ViSmṛ, 21
Select a line for its word-by-word analysis.
अथाशौचव्यपगमे सुस्नातः सुप्रक्षालितपाणिपादः स्वाचान्तस् त्वेवंविधान् एव ब्राह्मणान् यथाशक्ति उदङ्मुखान् गन्धमाल्यवस्त्रालंकारादिभिः पूजितान् भोजयेत् ॥ (१।१)
athāśaucavyapagame susnātaḥ suprakṣālitapāṇipādaḥ svācāntas tvevaṃvidhān eva brāhmaṇān yathāśakti udaṅmukhān gandhamālyavastrālaṃkārādibhiḥ pūjitān bhojayet ||
उच्छिष्टसंनिधावेकम् एव तन्नामगोत्राभ्यां पिण्डं निर्वपेत् ॥ (३।१)
ucchiṣṭasaṃnidhāvekam eva tannāmagotrābhyāṃ piṇḍaṃ nirvapet ||
भुक्तवत्सु ब्राह्मणेषु दक्षिणयाभिपूजितेषु प्रेतनामगोत्राभ्यां दत्ताक्षय्योदकः चतुरङ्गुलपृथ्वीः तावदन्तराः तावदधःखाताः वितस्त्यायताः तिस्रः कर्षूः कुर्यात् ॥ (४।१)
bhuktavatsu brāhmaṇeṣu dakṣiṇayābhipūjiteṣu pretanāmagotrābhyāṃ dattākṣayyodakaḥ caturaṅgulapṛthvīḥ tāvadantarāḥ tāvadadhaḥkhātāḥ vitastyāyatāḥ tisraḥ karṣūḥ kuryāt ||
कर्षूसमीपे चाग्नित्रयम् उपसमाधाय परिस्तीर्य तत्रैकैकस्मिन् आहुतित्रयं जुहुयात् ॥ (५।१)
karṣūsamīpe cāgnitrayam upasamādhāya paristīrya tatraikaikasmin āhutitrayaṃ juhuyāt ||
स्थानत्रये च प्राग्वत् पिण्डनिर्वपणं कुर्यात् ॥ (९।१)
sthānatraye ca prāgvat piṇḍanirvapaṇaṃ kuryāt ||
अन्नदधिघृतमधुमांसैः कर्षूत्रयं पूरयित्वा एतत् त इति जपेत् ॥ (१०।१)
annadadhighṛtamadhumāṃsaiḥ karṣūtrayaṃ pūrayitvā etat ta iti japet ||
संवत्सरान्ते प्रेताय तत्पित्रे तत्पितामहाय तत्प्रपितामहाय च ब्राह्मणान् देवपूर्वान् भोजयेत् ॥ (१२।१)
saṃvatsarānte pretāya tatpitre tatpitāmahāya tatprapitāmahāya ca brāhmaṇān devapūrvān bhojayet ||
अत्राग्नौकरणम् आवाहनं पाद्यं च कुर्यात् ॥ (१३।१)
atrāgnaukaraṇam āvāhanaṃ pādyaṃ ca kuryāt ||
संसृजतु त्वा पृथिवी समानी च इति च प्रेतपाद्यपात्रे पितृपाद्यपात्रत्रये योजयेत् ॥ (१४।१)
saṃsṛjatu tvā pṛthivī samānī ca iti ca pretapādyapātre pitṛpādyapātratraye yojayet ||
ब्राह्मणांश् च स्वाचान्तान् दत्तदक्षिणांश् चानुव्रज्य विसर्जयेत् ॥ (१६।१)
brāhmaṇāṃś ca svācāntān dattadakṣiṇāṃś cānuvrajya visarjayet ||
ततः प्रेतपिण्डं पाद्यपात्रोदकवत् पिण्डत्रये निदध्यात् ॥ (१७।१)
tataḥ pretapiṇḍaṃ pādyapātrodakavat piṇḍatraye nidadhyāt ||
सपिण्डीकरणं मासिकार्थवत् द्वादशाहं श्राद्धं कृत्वा त्रयोदशे ऽह्नि वा कुर्यात् ॥ (१९।१)
sapiṇḍīkaraṇaṃ māsikārthavat dvādaśāhaṃ śrāddhaṃ kṛtvā trayodaśe 'hni vā kuryāt ||
संवत्सराभ्यन्तरे यद्यधिमासो भवेत् तदा मासिकार्थे दिनम् एकं वर्धयेत् ॥ (२१।१)
saṃvatsarābhyantare yadyadhimāso bhavet tadā māsikārthe dinam ekaṃ vardhayet ||
सपिण्डीकरणं स्त्रीणां कार्यम् एवं तथा भवेत् । (२२।१)
sapiṇḍīkaraṇaṃ strīṇāṃ kāryam evaṃ tathā bhavet |
यावज्जीवं तथा कुर्याच्छ्राद्धं तु प्रतिवत्सरम् ॥ (२२।२)
yāvajjīvaṃ tathā kuryācchrāddhaṃ tu prativatsaram ||
अर्वाक् सपिण्डीकरणं यस्य संवत्सरात् कृतं । (२३।१)
arvāk sapiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarāt kṛtaṃ |
तस्याप्यन्नं सोदकुम्भं दद्याद् वर्षं द्विजन्मने ॥ (२३।२)
tasyāpyannaṃ sodakumbhaṃ dadyād varṣaṃ dvijanmane ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.