विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 63

63 of 100 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ योगक्षेमार्थम् ईश्वरम् अभिगच्छेत् ॥ (१।१)

atha yogakṣemārtham īśvaram abhigacchet ||

2.1२.१

नैको ऽध्वानं प्रपद्येत ॥ (२।१)

naiko 'dhvānaṃ prapadyeta ||

3.1३.१

नाधार्मिकैः सार्धम् ॥ (३।१)

nādhārmikaiḥ sārdham ||

4.1४.१

न वृषलैः ॥ (४।१)

na vṛṣalaiḥ ||

5.1५.१

न द्विषद्भिः ॥ (५।१)

na dviṣadbhiḥ ||

6.1६.१

नातिप्रत्यूषसि ॥ (६।१)

nātipratyūṣasi ||

7.1७.१

नातिसायम् ॥ (७।१)

nātisāyam ||

8.1८.१

न संध्ययोः ॥ (८।१)

na saṃdhyayoḥ ||

9.1९.१

न मध्याह्ने ॥ (९।१)

na madhyāhne ||

10.1१०.१

न संनिहितपानीयम् ॥ (१०।१)

na saṃnihitapānīyam ||

11.1११.१

नातितूर्णम् ॥ (११।१)

nātitūrṇam ||

12.1१२.१

न सततं बालव्याधितार्तैर् वाहनैः ॥ (१२।१)

na satataṃ bālavyādhitārtair vāhanaiḥ ||

13.1१३.१

न हीनाङ्गैः ॥ (१३।१)

na hīnāṅgaiḥ ||

14.1१४.१

न दीनैः ॥ (१४।१)

na dīnaiḥ ||

15.1१५.१

न गोभिः ॥ (१५।१)

na gobhiḥ ||

16.1१६.१

नादान्तैः ॥ (१६।१)

nādāntaiḥ ||

17.1१७.१

यवसोदके वाहनानाम् अदत्त्वा आत्मनः क्षुत्तृष्णापनोदनं न कुर्यात् ॥ (१७।१)

yavasodake vāhanānām adattvā ātmanaḥ kṣuttṛṣṇāpanodanaṃ na kuryāt ||

18.1१८.१

न चतुष्पथम् अधितिष्ठेत् ॥ (१८।१)

na catuṣpatham adhitiṣṭhet ||

19.1१९.१

न रात्रौ वृक्षमूले ॥ (१९।१)

na rātrau vṛkṣamūle ||

20.1२०.१

न शून्यालयम् ॥ (२०।१)

na śūnyālayam ||

21.1२१.१

न तृणम् ॥ (२१।१)

na tṛṇam ||

22.1२२.१

न पशूनां बन्धनागारम् ॥ (२२।१)

na paśūnāṃ bandhanāgāram ||

23.1२३.१

न केशतुषकपालास्थिभस्माङ्गारान् ॥ (२३।१)

na keśatuṣakapālāsthibhasmāṅgārān ||

24.1२४.१

न कार्पासास्थि ॥ (२४।१)

na kārpāsāsthi ||

25.1२५.१

चतुष्पथं प्रदक्षिणीकुर्यात् ॥ (२५।१)

catuṣpathaṃ pradakṣiṇīkuryāt ||

26.1२६.१

देवतार्चां च ॥ (२६।१)

devatārcāṃ ca ||

27.1२७.१

प्रज्ञातांश्च वनस्पतीन् ॥ (२७।१)

prajñātāṃśca vanaspatīn ||

28.1२८.१

अग्निब्राह्मणगणिकापूर्णकुम्भादर्शछत्रध्वजपताकाश्रीवृक्षवर्धमाननन्द्यावर्तांश्च ॥ (२८।१)

agnibrāhmaṇagaṇikāpūrṇakumbhādarśachatradhvajapatākāśrīvṛkṣavardhamānanandyāvartāṃśca ||

29.1२९.१

तालवृन्तचामराश्वगजाजगोदधिक्षीरमधुसिद्धार्थकांश्च ॥ (२९।१)

tālavṛntacāmarāśvagajājagodadhikṣīramadhusiddhārthakāṃśca ||

30.1३०.१

वीणाचन्दनायुधार्द्रगोमयफलपुष्पार्द्रशाकगोरोचनादूर्वाप्ररोहांश्च ॥ (३०।१)

vīṇācandanāyudhārdragomayaphalapuṣpārdraśākagorocanādūrvāprarohāṃśca ||

31.1३१.१

उष्णीषालंकारमणिकनकरजतवस्त्रासनयानामिषांश्च ॥ (३१।१)

uṣṇīṣālaṃkāramaṇikanakarajatavastrāsanayānāmiṣāṃśca ||

32.1३२.१

भृङ्गारोद्धृतोर्वराबद्धैकपशुकुमारीमीनांश्च दृष्ट्वा प्रयायाद् इति ॥ (३२।१)

bhṛṅgāroddhṛtorvarābaddhaikapaśukumārīmīnāṃśca dṛṣṭvā prayāyād iti ||

33.1३३.१

अथ मत्तोन्मत्तव्यङ्गान् दृष्ट्वा निवर्तेत ॥ (३३।१)

atha mattonmattavyaṅgān dṛṣṭvā nivarteta ||

34.1३४.१

वान्तविरिक्तमुण्डजटिलवामनांश्च ॥ (३४।१)

vāntaviriktamuṇḍajaṭilavāmanāṃśca ||

35.1३५.१

काषायिप्रव्रजितमलिनांश्च ॥ (३५।१)

kāṣāyipravrajitamalināṃśca ||

36.1३६.१

तैलगुडशुष्कगोमयेन्धनतृणपलाशभस्माङ्गारांश्च ॥ (३६।१)

tailaguḍaśuṣkagomayendhanatṛṇapalāśabhasmāṅgārāṃśca ||

37.1३७.१

लवणक्लीबासवनपुंसककार्पासरज्जुनिगडमुक्तकेशांश्च ॥ (३७।१)

lavaṇaklībāsavanapuṃsakakārpāsarajjunigaḍamuktakeśāṃśca ||

38.1३८.१

वीणाचन्दनार्द्रशाकोष्णीषालंकरणकुमारीस् तु प्रस्थानकाले अभिनन्दयेद् इति ॥ (३८।१)

vīṇācandanārdraśākoṣṇīṣālaṃkaraṇakumārīs tu prasthānakāle abhinandayed iti ||

39.1३९.१

देवब्राह्मणगुरुबभ्रुदीक्षितानां छायां नाक्रामेत् ॥ (३९।१)

devabrāhmaṇagurubabhrudīkṣitānāṃ chāyāṃ nākrāmet ||

40.1४०.१

निष्ठ्यूतवान्तरुधिरविण्मूत्रस्नानोदकानि च ॥ (४०।१)

niṣṭhyūtavāntarudhiraviṇmūtrasnānodakāni ca ||

41.1४१.१

न वत्सतन्त्रीं लङ्घयेत् ॥ (४१।१)

na vatsatantrīṃ laṅghayet ||

42.1४२.१

प्रवर्षति न धावेत् ॥ (४२।१)

pravarṣati na dhāvet ||

43.1४३.१

न वृथा नदीं तरेत् ॥ (४३।१)

na vṛthā nadīṃ taret ||

44.1४४.१

न देवताभ्यः पितृभ्यश्चोदकम् अप्रदाय ॥ (४४।१)

na devatābhyaḥ pitṛbhyaścodakam apradāya ||

45.1४५.१

न बाहुभ्याम् ॥ (४५।१)

na bāhubhyām ||

46.1४६.१

न भिन्नया नावा ॥ (४६।१)

na bhinnayā nāvā ||

47.1४७.१

न कूलम् अधितिष्ठेत् ॥ (४७।१)

na kūlam adhitiṣṭhet ||

48.1४८.१

न कूपम् अवलोकयेत् ॥ (४८।१)

na kūpam avalokayet ||

49.1४९.१

न लङ्घयेत् ॥ (४९।१)

na laṅghayet ||

50.1५०.१

वृद्धभारिनृपस्नातस्त्रीरोगिवरचक्रिणाम् । (५०।१)

vṛddhabhārinṛpasnātastrīrogivaracakriṇām |

50.2५०.२

पन्था देया नृपस् त्वेषां मान्यः स्नातश्च भूपतेः ॥ (५०।२)

panthā deyā nṛpas tveṣāṃ mānyaḥ snātaśca bhūpateḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 63

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit