
    घृ॒तस्य॒ नाम॒ गुह्यं॒ यदस्ति॑ जि॒ह्वा दे॒वाना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभिः॑ ॥

    समुद्राद् ऊर्मिर् मधुमां उद् आरद् उपांशुना सम् अमृतत्वम् आनट् |
    घृतस्य नाम गुह्यं यद् अस्ति जिह्वा देवानाम् अमृतस्य नाभिः ||

    samudrā́dūrmírmádhumām̐ údāradúpāṃśúnā sámamṛtatvámānaṭ ǀ
    ghṛtásya nā́ma gúhyam yádásti jihvā́ devā́nāmamṛ́tasya nā́bhiḥ ǁ

    samudrād ūrmir madhumāṃ ud ārad upāṃśunā sam amṛtatvam ānaṭ |
    ghṛtasya nāma guhyaṃ yad asti jihvā devānām amṛtasya nābhiḥ ||

    स॒मु॒द्रात् । ऊ॒र्मिः । मधु॑ऽमान् । उत् । आ॒र॒त् । उप॑ । अं॒शुना॑ । सम् । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । आ॒न॒ट् ।
    घृ॒तस्य॑ । नाम॑ । गुह्य॑म् । यत् । अस्ति॑ । जि॒ह्वा । दे॒वाना॑म् । अ॒मृत॑स्य । नाभिः॑ ॥

    समुद्रात् । ऊर्मिः । मधुऽमान् । उत् । आरत् । उप । अंशुना । सम् । अमृतऽत्वम् । आनट् ।
    घृतस्य । नाम । गुह्यम् । यत् । अस्ति । जिह्वा । देवानाम् । अमृतस्य । नाभिः ॥

    samudrā́t ǀ ūrmíḥ ǀ mádhu-mān ǀ út ǀ ārat ǀ úpa ǀ aṃśúnā ǀ sám ǀ amṛta-tvám ǀ ānaṭ ǀ
    ghṛtásya ǀ nā́ma ǀ gúhyam ǀ yát ǀ ásti ǀ jihvā́ ǀ devā́nām ǀ amṛ́tasya ǀ nā́bhiḥ ǁ

    samudrāt ǀ ūrmiḥ ǀ madhu-mān ǀ ut ǀ ārat ǀ upa ǀ aṃśunā ǀ sam ǀ amṛta-tvam ǀ ānaṭ ǀ
    ghṛtasya ǀ nāma ǀ guhyam ǀ yat ǀ asti ǀ jihvā ǀ devānām ǀ amṛtasya ǀ nābhiḥ ǁ

    4.58.1 Aṣṭaka 3.8.10.1Anuvāka 4.5.90

  2. Ṛk 2

    व॒यं नाम॒ प्र ब्र॑वामा घृ॒तस्या॒स्मिन्य॒ज्ञे धा॑रयामा॒ नमो॑भिः ।
    उप॑ ब्र॒ह्मा शृ॑णवच्छ॒स्यमा॑नं॒ चतुः॑शृंगोऽवमीद्गौ॒र ए॒तत् ॥

    वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन् यज्ञे धारयामा नमोभिः |
    उप ब्रह्मा शृणवच् छस्यमानं चतुःशृङ्गो ऽवमीद् गौर एतत् ||

    vayám nā́ma prá bravāmā ghṛtásyāsmínyajñé dhārayāmā námobhiḥ ǀ
    úpa brahmā́ śṛṇavacchasyámānam cátuḥśṛṅgo’vamīdgaurá etát ǁ

    vayaṃ nāma pra bravāmā ghṛtasyāsmin yajñe dhārayāmā namobhiḥ |
    upa brahmā śṛṇavac chasyamānaṃ catuḥśṛṅgo 'vamīd gaura etat ||

    व॒यम् । नाम॑ । प्र । ब्र॒वा॒म॒ । घृ॒तस्य॑ । अ॒स्मिन् । य॒ज्ञे । धा॒र॒या॒म॒ । नमः॑ऽभिः ।
    उप॑ । ब्र॒ह्मा । शृ॒ण॒व॒त् । श॒स्यमा॑नम् । चतुः॑ऽशृङ्गः । अ॒व॒मी॒त् । गौ॒रः । ए॒तत् ॥

    वयम् । नाम । प्र । ब्रवाम । घृतस्य । अस्मिन् । यज्ञे । धारयाम । नमःऽभिः ।
    उप । ब्रह्मा । शृणवत् । शस्यमानम् । चतुःऽशृङ्गः । अवमीत् । गौरः । एतत् ॥

    vayám ǀ nā́ma ǀ prá ǀ bravāma ǀ ghṛtásya ǀ asmín ǀ yajñé ǀ dhārayāma ǀ námaḥ-bhiḥ ǀ
    úpa ǀ brahmā́ ǀ śṛṇavat ǀ śasyámānam ǀ cátuḥ-śṛṅgaḥ ǀ avamīt ǀ gauráḥ ǀ etát ǁ

    vayam ǀ nāma ǀ pra ǀ bravāma ǀ ghṛtasya ǀ asmin ǀ yajñe ǀ dhārayāma ǀ namaḥ-bhiḥ ǀ
    upa ǀ brahmā ǀ śṛṇavat ǀ śasyamānam ǀ catuḥ-śṛṅgaḥ ǀ avamīt ǀ gauraḥ ǀ etat ǁ

    4.58.2 Aṣṭaka 3.8.10.2Anuvāka 4.5.91

  3. Ṛk 3

    च॒त्वारि॒ शृंगा॒ त्रयो॑ अस्य॒ पादा॒ द्वे शी॒र्षे स॒प्त हस्ता॑सो अस्य ।
    त्रिधा॑ ब॒द्धो वृ॑ष॒भो रो॑रवीति म॒हो दे॒वो मर्त्याँ॒ आ वि॑वेश ॥

    चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य |
    त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्यां आ विवेश ||

    catvā́ri śṛ́ṅgā tráyo asya pā́dā dvé śīrṣé saptá hástāso asya ǀ
    trídhā baddhó vṛṣabhó roravīti mahó devó mártyām̐ ā́ viveśa ǁ

    catvāri śṛṅgā trayo asya pādā dve śīrṣe sapta hastāso asya |
    tridhā baddho vṛṣabho roravīti maho devo martyāṃ ā viveśa ||

    च॒त्वारि॑ । शृङ्गा॑ । त्रयः॑ । अ॒स्य॒ । पादाः॑ । द्वे इति॑ । शी॒र्षे इति॑ । स॒प्त । हस्ता॑सः । अ॒स्य॒ ।
    त्रिधा॑ । ब॒द्धः । वृ॒ष॒भः । रो॒र॒वी॒ति॒ । म॒हः । दे॒वः । मर्त्या॑न् । आ । वि॒वे॒श॒ ॥

    चत्वारि । शृङ्गा । त्रयः । अस्य । पादाः । द्वे इति । शीर्षे इति । सप्त । हस्तासः । अस्य ।
    त्रिधा । बद्धः । वृषभः । रोरवीति । महः । देवः । मर्त्यान् । आ । विवेश ॥

    catvā́ri ǀ śṛ́ṅgā ǀ tráyaḥ ǀ asya ǀ pā́dāḥ ǀ dvé íti ǀ śīrṣé íti ǀ saptá ǀ hástāsaḥ ǀ asya ǀ
    trídhā ǀ baddháḥ ǀ vṛṣabháḥ ǀ roravīti ǀ maháḥ ǀ deváḥ ǀ mártyān ǀ ā́ ǀ viveśa ǁ

    catvāri ǀ śṛṅgā ǀ trayaḥ ǀ asya ǀ pādāḥ ǀ dve iti ǀ śīrṣe iti ǀ sapta ǀ hastāsaḥ ǀ asya ǀ
    tridhā ǀ baddhaḥ ǀ vṛṣabhaḥ ǀ roravīti ǀ mahaḥ ǀ devaḥ ǀ martyān ǀ ā ǀ viveśa ǁ

    4.58.3 Aṣṭaka 3.8.10.3Anuvāka 4.5.92

  4. Ṛk 4

    त्रिधा॑ हि॒तं प॒णिभि॑र्गु॒ह्यमा॑नं॒ गवि॑ दे॒वासो॑ घृ॒तमन्व॑विंदन् ।
    इंद्र॒ एकं॒ सूर्य॒ एकं॑ जजान वे॒नादेकं॑ स्व॒धया॒ निष्ट॑तक्षुः ॥

    त्रिधा हितम् पणिभिर् गुह्यमानं गवि देवासो घृतम् अन्व् अविन्दन् |
    इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनाद् एकं स्वधया निष् टतक्षुः ||

    trídhā hitám paṇíbhirguhyámānam gávi devā́so ghṛtámánvavindan ǀ
    índra ékam sū́rya ékam jajāna venā́dékam svadháyā níṣṭatakṣuḥ ǁ

    tridhā hitam paṇibhir guhyamānaṃ gavi devāso ghṛtam anv avindan |
    indra ekaṃ sūrya ekaṃ jajāna venād ekaṃ svadhayā niṣ ṭatakṣuḥ ||

    त्रिधा॑ । हि॒तम् । प॒णिऽभिः॑ । गु॒ह्यमा॑नम् । गवि॑ । दे॒वासः॑ । घृ॒तम् । अनु॑ । अ॒वि॒न्द॒न् ।
    इन्द्रः॑ । एक॑म् । सूर्यः॑ । एक॑म् । ज॒जा॒न॒ । वे॒नात् । एक॑म् । स्व॒धया॑ । निः । त॒त॒क्षुः॒ ॥

    त्रिधा । हितम् । पणिऽभिः । गुह्यमानम् । गवि । देवासः । घृतम् । अनु । अविन्दन् ।
    इन्द्रः । एकम् । सूर्यः । एकम् । जजान । वेनात् । एकम् । स्वधया । निः । ततक्षुः ॥

    trídhā ǀ hitám ǀ paṇí-bhiḥ ǀ guhyámānam ǀ gávi ǀ devā́saḥ ǀ ghṛtám ǀ ánu ǀ avindan ǀ
    índraḥ ǀ ékam ǀ sū́ryaḥ ǀ ékam ǀ jajāna ǀ venā́t ǀ ékam ǀ svadháyā ǀ níḥ ǀ tatakṣuḥ ǁ

    tridhā ǀ hitam ǀ paṇi-bhiḥ ǀ guhyamānam ǀ gavi ǀ devāsaḥ ǀ ghṛtam ǀ anu ǀ avindan ǀ
    indraḥ ǀ ekam ǀ sūryaḥ ǀ ekam ǀ jajāna ǀ venāt ǀ ekam ǀ svadhayā ǀ niḥ ǀ tatakṣuḥ ǁ

    4.58.4 Aṣṭaka 3.8.10.4Anuvāka 4.5.93

  5. Ṛk 5

    ए॒ता अ॑र्षंति॒ हृद्या॑त्समु॒द्राच्छ॒तव्र॑जा रि॒पुणा॒ नाव॒चक्षे॑ ।
    घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि हिर॒ण्ययो॑ वेत॒सो मध्य॑ आसां ॥

    एता अर्षन्ति हृद्यात् समुद्राच् छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे |
    घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ||

    etā́ arṣanti hṛ́dyātsamudrā́cchatávrajā ripúṇā nā́vacákṣe ǀ
    ghṛtásya dhā́rā abhí cākaśīmi hiraṇyáyo vetasó mádhya āsām ǁ

    etā arṣanti hṛdyāt samudrāc chatavrajā ripuṇā nāvacakṣe |
    ghṛtasya dhārā abhi cākaśīmi hiraṇyayo vetaso madhya āsām ||

    ए॒ताः । अ॒र्ष॒न्ति॒ । हृद्या॑त् । स॒मु॒द्रात् । श॒तऽव्र॑जाः । रि॒पुणा॑ । न । अ॒व॒ऽचक्षे॑ ।
    घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒भि । चा॒क॒शी॒मि॒ । हि॒र॒ण्ययः॑ । वे॒त॒सः । मध्ये॑ । आ॒सा॒म् ॥

    एताः । अर्षन्ति । हृद्यात् । समुद्रात् । शतऽव्रजाः । रिपुणा । न । अवऽचक्षे ।
    घृतस्य । धाराः । अभि । चाकशीमि । हिरण्ययः । वेतसः । मध्ये । आसाम् ॥

    etā́ḥ ǀ arṣanti ǀ hṛ́dyāt ǀ samudrā́t ǀ śatá-vrajāḥ ǀ ripúṇā ǀ ná ǀ ava-cákṣe ǀ
    ghṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ abhí ǀ cākaśīmi ǀ hiraṇyáyaḥ ǀ vetasáḥ ǀ mádhye ǀ āsām ǁ

    etāḥ ǀ arṣanti ǀ hṛdyāt ǀ samudrāt ǀ śata-vrajāḥ ǀ ripuṇā ǀ na ǀ ava-cakṣe ǀ
    ghṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ abhi ǀ cākaśīmi ǀ hiraṇyayaḥ ǀ vetasaḥ ǀ madhye ǀ āsām ǁ

    4.58.5 Aṣṭaka 3.8.10.5Anuvāka 4.5.94

  6. Ṛk 6

    स॒म्यक्स्र॑वंति स॒रितो॒ न धेना॑ अं॒तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ।
    ए॒ते अ॑र्षंत्यू॒र्मयो॑ घृ॒तस्य॑ मृ॒गा इ॑व क्षिप॒णोरीष॑माणाः ॥

    सम्यक् स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर् हृदा मनसा पूयमानाः |
    एते अर्षन्त्य् ऊर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोर् ईषमाणाः ||

    samyáksravanti saríto ná dhénā antárhṛdā́ mánasā pūyámānāḥ ǀ
    eté arṣantyūrmáyo ghṛtásya mṛgā́ iva kṣipaṇórī́ṣamāṇāḥ ǁ

    samyak sravanti sarito na dhenā antar hṛdā manasā pūyamānāḥ |
    ete arṣanty ūrmayo ghṛtasya mṛgā iva kṣipaṇor īṣamāṇāḥ ||

    स॒म्यक् । स्र॒व॒न्ति॒ । स॒रितः॑ । न । धेनाः॑ । अ॒न्तः । हृ॒दा । मन॑सा । पू॒यमा॑नाः ।
    ए॒ते । अ॒र्ष॒न्ति॒ । ऊ॒र्मयः॑ । घृ॒तस्य॑ । मृ॒गाःऽइ॑व । क्षि॒प॒णोः । ईष॑माणाः ॥

    सम्यक् । स्रवन्ति । सरितः । न । धेनाः । अन्तः । हृदा । मनसा । पूयमानाः ।
    एते । अर्षन्ति । ऊर्मयः । घृतस्य । मृगाःऽइव । क्षिपणोः । ईषमाणाः ॥

    samyák ǀ sravanti ǀ sarítaḥ ǀ ná ǀ dhénāḥ ǀ antáḥ ǀ hṛdā́ ǀ mánasā ǀ pūyámānāḥ ǀ
    eté ǀ arṣanti ǀ ūrmáyaḥ ǀ ghṛtásya ǀ mṛgā́ḥ-iva ǀ kṣipaṇóḥ ǀ ī́ṣamāṇāḥ ǁ

    samyak ǀ sravanti ǀ saritaḥ ǀ na ǀ dhenāḥ ǀ antaḥ ǀ hṛdā ǀ manasā ǀ pūyamānāḥ ǀ
    ete ǀ arṣanti ǀ ūrmayaḥ ǀ ghṛtasya ǀ mṛgāḥ-iva ǀ kṣipaṇoḥ ǀ īṣamāṇāḥ ǁ

    4.58.6 Aṣṭaka 3.8.11.1Anuvāka 4.5.95

  7. Ṛk 7

    सिंधो॑रिव प्राध्व॒ने शू॑घ॒नासो॒ वात॑प्रमियः पतयंति य॒ह्वाः ।
    घृ॒तस्य॒ धारा॑ अरु॒षो न वा॒जी काष्ठा॑ भिं॒दन्नू॒र्मिभिः॒ पिन्व॑मानः ॥

    सिन्धोर् इव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः |
    घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्न् ऊर्मिभिः पिन्वमानः ||

    síndhoriva prādhvané śūghanā́so vā́tapramiyaḥ patayanti yahvā́ḥ ǀ
    ghṛtásya dhā́rā aruṣó ná vājī́ kā́ṣṭhā bhindánnūrmíbhiḥ pínvamānaḥ ǁ

    sindhor iva prādhvane śūghanāso vātapramiyaḥ patayanti yahvāḥ |
    ghṛtasya dhārā aruṣo na vājī kāṣṭhā bhindann ūrmibhiḥ pinvamānaḥ ||

    सिन्धोः॑ऽइव । प्र॒ऽअ॒ध्व॒ने । शू॒घ॒नासः॑ । वात॑ऽप्रमियः । प॒त॒य॒न्ति॒ । य॒ह्वाः ।
    घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒रु॒षः । न । वा॒जी । काष्ठाः॑ । भि॒न्दन् । ऊ॒र्मिभिः॑ । पिन्व॑मानः ॥

    सिन्धोःऽइव । प्रऽअध्वने । शूघनासः । वातऽप्रमियः । पतयन्ति । यह्वाः ।
    घृतस्य । धाराः । अरुषः । न । वाजी । काष्ठाः । भिन्दन् । ऊर्मिभिः । पिन्वमानः ॥

    síndhoḥ-iva ǀ pra-adhvané ǀ śūghanā́saḥ ǀ vā́ta-pramiyaḥ ǀ patayanti ǀ yahvā́ḥ ǀ
    ghṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ aruṣáḥ ǀ ná ǀ vājī́ ǀ kā́ṣṭhāḥ ǀ bhindán ǀ ūrmíbhiḥ ǀ pínvamānaḥ ǁ

    sindhoḥ-iva ǀ pra-adhvane ǀ śūghanāsaḥ ǀ vāta-pramiyaḥ ǀ patayanti ǀ yahvāḥ ǀ
    ghṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ aruṣaḥ ǀ na ǀ vājī ǀ kāṣṭhāḥ ǀ bhindan ǀ ūrmibhiḥ ǀ pinvamānaḥ ǁ

    4.58.7 Aṣṭaka 3.8.11.2Anuvāka 4.5.96

  8. Ṛk 8

    अ॒भि प्र॑वंत॒ सम॑नेव॒ योषाः॑ कल्या॒ण्यः१॒॑ स्मय॑मानासो अ॒ग्निं ।
    घृ॒तस्य॒ धाराः॑ स॒मिधो॑ नसंत॒ ता जु॑षा॒णो ह॑र्यति जा॒तवे॑दाः ॥

    अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् |
    घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ||

    abhí pravanta sámaneva yóṣāḥ kalyāṇyáḥ smáyamānāso agním ǀ
    ghṛtásya dhā́rāḥ samídho nasanta tā́ juṣāṇó haryati jātávedāḥ ǁ

    abhi pravanta samaneva yoṣāḥ kalyāṇyaḥ smayamānāso agnim |
    ghṛtasya dhārāḥ samidho nasanta tā juṣāṇo haryati jātavedāḥ ||

    अ॒भि । प्र॒व॒न्त॒ । सम॑नाऽइव । योषाः॑ । क॒ल्या॒ण्यः॑ । स्मय॑मानासः । अ॒ग्निम् ।
    घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । स॒म्ऽइधः॑ । न॒स॒न्त॒ । ताः । जु॒षा॒णः । ह॒र्य॒ति॒ । जा॒तऽवे॑दाः ॥

    अभि । प्रवन्त । समनाऽइव । योषाः । कल्याण्यः । स्मयमानासः । अग्निम् ।
    घृतस्य । धाराः । सम्ऽइधः । नसन्त । ताः । जुषाणः । हर्यति । जातऽवेदाः ॥

    abhí ǀ pravanta ǀ sámanā-iva ǀ yóṣāḥ ǀ kalyāṇyáḥ ǀ smáyamānāsaḥ ǀ agním ǀ
    ghṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ sam-ídhaḥ ǀ nasanta ǀ tā́ḥ ǀ juṣāṇáḥ ǀ haryati ǀ jātá-vedāḥ ǁ

    abhi ǀ pravanta ǀ samanā-iva ǀ yoṣāḥ ǀ kalyāṇyaḥ ǀ smayamānāsaḥ ǀ agnim ǀ
    ghṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ sam-idhaḥ ǀ nasanta ǀ tāḥ ǀ juṣāṇaḥ ǀ haryati ǀ jāta-vedāḥ ǁ

    4.58.8 Aṣṭaka 3.8.11.3Anuvāka 4.5.97

  9. Ṛk 9

    क॒न्या॑ इव वह॒तुमेत॒वा उ॑ अं॒ज्यं॑जा॒ना अ॒भि चा॑कशीमि ।
    यत्र॒ सोमः॑ सू॒यते॒ यत्र॑ य॒ज्ञो घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि तत्प॑वंते ॥

    कन्या इव वहतुम् एतवा उ अञ्ज्य् अञ्जाना अभि चाकशीमि |
    यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत् पवन्ते ||

    kanyā́ iva vahatúmétavā́ u añjyáñjānā́ abhí cākaśīmi ǀ
    yátra sómaḥ sūyáte yátra yajñó ghṛtásya dhā́rā abhí tátpavante ǁ

    kanyā iva vahatum etavā u añjy añjānā abhi cākaśīmi |
    yatra somaḥ sūyate yatra yajño ghṛtasya dhārā abhi tat pavante ||

    क॒न्याः॑ऽइव । व॒ह॒तुम् । एत॒वै । ऊं॒ इति॑ । अ॒ञ्जि । अ॒ञ्जा॒नाः । अ॒भि । चा॒क॒शी॒मि॒ ।
    यत्र॑ । सोमः॑ । सू॒यते॑ । यत्र॑ । य॒ज्ञः । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒भि । तत् । प॒व॒न्ते॒ ॥

    कन्याःऽइव । वहतुम् । एतवै । ऊं इति । अञ्जि । अञ्जानाः । अभि । चाकशीमि ।
    यत्र । सोमः । सूयते । यत्र । यज्ञः । घृतस्य । धाराः । अभि । तत् । पवन्ते ॥

    kanyā́ḥ-iva ǀ vahatúm ǀ étavái ǀ ūṃ íti ǀ añjí ǀ añjānā́ḥ ǀ abhí ǀ cākaśīmi ǀ
    yátra ǀ sómaḥ ǀ sūyáte ǀ yátra ǀ yajñáḥ ǀ ghṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ abhí ǀ tát ǀ pavante ǁ

    kanyāḥ-iva ǀ vahatum ǀ etavai ǀ ūṃ iti ǀ añji ǀ añjānāḥ ǀ abhi ǀ cākaśīmi ǀ
    yatra ǀ somaḥ ǀ sūyate ǀ yatra ǀ yajñaḥ ǀ ghṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ abhi ǀ tat ǀ pavante ǁ

    4.58.9 Aṣṭaka 3.8.11.4Anuvāka 4.5.98

  10. Ṛk 10

    अ॒भ्य॑र्षत सुष्टु॒तिं गव्य॑मा॒जिम॒स्मासु॑ भ॒द्रा द्रवि॑णानि धत्त ।
    इ॒मं य॒ज्ञं न॑यत दे॒वता॑ नो घृ॒तस्य॒ धारा॒ मधु॑मत्पवंते ॥

    अभ्य् अर्षत सुष्टुतिं गव्यम् आजिम् अस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त |
    इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत् पवन्ते ||

    abhyárṣata suṣṭutím gávyamājímasmā́su bhadrā́ dráviṇāni dhatta ǀ
    imám yajñám nayata devátā no ghṛtásya dhā́rā mádhumatpavante ǁ

    abhy arṣata suṣṭutiṃ gavyam ājim asmāsu bhadrā draviṇāni dhatta |
    imaṃ yajñaṃ nayata devatā no ghṛtasya dhārā madhumat pavante ||

    अ॒भि । अ॒र्ष॒त॒ । सु॒ऽस्तु॒तिम् । गव्य॑म् । आ॒जिम् । अ॒स्मासु॑ । भ॒द्रा । द्रवि॑णानि । ध॒त्त॒ ।
    इ॒मम् । य॒ज्ञम् । न॒य॒त॒ । दे॒वता॑ । नः॒ । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । मधु॑ऽमत् । प॒व॒न्ते॒ ॥

    अभि । अर्षत । सुऽस्तुतिम् । गव्यम् । आजिम् । अस्मासु । भद्रा । द्रविणानि । धत्त ।
    इमम् । यज्ञम् । नयत । देवता । नः । घृतस्य । धाराः । मधुऽमत् । पवन्ते ॥

    abhí ǀ arṣata ǀ su-stutím ǀ gávyam ǀ ājím ǀ asmā́su ǀ bhadrā́ ǀ dráviṇāni ǀ dhatta ǀ
    imám ǀ yajñám ǀ nayata ǀ devátā ǀ naḥ ǀ ghṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ mádhu-mat ǀ pavante ǁ

    abhi ǀ arṣata ǀ su-stutim ǀ gavyam ǀ ājim ǀ asmāsu ǀ bhadrā ǀ draviṇāni ǀ dhatta ǀ
    imam ǀ yajñam ǀ nayata ǀ devatā ǀ naḥ ǀ ghṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ madhu-mat ǀ pavante ǁ

    4.58.10 Aṣṭaka 3.8.11.5Anuvāka 4.5.99

  11. Ṛk 11

    धामं॑ते॒ विश्वं॒ भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तमं॒तः स॑मु॒द्रे हृ॒द्यं१॒॑तरायु॑षि ।
    अ॒पामनी॑के समि॒थे य आभृ॑त॒स्तम॑श्याम॒ मधु॑मंतं त ऊ॒र्मिं ॥

    धामन् ते विश्वम् भुवनम् अधि श्रितम् अन्तः समुद्रे हृद्य् अन्तर् आयुषि |
    अपाम् अनीके समिथे य आभृतस् तम् अश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ||

    dhā́mante víśvam bhúvanamádhi śritámantáḥ samudré hṛdyántárā́yuṣi ǀ
    apā́mánīke samithé yá ā́bhṛtastámaśyāma mádhumantam ta ūrmím ǁ

    dhāman te viśvam bhuvanam adhi śritam antaḥ samudre hṛdy antar āyuṣi |
    apām anīke samithe ya ābhṛtas tam aśyāma madhumantaṃ ta ūrmim ||

    धाम॑न् । ते॒ । विश्व॑म् । भुव॑नम् । अधि॑ । श्रि॒तम् । अ॒न्तरिति॑ । स॒मु॒द्रे । हृ॒दि । अ॒न्तः । आयु॑षि ।
    अ॒पाम् । अनी॑के । स॒म्ऽइ॒थे । यः । आऽभृ॑तः । तम् । अ॒श्या॒म॒ । मधु॑ऽमन्तम् । ते॒ । ऊ॒र्मिम् ॥

    धामन् । ते । विश्वम् । भुवनम् । अधि । श्रितम् । अन्तरिति । समुद्रे । हृदि । अन्तः । आयुषि ।
    अपाम् । अनीके । सम्ऽइथे । यः । आऽभृतः । तम् । अश्याम । मधुऽमन्तम् । ते । ऊर्मिम् ॥

    dhā́man ǀ te ǀ víśvam ǀ bhúvanam ǀ ádhi ǀ śritám ǀ antáríti ǀ samudré ǀ hṛdí ǀ antáḥ ǀ ā́yuṣi ǀ
    apā́m ǀ ánīke ǀ sam-ithé ǀ yáḥ ǀ ā́-bhṛtaḥ ǀ tám ǀ aśyāma ǀ mádhu-mantam ǀ te ǀ ūrmím ǁ

    dhāman ǀ te ǀ viśvam ǀ bhuvanam ǀ adhi ǀ śritam ǀ antariti ǀ samudre ǀ hṛdi ǀ antaḥ ǀ āyuṣi ǀ
    apām ǀ anīke ǀ sam-ithe ǀ yaḥ ǀ ā-bhṛtaḥ ǀ tam ǀ aśyāma ǀ madhu-mantam ǀ te ǀ ūrmim ǁ

    4.58.11 Aṣṭaka 3.8.11.6Anuvāka 4.5.100

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 4.58 · Agni Or Sūrya Or Āpas Or Gāvas Or Ghi

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

…a honeyed wave climbs up from the ocean and by means of this mounting wave which is the Soma (aWQu) one attains entirely to immortality; that wave or that Soma is the secret name of the clarity (ghrtasya, the symbol of the clarified butter); it is the tongue of the gods; it is the nodus (nDbhi) of immortality. (SABCL,Vol.10, p. 97)

Ṛk 2

Let us give expression to this secret name of the clarity,- that is to say, let us bring out this some-wine, this hidden delight of existence; let us hold it in this world sacrifice by our surrenderings or submissions to Agni, the divine Will or Conscious-Power which is the Master of being. He is the four-horned Bull of the worlds and when listens to the soul-thought of man in its self-expression, he ejects this secret name of delight from its hiding-place. (SABCL,Vol.10, p. 98)

Ṛk 4

…the gods sought and found the clarity, the ghrtam, triply placed and hidden by the Panis in the cow, gavi… One Indra produced, one Surya, one the gods fashioned by natural development out of Vena. (SABCL,Vol.10, p. 99)

Ṛk 5

These move from the heart-ocean, penned by the enemy in a hundred enclosures they cannot be seen; I look towards the stream of the clarity, for in their midst is the Golden Reed. (SABCL,Vol.10, p. 100)

Ṛk 6

Entirely they stream like flowing rivers becoming purified by the heart within and the mind; these move, waves of the clarity, like animals under the mastery of their drivers. (SABCL,Vol.10, p. 100)

Ṛk 7

As if on a path in front of the Ocean (sindhu, the upper ocean) the mighty ones move compact of forceful speed but limited by the vital force (vDta, vDyu), the streams of clarity; they are like a straining horse which breaks its limits, as it is nourished by the waves. (SABCL,Vol.10, p. 100)

Ṛk 9

…they flow freely towards That from which the Soma-wine is pressed out and the sacrifice is born. (SABCL,Vol.10, p. 101)

Ṛk 11

…the whole of existence being triply established, first in the seat of Agni – which we know from other Riks to be the Truth-Consciousness, Agni’s own home, svaW damam, rtaW brhat, – secondly, in the heart, the sea, which is evidently the same as the heart-ocean, – thirdly, in the life of man. (SABCL,Vol.10, pp. 98-99)

May we taste that honeyed wave of thine – of Agni, the divine Purusha, the four-horned Bull of the worlds – which is borne in force of the Waters where they come together. (SABCL,Vol.10, p. 101)