विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 54

54 of 100 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

यः पापात्मा येन सह संयुज्यते स तस्यैव प्रायश्चित्तं कुर्यात् ॥ (१।१)

yaḥ pāpātmā yena saha saṃyujyate sa tasyaiva prāyaścittaṃ kuryāt ||

2.1२.१

मृतपञ्चनखात् कूपाद् अत्यन्तोपहताच्चोदकं पीत्वा ब्राह्मणस् त्रिरात्रम् उपवसेत् ॥ (२।१)

mṛtapañcanakhāt kūpād atyantopahatāccodakaṃ pītvā brāhmaṇas trirātram upavaset ||

3.1३.१

द्व्यहं राजन्यः ॥ (३।१)

dvyahaṃ rājanyaḥ ||

4.1४.१

एकाहं वैश्यः ॥ (४।१)

ekāhaṃ vaiśyaḥ ||

5.1५.१

शूद्रो नक्तम् ॥ (५।१)

śūdro naktam ||

6.1६.१

सर्वे चान्ते व्रतस्य पञ्चगव्यं पिबेयुः ॥ (६।१)

sarve cānte vratasya pañcagavyaṃ pibeyuḥ ||

7.1७.१

पञ्चगव्यं पिबेच्छूद्रो ब्राह्मणस् तु सुरां पिबेत् । (७।१)

pañcagavyaṃ pibecchūdro brāhmaṇas tu surāṃ pibet |

7.2७.२

उभौ तौ नरकं यातो महारौरवसंज्ञितम् ॥ (७।२)

ubhau tau narakaṃ yāto mahārauravasaṃjñitam ||

8.1८.१

पर्वानारोग्यवर्जम् ऋताव् अवगच्छन् पत्नीं त्रिरात्रम् उपवसेत् ॥ (८।१)

parvānārogyavarjam ṛtāv avagacchan patnīṃ trirātram upavaset ||

9.1९.१

कूटसाक्षी ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् ॥ (९।१)

kūṭasākṣī brahmahatyāvrataṃ caret ||

10.1१०.१

अनुदकमूत्रपुरीषकरणे सचैलं स्नानं महाव्याहृतिहोमश्च ॥ (१०।१)

anudakamūtrapurīṣakaraṇe sacailaṃ snānaṃ mahāvyāhṛtihomaśca ||

11.1११.१

सूर्याभ्युदितनिर्मुक्तः सचैलस्नातः सावित्र्यष्टशतम् आवर्तयेत् ॥ (११।१)

sūryābhyuditanirmuktaḥ sacailasnātaḥ sāvitryaṣṭaśatam āvartayet ||

12.1१२.१

श्वसृगालविड्वराहखरवानरवायसपुंश्चलीभिर् दष्टः स्रवन्तीम् आसाद्य षोडश प्राणायामान् कुर्यात् ॥ (१२।१)

śvasṛgālaviḍvarāhakharavānaravāyasapuṃścalībhir daṣṭaḥ sravantīm āsādya ṣoḍaśa prāṇāyāmān kuryāt ||

13.1१३.१

वेदाग्न्युत्सादी त्रिषवणस्नाय्यधःशायी संवत्सरं सकृद्भैक्ष्येण वर्तेत ॥ (१३।१)

vedāgnyutsādī triṣavaṇasnāyyadhaḥśāyī saṃvatsaraṃ sakṛdbhaikṣyeṇa varteta ||

14.1१४.१

समुत्कर्षानृते गुरोश्चालीकनिर्बन्धे तदाक्षेपणे च मासं पयसा वर्तेत ॥ (१४।१)

samutkarṣānṛte guroścālīkanirbandhe tadākṣepaṇe ca māsaṃ payasā varteta ||

15.1१५.१

नास्तिको नास्तिकवृत्तिः कृतघ्नः कूटव्यवहारी ब्राह्मणवृत्तिघ्नश्चैते संवत्सरं भैक्ष्येण वर्तेरन् ॥ (१५।१)

nāstiko nāstikavṛttiḥ kṛtaghnaḥ kūṭavyavahārī brāhmaṇavṛttighnaścaite saṃvatsaraṃ bhaikṣyeṇa varteran ||

16.1१६.१

परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते दाता याजकश्च चान्द्रायणं कुर्यात् ॥ (१६।१)

parivittiḥ parivettā ca yayā ca parividyate dātā yājakaśca cāndrāyaṇaṃ kuryāt ||

17.1१७.१

प्राणिभूपुण्यसोमविक्रयी तप्तकृच्छ्रम् ॥ (१७।१)

prāṇibhūpuṇyasomavikrayī taptakṛcchram ||

18.1१८.१

आर्द्रौषधिगन्धपुष्पफलमूलचर्मवेत्रविदलतुषकपालकेशभस्मास्थिगोरसपिण्याकतिलतैलविक्रयी प्राजापत्यम् ॥ (१८।१)

ārdrauṣadhigandhapuṣpaphalamūlacarmavetravidalatuṣakapālakeśabhasmāsthigorasapiṇyākatilatailavikrayī prājāpatyam ||

19.1१९.१

श्लेष्मजतुमधूच्छिष्टशङ्खशुक्तित्रपुसीसकृष्णलोहौदुम्बरखड्गपात्रविक्रयी चान्द्रायणं कुर्यात् ॥ (१९।१)

śleṣmajatumadhūcchiṣṭaśaṅkhaśuktitrapusīsakṛṣṇalohaudumbarakhaḍgapātravikrayī cāndrāyaṇaṃ kuryāt ||

20.1२०.१

रक्तवस्त्ररङ्गरत्नगन्धगुडमधुरसोर्णाविक्रयी त्रिरात्रम् उपवसेत् ॥ (२०।१)

raktavastraraṅgaratnagandhaguḍamadhurasorṇāvikrayī trirātram upavaset ||

21.1२१.१

मांसलवणलाक्षाक्षीरविक्रयी चान्द्रायणं कुर्यात् ॥ (२१।१)

māṃsalavaṇalākṣākṣīravikrayī cāndrāyaṇaṃ kuryāt ||

22.1२२.१

तं च भूयश्चोपनयेत् ॥ (२२।१)

taṃ ca bhūyaścopanayet ||

23.1२३.१

उष्ट्रेण खरेण वा गत्वा नग्नः स्नात्वा सुप्त्वा भुक्त्वा प्राणायामत्रयम् कुर्यात् ॥ (२३।१)

uṣṭreṇa khareṇa vā gatvā nagnaḥ snātvā suptvā bhuktvā prāṇāyāmatrayam kuryāt ||

24.1२४.१

जपित्वा त्रीणि सावित्र्याः सहस्राणि समाहितः । (२४।१)

japitvā trīṇi sāvitryāḥ sahasrāṇi samāhitaḥ |

24.2२४.२

मासं गोष्ठे पयः पीत्वा मुच्यते ऽसत्प्रतिग्रहात् ॥ (२४।२)

māsaṃ goṣṭhe payaḥ pītvā mucyate 'satpratigrahāt ||

25.1२५.१

अयाज्ययाजनं कृत्वा परेषाम् अन्त्यकर्म च । (२५।१)

ayājyayājanaṃ kṛtvā pareṣām antyakarma ca |

25.2२५.२

अभिचारम् अहीनं च त्रिभिः कृच्छ्रैर् व्यपोहति ॥ (२५।२)

abhicāram ahīnaṃ ca tribhiḥ kṛcchrair vyapohati ||

26.1२६.१

येषां द्विजानां सावित्री नानूच्येत यथाविधि । (२६।१)

yeṣāṃ dvijānāṃ sāvitrī nānūcyeta yathāvidhi |

26.2२६.२

तांश्चारयित्वा त्रीन् कृच्छ्रान् यथाविध्युपनाययेत् ॥ (२६।२)

tāṃścārayitvā trīn kṛcchrān yathāvidhyupanāyayet ||

27.1२७.१

प्रायश्चित्तं चिकीर्षन्ति विकर्मस्थास् तु ये द्विजाः । (२७।१)

prāyaścittaṃ cikīrṣanti vikarmasthās tu ye dvijāḥ |

27.2२७.२

ब्राह्मण्याच्च परित्यक्तास् तेषाम् अप्येतद् आदिशेत् ॥ (२७।२)

brāhmaṇyācca parityaktās teṣām apyetad ādiśet ||

28.1२८.१

यद् गर्हितेनार्जयन्ति कर्मणा ब्राह्मणा धनम् । (२८।१)

yad garhitenārjayanti karmaṇā brāhmaṇā dhanam |

28.2२८.२

तस्योत्सर्गेण शुध्यन्ति जप्येन तपसा तथा ॥ (२८।२)

tasyotsargeṇa śudhyanti japyena tapasā tathā ||

29.1२९.१

वेदोदितानां नित्यानां कर्मणां समतिक्रमे । (२९।१)

vedoditānāṃ nityānāṃ karmaṇāṃ samatikrame |

29.2२९.२

स्नातकव्रतलोपे च प्रायश्चित्तम् अभोजनम् ॥ (२९।२)

snātakavratalope ca prāyaścittam abhojanam ||

30.1३०.१

अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रम् अतिकृच्छ्रं निपातने । (३०।१)

avagūrya caret kṛcchram atikṛcchraṃ nipātane |

30.2३०.२

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं कुर्वीत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम् ॥ (३०।२)

kṛcchrātikṛcchraṃ kurvīta viprasyotpādya śoṇitam ||

31.1३१.१

एनस्विभिर् निर्णिक्तैर् नार्थं किंचित् समाचरेत् । (३१।१)

enasvibhir nirṇiktair nārthaṃ kiṃcit samācaret |

31.2३१.२

कृतनिर्णेजनांश्चैतान् न जुगुप्सेत धर्मवित् ॥ (३१।२)

kṛtanirṇejanāṃścaitān na jugupseta dharmavit ||

32.1३२.१

बालघ्नांश्च कृतघ्नांश्च विशुद्धान् अपि धर्मतः । (३२।१)

bālaghnāṃśca kṛtaghnāṃśca viśuddhān api dharmataḥ |

32.2३२.२

शरणागतहन्तॄंश्च स्त्रीहन्तॄंश्च न संवसेत् ॥ (३२।२)

śaraṇāgatahantṝṃśca strīhantṝṃśca na saṃvaset ||

33.1३३.१

अशीतिर् यस्य वर्षाणि बालो वाप्य् ऊनषोडशः । (३३।१)

aśītir yasya varṣāṇi bālo vāpy ūnaṣoḍaśaḥ |

33.2३३.२

प्रायश्चित्तार्धम् अर्हन्ति स्त्रियो रोगिण एव च ॥ (३३।२)

prāyaścittārdham arhanti striyo rogiṇa eva ca ||

34.1३४.१

अनुक्तनिष्कृतीनां तु पापानाम् अपनुत्तये । (३४।१)

anuktaniṣkṛtīnāṃ tu pāpānām apanuttaye |

34.2३४.२

शक्तिं चावेक्ष्य पापं च प्रायश्चित्तं प्रकल्पयेत् ॥ (३४।२)

śaktiṃ cāvekṣya pāpaṃ ca prāyaścittaṃ prakalpayet ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 54

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit