ViSmṛ, 32
Select a line for its word-by-word analysis.
राजर्त्विक्श्रोत्रियाधर्मप्रतिषेध्युपाध्यायपितृव्यमातामहमातुलश्वशुरज्येष्ठभ्रातृसंबन्धिनश् चाचार्यवत् ॥ (१।१)
rājartvikśrotriyādharmapratiṣedhyupādhyāyapitṛvyamātāmahamātulaśvaśurajyeṣṭhabhrātṛsaṃbandhinaś cācāryavat ||
श्वशुरपितृव्यमातुलर्त्विजां कनीयसां प्रत्युत्थानम् एवाभिवादनम् ॥ (४।१)
śvaśurapitṛvyamātulartvijāṃ kanīyasāṃ pratyutthānam evābhivādanam ||
हीनवर्णानां गुरुपत्नीनां दूराद् अभिवादनं न पादोपस्पर्शनम् ॥ (५।१)
hīnavarṇānāṃ gurupatnīnāṃ dūrād abhivādanaṃ na pādopasparśanam ||
गुरुपत्नीनां गोत्रोत्सादनाञ्जनकेशसंयमनपादप्रक्षालनादीनि न कुर्यात् ॥ (६।१)
gurupatnīnāṃ gotrotsādanāñjanakeśasaṃyamanapādaprakṣālanādīni na kuryāt ||
असंस्तुतापि परपत्नी भगिनीति वाच्या पुत्रीति मातेति वा ॥ (७।१)
asaṃstutāpi parapatnī bhaginīti vācyā putrīti māteti vā ||
तदतिक्रमे निराहारो दिवसान्ते तं प्रसाद्याश्नीयात् ॥ (९।१)
tadatikrame nirāhāro divasānte taṃ prasādyāśnīyāt ||
कामं तु गुरुपत्नीनां युवतीनां युवा भुवि । (१४।१)
kāmaṃ tu gurupatnīnāṃ yuvatīnāṃ yuvā bhuvi |
विधिवद् वन्दनं कुर्याद् असावहम् इति ब्रुवन् ॥ (१४।२)
vidhivad vandanaṃ kuryād asāvaham iti bruvan ||
गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्मम् अनुस्मरन् ॥ (१५।२)
gurudāreṣu kurvīta satāṃ dharmam anusmaran ||
वित्तं बन्धुर् वयः कर्म विद्या भवति पञ्चमी । (१६।१)
vittaṃ bandhur vayaḥ karma vidyā bhavati pañcamī |
एतानि मानस्थानानि गरीयो यद् यद् उत्तरम् ॥ (१६।२)
etāni mānasthānāni garīyo yad yad uttaram ||
ब्राह्मणं दशवर्षं च शतवर्षं च भूमिपम् । (१७।१)
brāhmaṇaṃ daśavarṣaṃ ca śatavarṣaṃ ca bhūmipam |
पितापुत्रौ विजानीयाद् ब्राह्मणस् तु तयोः पिता ॥ (१७।२)
pitāputrau vijānīyād brāhmaṇas tu tayoḥ pitā ||
विप्राणां ज्ञानतो ज्यैष्ठ्यं क्षत्रियाणां तु वीर्यतः । (१८।१)
viprāṇāṃ jñānato jyaiṣṭhyaṃ kṣatriyāṇāṃ tu vīryataḥ |
वैश्यानां धान्यधनतः शूद्राणाम् एव जन्मतः ॥ (१८।२)
vaiśyānāṃ dhānyadhanataḥ śūdrāṇām eva janmataḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.