Sūkta 16
- Devatā देवता
- Agni
- Ṛṣi ऋषि
- Utkīla Kātya
- Chandas छन्दस्
- Bṛhatī, Satobṛhatī
Metres by ṛk
1st set of styles bhuriganuṣṭup (1, 5); nicṛtpaṅkti (2, 6); nicṛdbṛhatī (3); bhurikbṛhatī (4)
2nd set of styles bṛhatī (1, 3, 5); satobṛhatī (2, 4, 6)
-
Ṛk 1
अ॒यम॒ग्निः सु॒वीर्य॒स्येशे॑ म॒हः सौभ॑गस्य ।
रा॒य ई॑शे स्वप॒त्यस्य॒ गोम॑त॒ ईशे॑ वृत्र॒हथा॑नां ॥अयम् अग्निः सुवीर्यस्येशे महः सौभगस्य |
राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम् ||ayámagníḥ suvī́ryasyéśe maháḥ sáubhagasya ǀ
rāyá īśe svapatyásya gómata ī́śe vṛtraháthānām ǁayam agniḥ suvīryasyeśe mahaḥ saubhagasya |
rāya īśe svapatyasya gomata īśe vṛtrahathānām ||अ॒यम् । अ॒ग्निः । सु॒ऽवीर्य॑स्य । ईशे॑ । म॒हः । सौभ॑गस्य ।
रा॒यः । ई॒शे॒ । सु॒ऽअ॒प॒त्यस्य॑ । गोऽम॑तः । ईशे॑ । वृ॒त्र॒ऽहथा॑नाम् ॥अयम् । अग्निः । सुऽवीर्यस्य । ईशे । महः । सौभगस्य ।
रायः । ईशे । सुऽअपत्यस्य । गोऽमतः । ईशे । वृत्रऽहथानाम् ॥ayám ǀ agníḥ ǀ su-vī́ryasya ǀ ī́śe ǀ maháḥ ǀ sáubhagasya ǀ
rāyáḥ ǀ īśe ǀ su-apatyásya ǀ gó-mataḥ ǀ ī́śe ǀ vṛtra-háthānām ǁayam ǀ agniḥ ǀ su-vīryasya ǀ īśe ǀ mahaḥ ǀ saubhagasya ǀ
rāyaḥ ǀ īśe ǀ su-apatyasya ǀ go-mataḥ ǀ īśe ǀ vṛtra-hathānām ǁ3.16.1 Aṣṭaka 3.1.16.1Anuvāka 3.2.22
-
Ṛk 2
इ॒मं न॑रो मरुतः सश्चता॒ वृधं॒ यस्मि॒न्रायः॒ शेवृ॑धासः ।
अ॒भि ये संति॒ पृत॑नासु दू॒ढ्यो॑ वि॒श्वाहा॒ शत्रु॑माद॒भुः ॥इमं नरो मरुतः सश्चता वृधं यस्मिन् रायः शेवृधासः |
अभि ये सन्ति पृतनासु दूढ्यो विश्वाहा शत्रुम् आदभुः ||imám naro marutaḥ saścatā vṛ́dham yásminrā́yaḥ śévṛdhāsaḥ ǀ
abhí yé sánti pṛ́tanāsu dūḍhyo viśvā́hā śátrumādabhúḥ ǁimaṃ naro marutaḥ saścatā vṛdhaṃ yasmin rāyaḥ śevṛdhāsaḥ |
abhi ye santi pṛtanāsu dūḍhyo viśvāhā śatrum ādabhuḥ ||इ॒मम् । न॒रः॒ । म॒रु॒तः॒ । स॒श्च॒त॒ । वृध॑म् । यस्मि॑न् । रायः॑ । शेऽवृ॑धासः ।
अ॒भि । ये । सन्ति॑ । पृत॑नासु । दुः॒ऽध्यः॑ । वि॒श्वाहा॑ । शत्रु॑म् । आ॒ऽद॒भुः ॥इमम् । नरः । मरुतः । सश्चत । वृधम् । यस्मिन् । रायः । शेऽवृधासः ।
अभि । ये । सन्ति । पृतनासु । दुःऽध्यः । विश्वाहा । शत्रुम् । आऽदभुः ॥imám ǀ naraḥ ǀ marutaḥ ǀ saścata ǀ vṛ́dham ǀ yásmin ǀ rā́yaḥ ǀ śé-vṛdhāsaḥ ǀ
abhí ǀ yé ǀ sánti ǀ pṛ́tanāsu ǀ duḥ-dhyáḥ ǀ viśvā́hā ǀ śátrum ǀ ā-dabhúḥ ǁimam ǀ naraḥ ǀ marutaḥ ǀ saścata ǀ vṛdham ǀ yasmin ǀ rāyaḥ ǀ śe-vṛdhāsaḥ ǀ
abhi ǀ ye ǀ santi ǀ pṛtanāsu ǀ duḥ-dhyaḥ ǀ viśvāhā ǀ śatrum ǀ ā-dabhuḥ ǁ3.16.2 Aṣṭaka 3.1.16.2Anuvāka 3.2.23
-
Ṛk 3
स त्वं नो॑ रा॒यः शि॑शीहि॒ मीढ्वो॑ अग्ने सु॒वीर्य॑स्य ।
तुवि॑द्युम्न॒ वर्षि॑ष्ठस्य प्र॒जाव॑तोऽनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिणः॑ ॥स त्वं नो रायः शिशीहि मीढ्वो अग्ने सुवीर्यस्य |
तुविद्युम्न वर्षिष्ठस्य प्रजावतो ऽनमीवस्य शुष्मिणः ||sá tvám no rāyáḥ śiśīhi mī́ḍhvo agne suvī́ryasya ǀ
túvidyumna várṣiṣṭhasya prajā́vato’namīvásya śuṣmíṇaḥ ǁsa tvaṃ no rāyaḥ śiśīhi mīḍhvo agne suvīryasya |
tuvidyumna varṣiṣṭhasya prajāvato 'namīvasya śuṣmiṇaḥ ||सः । त्वम् । नः॒ । रा॒यः । शि॒शी॒हि॒ । मीढ्वः॑ । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽवीर्य॑स्य ।
तुवि॑ऽद्युम्न । वर्षि॑ष्ठस्य । प्र॒जाऽव॑तः । अ॒न॒मी॒वस्य॑ । शु॒ष्मिणः॑ ॥सः । त्वम् । नः । रायः । शिशीहि । मीढ्वः । अग्ने । सुऽवीर्यस्य ।
तुविऽद्युम्न । वर्षिष्ठस्य । प्रजाऽवतः । अनमीवस्य । शुष्मिणः ॥sáḥ ǀ tvám ǀ naḥ ǀ rāyáḥ ǀ śiśīhi ǀ mī́ḍhvaḥ ǀ agne ǀ su-vī́ryasya ǀ
túvi-dyumna ǀ várṣiṣṭhasya ǀ prajā́-vataḥ ǀ anamīvásya ǀ śuṣmíṇaḥ ǁsaḥ ǀ tvam ǀ naḥ ǀ rāyaḥ ǀ śiśīhi ǀ mīḍhvaḥ ǀ agne ǀ su-vīryasya ǀ
tuvi-dyumna ǀ varṣiṣṭhasya ǀ prajā-vataḥ ǀ anamīvasya ǀ śuṣmiṇaḥ ǁ3.16.3 Aṣṭaka 3.1.16.3Anuvāka 3.2.24
-
Ṛk 4
चक्रि॒र्यो विश्वा॒ भुव॑ना॒भि सा॑स॒हिश्चक्रि॑र्दे॒वेष्वा दुवः॑ ।
आ दे॒वेषु॒ यत॑त॒ आ सु॒वीर्य॒ आ शंस॑ उ॒त नृ॒णां ॥चक्रिर् यो विश्वा भुवनाभि सासहिश् चक्रिर् देवेष्व् आ दुवः |
आ देवेषु यतत आ सुवीर्य आ शंस उत नृणाम् ||cákriryó víśvā bhúvanābhí sāsahíścákrirdevéṣvā́ dúvaḥ ǀ
ā́ devéṣu yátata ā́ suvī́rya ā́ śáṃsa utá nṛṇā́m ǁcakrir yo viśvā bhuvanābhi sāsahiś cakrir deveṣv ā duvaḥ |
ā deveṣu yatata ā suvīrya ā śaṃsa uta nṛṇām ||चक्रिः॑ । यः । विश्वा॑ । भुव॑ना । अ॒भि । स॒स॒हिः । चक्रिः॑ । दे॒वेषु॑ । आ । दुवः॑ ।
आ । दे॒वेषु॑ । यत॑ते । आ । सु॒ऽवीर्ये॑ । आ । शंसे॑ । उ॒त । नृ॒णाम् ॥चक्रिः । यः । विश्वा । भुवना । अभि । ससहिः । चक्रिः । देवेषु । आ । दुवः ।
आ । देवेषु । यतते । आ । सुऽवीर्ये । आ । शंसे । उत । नृणाम् ॥cákriḥ ǀ yáḥ ǀ víśvā ǀ bhúvanā ǀ abhí ǀ sasahíḥ ǀ cákriḥ ǀ devéṣu ǀ ā́ ǀ dúvaḥ ǀ
ā́ ǀ devéṣu ǀ yátate ǀ ā́ ǀ su-vī́rye ǀ ā́ ǀ śáṃse ǀ utá ǀ nṛṇā́m ǁcakriḥ ǀ yaḥ ǀ viśvā ǀ bhuvanā ǀ abhi ǀ sasahiḥ ǀ cakriḥ ǀ deveṣu ǀ ā ǀ duvaḥ ǀ
ā ǀ deveṣu ǀ yatate ǀ ā ǀ su-vīrye ǀ ā ǀ śaṃse ǀ uta ǀ nṛṇām ǁ3.16.4 Aṣṭaka 3.1.16.4Anuvāka 3.2.25
-
Ṛk 5
मा नो॑ अ॒ग्नेऽम॑तये॒ मावीर॑तायै रीरधः ।
मागोता॑यै सहसस्पुत्र॒ मा नि॒देऽप॒ द्वेषां॒स्या कृ॑धि ॥मा नो अग्ने ऽमतये मावीरतायै रीरधः |
मागोतायै सहसस् पुत्र मा निदे ऽप द्वेषांस्य् आ कृधि ||mā́ no agné’mataye mā́vī́ratāyai rīradhaḥ ǀ
mā́gótāyai sahasasputra mā́ nidé’pa dvéṣāṃsyā́ kṛdhi ǁmā no agne 'mataye māvīratāyai rīradhaḥ |
māgotāyai sahasas putra mā nide 'pa dveṣāṃsy ā kṛdhi ||मा । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । अम॑तये । मा । अ॒वीर॑तायै । री॒र॒धः॒ ।
मा । अ॒गोता॑यै । स॒ह॒सः॒ । पु॒त्र॒ । मा । नि॒दे । अप॑ । द्वेषां॑सि । आ । कृ॒धि॒ ॥मा । नः । अग्ने । अमतये । मा । अवीरतायै । रीरधः ।
मा । अगोतायै । सहसः । पुत्र । मा । निदे । अप । द्वेषांसि । आ । कृधि ॥mā́ ǀ naḥ ǀ agne ǀ ámataye ǀ mā́ ǀ avī́ratāyai ǀ rīradhaḥ ǀ
mā́ ǀ agótāyai ǀ sahasaḥ ǀ putra ǀ mā́ ǀ nidé ǀ ápa ǀ dvéṣāṃsi ǀ ā́ ǀ kṛdhi ǁmā ǀ naḥ ǀ agne ǀ amataye ǀ mā ǀ avīratāyai ǀ rīradhaḥ ǀ
mā ǀ agotāyai ǀ sahasaḥ ǀ putra ǀ mā ǀ nide ǀ apa ǀ dveṣāṃsi ǀ ā ǀ kṛdhi ǁ3.16.5 Aṣṭaka 3.1.16.5Anuvāka 3.2.26
-
Ṛk 6
श॒ग्धि वाज॑स्य सुभग प्र॒जाव॒तोऽग्ने॑ बृह॒तो अ॑ध्व॒रे ।
सं रा॒या भूय॑सा सृज मयो॒भुना॒ तुवि॑द्युम्न॒ यश॑स्वता ॥शग्धि वाजस्य सुभग प्रजावतो ऽग्ने बृहतो अध्वरे |
सं राया भूयसा सृज मयोभुना तुविद्युम्न यशस्वता ||śagdhí vā́jasya subhaga prajā́vató’gne bṛható adhvaré ǀ
sám rāyā́ bhū́yasā sṛja mayobhúnā túvidyumna yáśasvatā ǁśagdhi vājasya subhaga prajāvato 'gne bṛhato adhvare |
saṃ rāyā bhūyasā sṛja mayobhunā tuvidyumna yaśasvatā ||श॒ग्धि । वाज॑स्य । सु॒ऽभ॒ग॒ । प्र॒जाऽव॑तः । अग्ने॑ । बृ॒ह॒तः । अ॒ध्व॒रे ।
सम् । रा॒या । भूय॑सा । सृ॒ज॒ । म॒यः॒ऽभुना॑ । तुवि॑ऽद्युम्न । यश॑स्वता ॥शग्धि । वाजस्य । सुऽभग । प्रजाऽवतः । अग्ने । बृहतः । अध्वरे ।
सम् । राया । भूयसा । सृज । मयःऽभुना । तुविऽद्युम्न । यशस्वता ॥śagdhí ǀ vā́jasya ǀ su-bhaga ǀ prajā́-vataḥ ǀ ágne ǀ bṛhatáḥ ǀ adhvaré ǀ
sám ǀ rāyā́ ǀ bhū́yasā ǀ sṛja ǀ mayaḥ-bhúnā ǀ túvi-dyumna ǀ yáśasvatā ǁśagdhi ǀ vājasya ǀ su-bhaga ǀ prajā-vataḥ ǀ agne ǀ bṛhataḥ ǀ adhvare ǀ
sam ǀ rāyā ǀ bhūyasā ǀ sṛja ǀ mayaḥ-bhunā ǀ tuvi-dyumna ǀ yaśasvatā ǁ3.16.6 Aṣṭaka 3.1.16.6Anuvāka 3.2.27
Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.