विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 24

24 of 100 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ ब्राह्मणस्य वर्णानुक्रमेण चतस्रो भार्या भवन्ति ॥ (१।१)

atha brāhmaṇasya varṇānukrameṇa catasro bhāryā bhavanti ||

2.1२.१

तिस्रः क्षत्रियस्य ॥ (२।१)

tisraḥ kṣatriyasya ||

3.1३.१

द्वे वैश्यस्य ॥ (३।१)

dve vaiśyasya ||

4.1४.१

एका शूद्रस्य ॥ (४।१)

ekā śūdrasya ||

5.1५.१

तासां सवर्णावेदने पाणिर् ग्राह्यः ॥ (५।१)

tāsāṃ savarṇāvedane pāṇir grāhyaḥ ||

6.1६.१

असवर्णावेदने शरः क्षत्रियकन्यया ॥ (६।१)

asavarṇāvedane śaraḥ kṣatriyakanyayā ||

7.1७.१

प्रतोदो वैश्यकन्यया ॥ (७।१)

pratodo vaiśyakanyayā ||

8.1८.१

वसनदशान्तः शूद्रकन्यया ॥ (८।१)

vasanadaśāntaḥ śūdrakanyayā ||

9.1९.१

न सगोत्रां न समानार्षप्रवरां भार्यां विन्देत ॥ (९।१)

na sagotrāṃ na samānārṣapravarāṃ bhāryāṃ vindeta ||

10.1१०.१

मातृतस् त्व् आ पञ्चमात् पुरुषात् पितृतश् चा सप्तमात् ॥ (१०।१)

mātṛtas tv ā pañcamāt puruṣāt pitṛtaś cā saptamāt ||

11.1११.१

नाकुलीनाम् ॥ (११।१)

nākulīnām ||

12.1१२.१

न च व्याधिताम् ॥ (१२।१)

na ca vyādhitām ||

13.1१३.१

नाधिकाङ्गीम् ॥ (१३।१)

nādhikāṅgīm ||

14.1१४.१

न हीनाङ्गीम् ॥ (१४।१)

na hīnāṅgīm ||

15.1१५.१

नातिकपिलाम् ॥ (१५।१)

nātikapilām ||

16.1१६.१

न वाचाटाम् ॥ (१६।१)

na vācāṭām ||

17.1१७.१

अथाष्टौ विवाहा भवन्ति ॥ (१७।१)

athāṣṭau vivāhā bhavanti ||

18.1१८.१

ब्राह्मो दैव आर्षः प्राजापत्यो गान्धर्व आसुरो राक्षसः पैशाचश् चेति ॥ (१८।१)

brāhmo daiva ārṣaḥ prājāpatyo gāndharva āsuro rākṣasaḥ paiśācaś ceti ||

19.1१९.१

आहूय गुणवते कन्यादानं ब्राह्मः ॥ (१९।१)

āhūya guṇavate kanyādānaṃ brāhmaḥ ||

20.1२०.१

यज्ञस्थर्त्विजे दैवः ॥ (२०।१)

yajñasthartvije daivaḥ ||

21.1२१.१

गोमिथुनग्रहणेनार्षः ॥ (२१।१)

gomithunagrahaṇenārṣaḥ ||

22.1२२.१

प्रार्थितप्रदानेन प्राजापत्यः ॥ (२२।१)

prārthitapradānena prājāpatyaḥ ||

23.1२३.१

द्वयोः सकामयोर् मातापितृरहितो योगो गान्धर्वः ॥ (२३।१)

dvayoḥ sakāmayor mātāpitṛrahito yogo gāndharvaḥ ||

24.1२४.१

क्रयेणासुरः ॥ (२४।१)

krayeṇāsuraḥ ||

25.1२५.१

युद्धहरणेन राक्षसः ॥ (२५।१)

yuddhaharaṇena rākṣasaḥ ||

26.1२६.१

सुप्तप्रमत्ताभिगमनात् पैशाचः ॥ (२६।१)

suptapramattābhigamanāt paiśācaḥ ||

27.1२७.१

एतेष्वाद्याश्चत्वारो धर्म्याः ॥ (२७।१)

eteṣvādyāścatvāro dharmyāḥ ||

28.1२८.१

गान्धर्वो ऽपि राजन्यानाम् ॥ (२८।१)

gāndharvo 'pi rājanyānām ||

29.1२९.१

ब्राह्मीपुत्रः पुरुषान् एकविंशतिं पुनीते ॥ (२९।१)

brāhmīputraḥ puruṣān ekaviṃśatiṃ punīte ||

30.1३०.१

दैवीपुत्रश् चतुर्दश ॥ (३०।१)

daivīputraś caturdaśa ||

31.1३१.१

आर्षीपुत्रश् च सप्त ॥ (३१।१)

ārṣīputraś ca sapta ||

32.1३२.१

प्राजापत्यश् चतुरः ॥ (३२।१)

prājāpatyaś caturaḥ ||

33.1३३.१

ब्राह्मेण विवाहेन कन्यां ददत् ब्रह्मलोकं गमयति ॥ (३३।१)

brāhmeṇa vivāhena kanyāṃ dadat brahmalokaṃ gamayati ||

34.1३४.१

दैवेन स्वर्गम् ॥ (३४।१)

daivena svargam ||

35.1३५.१

आर्षेण वैष्णवम् ॥ (३५।१)

ārṣeṇa vaiṣṇavam ||

36.1३६.१

प्राजापत्येन देवलोकम् ॥ (३६।१)

prājāpatyena devalokam ||

37.1३७.१

गान्धर्वेण गन्धर्वलोकं गच्छति ॥ (३७।१)

gāndharveṇa gandharvalokaṃ gacchati ||

38.1३८.१

पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो मातामहो माता चेति कन्याप्रदाः ॥ (३८।१)

pitā pitāmaho bhrātā sakulyo mātāmaho mātā ceti kanyāpradāḥ ||

39.1३९.१

पूर्वाभावे प्रकृतिस्थः परः पर इति ॥ (३९।१)

pūrvābhāve prakṛtisthaḥ paraḥ para iti ||

40.1४०.१

ऋतुत्रयम् उपास्यैव कन्या कुर्यात् स्वयंवरम् । (४०।१)

ṛtutrayam upāsyaiva kanyā kuryāt svayaṃvaram |

40.2४०.२

ऋतुत्रये व्यतीते तु प्रभवत्यात्मनः सदा ॥ (४०।२)

ṛtutraye vyatīte tu prabhavatyātmanaḥ sadā ||

41.1४१.१

पितृवेश्मनि या कन्या रजः पश्यत्यसंस्कृता । (४१।१)

pitṛveśmani yā kanyā rajaḥ paśyatyasaṃskṛtā |

41.2४१.२

सा कन्या वृषली ज्ञेया हरंस् तां न विदुष्यति ॥ (४१।२)

sā kanyā vṛṣalī jñeyā haraṃs tāṃ na viduṣyati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit