विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 15

15 of 100 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ द्वादश पुत्रा भवन्ति ॥ (१।१)

atha dvādaśa putrā bhavanti ||

2.1२.१

स्वक्षेत्रे संस्कृतायाम् उत्पादितः स्वयम् औरसः प्रथमः ॥ (२।१)

svakṣetre saṃskṛtāyām utpāditaḥ svayam aurasaḥ prathamaḥ ||

3.1३.१

नियुक्तायां सपिण्डेनोत्तमवर्णेन वोत्पादितः क्षेत्रजो द्वितीयः ॥ (३।१)

niyuktāyāṃ sapiṇḍenottamavarṇena votpāditaḥ kṣetrajo dvitīyaḥ ||

4.1४.१

पुत्रिकापुत्रस् तृतीयः ॥ (४।१)

putrikāputras tṛtīyaḥ ||

5.1५.१

यस् त्व् अस्याः पुत्रः स मे पुत्रो भवेद् इति या पित्रा दत्ता सा पुत्रिका ॥ (५।१)

yas tv asyāḥ putraḥ sa me putro bhaved iti yā pitrā dattā sā putrikā ||

6.1६.१

पुत्रिकाविधिं विनापि प्रतिपादिता भ्रातृविहीना पुत्रिकैव ॥ (६।१)

putrikāvidhiṃ vināpi pratipāditā bhrātṛvihīnā putrikaiva ||

7.1७.१

पौनर्भवश्चतुर्थः ॥ (७।१)

paunarbhavaścaturthaḥ ||

8.1८.१

अक्षता भूयः संस्कृता पुनर्भूः ॥ (८।१)

akṣatā bhūyaḥ saṃskṛtā punarbhūḥ ||

9.1९.१

भूयस् त्वसंस्कृतापि परपूर्वा ॥ (९।१)

bhūyas tvasaṃskṛtāpi parapūrvā ||

10.1१०.१

कानीनः पञ्चमः ॥ (१०।१)

kānīnaḥ pañcamaḥ ||

11.1११.१

पितृगृहे असंस्कृतयैवोत्पादितः ॥ (११।१)

pitṛgṛhe asaṃskṛtayaivotpāditaḥ ||

12.1१२.१

स च पाणिग्राहस्य ॥ (१२।१)

sa ca pāṇigrāhasya ||

13.1१३.१

गृहे च गूढोत्पन्नः षष्ठः ॥ (१३।१)

gṛhe ca gūḍhotpannaḥ ṣaṣṭhaḥ ||

14.1१४.१

यस्य तल्पजस्तस्यासौ ॥ (१४।१)

yasya talpajastasyāsau ||

15.1१५.१

सहोढः सप्तमः ॥ (१५।१)

sahoḍhaḥ saptamaḥ ||

16.1१६.१

या गर्भिणी संस्क्रियते तस्याः पुत्रः ॥ (१६।१)

yā garbhiṇī saṃskriyate tasyāḥ putraḥ ||

17.1१७.१

स च पाणिग्राहस्य ॥ (१७।१)

sa ca pāṇigrāhasya ||

18.1१८.१

दत्तकश्चाष्टमः ॥ (१८।१)

dattakaścāṣṭamaḥ ||

19.1१९.१

स च मातापितृभ्यां यस्य दत्तः ॥ (१९।१)

sa ca mātāpitṛbhyāṃ yasya dattaḥ ||

20.1२०.१

क्रीतश्च नवमः ॥ (२०।१)

krītaśca navamaḥ ||

21.1२१.१

स च येन क्रीतः ॥ (२१।१)

sa ca yena krītaḥ ||

22.1२२.१

स्वयमुपगतो दशमः ॥ (२२।१)

svayamupagato daśamaḥ ||

23.1२३.१

स च यस्योपगतः ॥ (२३।१)

sa ca yasyopagataḥ ||

24.1२४.१

अपविद्धस् त्वेकादशः ॥ (२४।१)

apaviddhas tvekādaśaḥ ||

25.1२५.१

पित्रा मात्रा च परित्यक्तः ॥ (२५।१)

pitrā mātrā ca parityaktaḥ ||

26.1२६.१

स च येन गृहीतः ॥ (२६।१)

sa ca yena gṛhītaḥ ||

27.1२७.१

यत्र क्वचनोत्पादितश्च द्वादशः ॥ (२७।१)

yatra kvacanotpāditaśca dvādaśaḥ ||

28.1२८.१

एतेषां पूर्वः पूर्वः श्रेयान् ॥ (२८।१)

eteṣāṃ pūrvaḥ pūrvaḥ śreyān ||

29.1२९.१

स एव दायहरः ॥ (२९।१)

sa eva dāyaharaḥ ||

30.1३०.१

स चान्यान् बिभृयात् ॥ (३०।१)

sa cānyān bibhṛyāt ||

31.1३१.१

अनूढानां स्ववित्तानुरूपेण संस्कारं कुर्यात् ॥ (३१।१)

anūḍhānāṃ svavittānurūpeṇa saṃskāraṃ kuryāt ||

32.1३२.१

पतितक्लीबाचिकित्स्यरोगविकलास् त्वभागहारिणः ॥ (३२।१)

patitaklībācikitsyarogavikalās tvabhāgahāriṇaḥ ||

33.1३३.१

रिक्थग्राहिभिस् ते भर्तव्याः ॥ (३३।१)

rikthagrāhibhis te bhartavyāḥ ||

34.1३४.१

तेषां चौरसाः पुत्रा भागहारिणः ॥ (३४।१)

teṣāṃ caurasāḥ putrā bhāgahāriṇaḥ ||

35.1३५.१

न तु पतितस्य ॥ (३५।१)

na tu patitasya ||

36.1३६.१

पतनीये कर्मणि कृते त्वनन्तरोत्पन्नाः ॥ (३६।१)

patanīye karmaṇi kṛte tvanantarotpannāḥ ||

37.1३७.१

प्रतिलोमासु स्त्रीषु चोत्पन्नाश्चाभागिनः ॥ (३७।१)

pratilomāsu strīṣu cotpannāścābhāginaḥ ||

38.1३८.१

तत्पुत्राः पैतामहे ऽप्यर्थे ॥ (३८।१)

tatputrāḥ paitāmahe 'pyarthe ||

39.1३९.१

अंशग्राहिभिस् ते भरणीयाः ॥ (३९।१)

aṃśagrāhibhis te bharaṇīyāḥ ||

40.1४०.१

यश्चार्थहरः स पिण्डदायी ॥ (४०।१)

yaścārthaharaḥ sa piṇḍadāyī ||

41.1४१.१

एकोढानाम् अप्येकस्याः पुत्रः सर्वासां पुत्र एव ॥ (४१।१)

ekoḍhānām apyekasyāḥ putraḥ sarvāsāṃ putra eva ||

42.1४२.१

भ्रातॄणाम् एकजातानां च ॥ (४२।१)

bhrātṝṇām ekajātānāṃ ca ||

43.1४३.१

पुत्रः पितृवित्तालाभे ऽपि पिण्डं दद्यात् ॥ (४३।१)

putraḥ pitṛvittālābhe 'pi piṇḍaṃ dadyāt ||

44.1४४.१

पुन्नाम्नो नरकाद् यस्मात् पितरं त्रायते सुतः । (४४।१)

punnāmno narakād yasmāt pitaraṃ trāyate sutaḥ |

44.2४४.२

तस्मात् पुत्र इति प्रोक्तः स्वयम् एव स्वयंभुवा ॥ (४४।२)

tasmāt putra iti proktaḥ svayam eva svayaṃbhuvā ||

45.1४५.१

ऋणम् अस्मिन् संनयत्य् अमृतत्वं च गच्छति । (४५।१)

ṛṇam asmin saṃnayaty amṛtatvaṃ ca gacchati |

45.2४५.२

पिता पुत्रस्य जातस्य पश्येच्चेज्जीवतो मुखम् ॥ (४५।२)

pitā putrasya jātasya paśyeccejjīvato mukham ||

46.1४६.१

पुत्रेण लोकान् जयति पौत्रेणानन्त्यम् अश्नुते । (४६।१)

putreṇa lokān jayati pautreṇānantyam aśnute |

46.2४६.२

अथ पुत्रस्य पौत्रेण ब्रध्नस्याप्नोति विष्टपम् ॥ (४६।२)

atha putrasya pautreṇa bradhnasyāpnoti viṣṭapam ||

47.1४७.१

पौत्रदौहित्रयोर् लोके विशेषो नोपपद्यते । (४७।१)

pautradauhitrayor loke viśeṣo nopapadyate |

47.2४७.२

दौहित्रो ऽपि ह्यपुत्रं तं संतारयति पौत्रवत् ॥ (४७।२)

dauhitro 'pi hyaputraṃ taṃ saṃtārayati pautravat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit