ViSmṛ, 57
Select a line for its word-by-word analysis.
अप्रतिग्राह्येभ्यश्च प्रतिग्रहप्रसङ्गं वर्जयेत् ॥ (६।१)
apratigrāhyebhyaśca pratigrahaprasaṅgaṃ varjayet ||
प्रतिग्रहेण ब्राह्मणानां ब्राह्मं तेजः प्रणश्यति ॥ (७।१)
pratigraheṇa brāhmaṇānāṃ brāhmaṃ tejaḥ praṇaśyati ||
द्रव्याणां वाविज्ञाय प्रतिग्रहविधिं यः प्रतिग्रहं कुर्यात् स दात्रा सह निमज्जति ॥ (८।१)
dravyāṇāṃ vāvijñāya pratigrahavidhiṃ yaḥ pratigrahaṃ kuryāt sa dātrā saha nimajjati ||
प्रतिग्रहसमर्थश्च यः प्रतिग्रहं वर्जयेत् स दातृलोकम् अवाप्नोति ॥ (९।१)
pratigrahasamarthaśca yaḥ pratigrahaṃ varjayet sa dātṛlokam avāpnoti ||
एधोदकमूलफलाभयामिषमधुशय्यासनगृहपुष्पदधिशाकांश्चाभ्युद्यतान् न निर्णुदेत् ॥ (१०।१)
edhodakamūlaphalābhayāmiṣamadhuśayyāsanagṛhapuṣpadadhiśākāṃścābhyudyatān na nirṇudet ||
आहूयाभ्युद्यतां भिक्षां पुरस्ताद् अनुचोदिताम् । (११।१)
āhūyābhyudyatāṃ bhikṣāṃ purastād anucoditām |
ग्राह्यां प्रजापतिर् मेने अपि दुष्कृतकर्मणः ॥ (११।२)
grāhyāṃ prajāpatir mene api duṣkṛtakarmaṇaḥ ||
नाश्नन्ति पितरस् तस्य दश वर्षाणि पञ्च च । (१२।१)
nāśnanti pitaras tasya daśa varṣāṇi pañca ca |
न च हव्यं वहत्यग्निर् यस् ताम् अभ्यवमन्यते ॥ (१२।२)
na ca havyaṃ vahatyagnir yas tām abhyavamanyate ||
गुरून् भृत्यान् उज्जिहीर्षुर् अर्चिष्यन् पितृदेवताः । (१३।१)
gurūn bhṛtyān ujjihīrṣur arciṣyan pitṛdevatāḥ |
सर्वतः प्रतिगृह्णीयान् न तु तृप्येत् स्वयं ततः ॥ (१३।२)
sarvataḥ pratigṛhṇīyān na tu tṛpyet svayaṃ tataḥ ||
एतेष्व् अपि च कार्येषु समर्थस् तत्प्रतिग्रहे । (१४।१)
eteṣv api ca kāryeṣu samarthas tatpratigrahe |
नादद्यात् कुलटाषण्ढपतितेभ्यस् तथा द्विषः ॥ (१४।२)
nādadyāt kulaṭāṣaṇḍhapatitebhyas tathā dviṣaḥ ||
गुरुषु त्वभ्यतीतेषु विना वा तैर् गृहे वसन् । (१५।१)
guruṣu tvabhyatīteṣu vinā vā tair gṛhe vasan |
आत्मनो वृत्तिम् अन्विच्छन् गृह्णीयात् साधुतः सदा ॥ (१५।२)
ātmano vṛttim anvicchan gṛhṇīyāt sādhutaḥ sadā ||
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् ॥ (१६।२)
ete śūdreṣu bhojyānnā yaścātmānaṃ nivedayet ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.