विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 86

86 of 100 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ वृषोत्सर्गः ॥ (१।१)

atha vṛṣotsargaḥ ||

2.1२.१

कार्त्तिक्याम् आश्वयुज्यां वा ॥ (२।१)

kārttikyām āśvayujyāṃ vā ||

3.1३.१

तत्रादाव् एव वृषभं परीक्षेत ॥ (३।१)

tatrādāv eva vṛṣabhaṃ parīkṣeta ||

4.1४.१

जीवद्वत्सायाः पयस्विन्याः पुत्रम् ॥ (४।१)

jīvadvatsāyāḥ payasvinyāḥ putram ||

5.1५.१

सर्वलक्षणोपेतम् ॥ (५।१)

sarvalakṣaṇopetam ||

6.1६.१

नीलम् ॥ (६।१)

nīlam ||

7.1७.१

लोहितं वा मुखपुच्छपादशृङ्गशुक्लम् ॥ (७।१)

lohitaṃ vā mukhapucchapādaśṛṅgaśuklam ||

8.1८.१

यूथस्याच्छादकम् ॥ (८।१)

yūthasyācchādakam ||

9.1९.१

ततो गवां मध्ये सुसमिद्धम् अग्निं परिस्तीर्य पौष्णं चरुं पयसा श्रपयित्वा पूषा गा अन्वेतु न इह रतिर् इति च हुत्वा वृषम् अयस्कारस् त्व् अङ्कयेत् ॥ (९।१)

tato gavāṃ madhye susamiddham agniṃ paristīrya pauṣṇaṃ caruṃ payasā śrapayitvā pūṣā gā anvetu na iha ratir iti ca hutvā vṛṣam ayaskāras tv aṅkayet ||

10.1१०.१

एकस्मिन् पार्श्वे चक्रेणापरस्मिन् पार्श्वे शूलेन ॥ (१०।१)

ekasmin pārśve cakreṇāparasmin pārśve śūlena ||

11.1११.१

अङ्कितं च हिरण्यवर्णेति चतसृभिः शं नो देवीर् इति च स्नापयेत् ॥ (११।१)

aṅkitaṃ ca hiraṇyavarṇeti catasṛbhiḥ śaṃ no devīr iti ca snāpayet ||

12.1१२.१

स्नातम् अलंकृतं स्नातालंकृताभिश्चतसृभिर् वत्सतरीभिः सार्धम् आनीय रुद्रान् पुरुषसूक्तं कूश्माण्डीश्च जपेत् ॥ (१२।१)

snātam alaṃkṛtaṃ snātālaṃkṛtābhiścatasṛbhir vatsatarībhiḥ sārdham ānīya rudrān puruṣasūktaṃ kūśmāṇḍīśca japet ||

13.1१३.१

पिता वत्सानाम् इति वृषभस्य दक्षिणे कर्णे पठेत् ॥ (१३।१)

pitā vatsānām iti vṛṣabhasya dakṣiṇe karṇe paṭhet ||

14.1१४.१

इमं च ॥ (१४।१)

imaṃ ca ||

15.1१५.१

वृषो हि भगवान् धर्मश्चतुष्पादः प्रकीर्तितः । (१५।१)

vṛṣo hi bhagavān dharmaścatuṣpādaḥ prakīrtitaḥ |

15.2१५.२

वृणोमि तम् अहं भक्त्या स मे रक्षतु सर्वतः ॥ (१५।२)

vṛṇomi tam ahaṃ bhaktyā sa me rakṣatu sarvataḥ ||

16.1१६.१

एतं युवानं पतिं वो ददाम्यनेन क्रीडन्तीश्चरत प्रियेण । (१६।१)

etaṃ yuvānaṃ patiṃ vo dadāmyanena krīḍantīścarata priyeṇa |

16.2१६.२

मा हास्महि प्रजया मा तनूभिर् मा रधाम द्विषते सोम राजन् ॥ (१६।२)

mā hāsmahi prajayā mā tanūbhir mā radhāma dviṣate soma rājan ||

17.1१७.१

वृषं वत्सतरीयुक्तम् ऐशान्यां कारयेद् दिशि । (१७।१)

vṛṣaṃ vatsatarīyuktam aiśānyāṃ kārayed diśi |

17.2१७.२

होतुर् वस्त्रयुगं दद्यात् सुवर्णं कांस्यम् एव च ॥ (१७।२)

hotur vastrayugaṃ dadyāt suvarṇaṃ kāṃsyam eva ca ||

18.1१८.१

अयस्कारस्य दातव्यं वेतनं मनसेप्सितम् । (१८।१)

ayaskārasya dātavyaṃ vetanaṃ manasepsitam |

18.2१८.२

भोजनं बहुसर्पिष्कं ब्राह्मणांश्चात्र भोजयेत् ॥ (१८।२)

bhojanaṃ bahusarpiṣkaṃ brāhmaṇāṃścātra bhojayet ||

19.1१९.१

उत्सृष्टो वृषभो यस्मिन् पिबत्यथ जलाशये । (१९।१)

utsṛṣṭo vṛṣabho yasmin pibatyatha jalāśaye |

19.2१९.२

जलाशयं तत् सकलं पितॄंस् तस्योपतिष्ठति ॥ (१९।२)

jalāśayaṃ tat sakalaṃ pitṝṃs tasyopatiṣṭhati ||

20.1२०.१

शृङ्गेणोल्लिखते भूमिं यत्र क्वचन दर्पितः । (२०।१)

śṛṅgeṇollikhate bhūmiṃ yatra kvacana darpitaḥ |

20.2२०.२

पितॄणाम् अन्नपानं तत् प्रभूतम् उपतिष्ठति ॥ (२०।२)

pitṝṇām annapānaṃ tat prabhūtam upatiṣṭhati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 86

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit