विष्णुस्मृतिViṣṇusmṛti

ViSmṛ, 59

59 of 100 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

यज्ञस् ओड़् अ गृहस्थगृहाश्रमी वैवाहिकाग्नौ पाकयज्ञान् कुर्यात् ॥ (१।१)

yajñas of a gṛhasthagṛhāśramī vaivāhikāgnau pākayajñān kuryāt ||

2.1२.१

सायं प्रातश्चाग्निहोत्रं ॥ (२।१)

sāyaṃ prātaścāgnihotraṃ ||

3.1३.१

देवताभ्यो जुहुयात् ॥ (३।१)

devatābhyo juhuyāt ||

4.1४.१

चन्द्रार्कसंनिकर्षविप्रकर्षयोर् दर्शपूर्णमासाभ्यां यजेत ॥ (४।१)

candrārkasaṃnikarṣaviprakarṣayor darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta ||

5.1५.१

प्रत्ययनं पशुना ॥ (५।१)

pratyayanaṃ paśunā ||

6.1६.१

शरद्ग्रीष्मयोश्च आग्रयणेन ॥ (६।१)

śaradgrīṣmayośca āgrayaṇena ||

7.1७.१

व्रीहियवयोर् वा पाके ॥ (७।१)

vrīhiyavayor vā pāke ||

8.1८.१

त्रैवार्षिकाभ्यधिकान्नः ॥ (८।१)

traivārṣikābhyadhikānnaḥ ||

9.1९.१

प्रत्यब्दं सोमेन ॥ (९।१)

pratyabdaṃ somena ||

10.0१०.०

वित्ताभावे इष्ट्या वैश्वानर्या ॥ (१०।०)

vittābhāve iṣṭyā vaiśvānaryā ||

11.0११.०

शूद्रान्नं यागे परिहरेत् ॥ (११।०)

śūdrānnaṃ yāge pariharet ||

12.1१२.१

यज्ञार्थं भिक्षितम् अवाप्तम् अर्थं सकलम् एव वितरेत् ॥ (१२।१)

yajñārthaṃ bhikṣitam avāptam arthaṃ sakalam eva vitaret ||

13.1१३.१

सायं प्रातर् वैश्वदेवं जुहुयात् ॥ (१३।१)

sāyaṃ prātar vaiśvadevaṃ juhuyāt ||

14.1१४.१

भिक्षां च भिक्षवे दद्यात् ॥ (१४।१)

bhikṣāṃ ca bhikṣave dadyāt ||

15.1१५.१

अर्चितभिक्षादानेन गोदानफलम् आप्नोति ॥ (१५।१)

arcitabhikṣādānena godānaphalam āpnoti ||

16.1१६.१

भिक्ष्वभावे ग्रासमात्रं गवां दद्यात् ॥ (१६।१)

bhikṣvabhāve grāsamātraṃ gavāṃ dadyāt ||

17.1१७.१

वह्नौ वा प्रक्षिपेत् ॥ (१७।१)

vahnau vā prakṣipet ||

18.1१८.१

भुक्ते ऽप्यन्ने विद्यमाने न भिक्षुकं प्रत्याचक्षीत ॥ (१८।१)

bhukte 'pyanne vidyamāne na bhikṣukaṃ pratyācakṣīta ||

19.1१९.१

मोतिवतिओन् ड़ोर् यज्ञस्कण्डनी पेषणी चुल्ली उदकुम्भ उपस्कर इति पञ्च सूना गृहस्थस्य ॥ (१९।१)

motivation for yajñaskaṇḍanī peṣaṇī cullī udakumbha upaskara iti pañca sūnā gṛhasthasya ||

20.1२०.१

तन्निष्कृत्यर्थं च ब्रह्मदेवभूतपितृनरयज्ञान् कुर्यात् ॥ (२०।१)

tanniṣkṛtyarthaṃ ca brahmadevabhūtapitṛnarayajñān kuryāt ||

21.1२१.१

स्वाध्यायो ब्रह्मयज्ञः ॥ (२१।१)

svādhyāyo brahmayajñaḥ ||

22.1२२.१

होमो दैवः ॥ (२२।१)

homo daivaḥ ||

23.1२३.१

पितृतर्पणं पित्र्यः ॥ (२३।१)

pitṛtarpaṇaṃ pitryaḥ ||

24.1२४.१

बलिर् भौतः ॥ (२४।१)

balir bhautaḥ ||

25.1२५.१

नृयज्ञश्चातिथिपूजनम् ॥ (२५।१)

nṛyajñaścātithipūjanam ||

26.1२६.१

देवतातिथिभृत्यानां पितॄणाम् आत्मनश्च यः । (२६।१)

devatātithibhṛtyānāṃ pitṝṇām ātmanaśca yaḥ |

26.2२६.२

न निर्वपति पञ्चानाम् उच्छ्वसन् न स जीवति ॥ (२६।२)

na nirvapati pañcānām ucchvasan na sa jīvati ||

27.1२७.१

ब्रह्मचारी यतिर् भिक्षुर् जीवन्त्येते गृहाश्रमात् । (२७।१)

brahmacārī yatir bhikṣur jīvantyete gṛhāśramāt |

27.2२७.२

तस्माद् अभ्यागतान् एतान् गृहस्थो नावमानयेत् ॥ (२७।२)

tasmād abhyāgatān etān gṛhastho nāvamānayet ||

28.1२८.१

गृहस्थ एव यजते गृहस्थस् तप्यते तपः । (२८।१)

gṛhastha eva yajate gṛhasthas tapyate tapaḥ |

28.2२८.२

प्रददाति गृहस्थश्च तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ (२८।२)

pradadāti gṛhasthaśca tasmācchreṣṭho gṛhāśramī ||

29.1२९.१

ऋषयः पितरो देवा भूतान्यतिथयस् तथा । (२९।१)

ṛṣayaḥ pitaro devā bhūtānyatithayas tathā |

29.2२९.२

आशासते कुटुम्बिभ्यस् तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ (२९।२)

āśāsate kuṭumbibhyas tasmācchreṣṭho gṛhāśramī ||

30.1३०.१

त्रिवर्गसेवां सततान्नदानं सुरार्चनं ब्राह्मणपूजनं च । (३०।१)

trivargasevāṃ satatānnadānaṃ surārcanaṃ brāhmaṇapūjanaṃ ca |

30.2३०.२

स्वाध्यायसेवां पितृतर्पणं च कृत्वा गृही शक्रपदं प्रयाति ॥ (३०।२)

svādhyāyasevāṃ pitṛtarpaṇaṃ ca kṛtvā gṛhī śakrapadaṃ prayāti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViSmṛ, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit