Devatā देवता

Viśvedevās

Ṛṣi ऋषि

Viśvāmitra Gāthina

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   प्र मे॑ विवि॒क्वाँ अ॑विदन्मनी॒षां धे॒नुं चरं॑तीं॒ प्रयु॑ता॒मगो॑पां ।
   स॒द्यश्चि॒द्या दु॑दु॒हे भूरि॑ धा॒सेरिंद्र॒स्तद॒ग्निः प॑नि॒तारो॑ अस्याः ॥

   प्र मे विविक्वां अविदन् मनीषां धेनुं चरन्तीम् प्रयुताम् अगोपाम् |
   सद्यश् चिद् या दुदुहे भूरि धासेर् इन्द्रस् तद् अग्निः पनितारो अस्याः ||

   prá me vivikvā́m̐ avidanmanīṣā́m dhenúm cárantīm práyutāmágopām ǀ
   sadyáścidyā́ duduhé bhū́ri dhāséríndrastádagníḥ panitā́ro asyāḥ ǁ

   pra me vivikvāṃ avidan manīṣāṃ dhenuṃ carantīm prayutām agopām |
   sadyaś cid yā duduhe bhūri dhāser indras tad agniḥ panitāro asyāḥ ||

   प्र । मे॒ । वि॒वि॒क्वान् । अ॒वि॒द॒त् । म॒नी॒षाम् । धे॒नुम् । चर॑न्तीम् । प्रऽयु॑ताम् । अगो॑पाम् ।
   स॒द्यः । चि॒त् । या । दु॒दु॒हे । भूरि॑ । धा॒सेः । इन्द्रः॑ । तत् । अ॒ग्निः । प॒नि॒तारः॑ । अ॒स्याः॒ ॥

   प्र । मे । विविक्वान् । अविदत् । मनीषाम् । धेनुम् । चरन्तीम् । प्रऽयुताम् । अगोपाम् ।
   सद्यः । चित् । या । दुदुहे । भूरि । धासेः । इन्द्रः । तत् । अग्निः । पनितारः । अस्याः ॥

   prá ǀ me ǀ vivikvā́n ǀ avidat ǀ manīṣā́m ǀ dhenúm ǀ cárantīm ǀ prá-yutām ǀ ágopām ǀ
   sadyáḥ ǀ cit ǀ yā́ ǀ duduhé ǀ bhū́ri ǀ dhāséḥ ǀ índraḥ ǀ tát ǀ agníḥ ǀ panitā́raḥ ǀ asyāḥ ǁ

   pra ǀ me ǀ vivikvān ǀ avidat ǀ manīṣām ǀ dhenum ǀ carantīm ǀ pra-yutām ǀ agopām ǀ
   sadyaḥ ǀ cit ǀ yā ǀ duduhe ǀ bhūri ǀ dhāseḥ ǀ indraḥ ǀ tat ǀ agniḥ ǀ panitāraḥ ǀ asyāḥ ǁ

   3.57.1 Aṣṭaka 3.4.2.1Anuvāka 3.5.53Interpretations

2. Ṛk 2

   इंद्रः॒ सु पू॒षा वृष॑णा सु॒हस्ता॑ दि॒वो न प्री॒ताः श॑श॒यं दु॑दुह्रे ।
   विश्वे॒ यद॑स्यां र॒णयं॑त दे॒वाः प्र वोऽत्र॑ वसवः सु॒म्नम॑श्यां ॥

   इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे |
   विश्वे यद् अस्यां रणयन्त देवाः प्र वो ऽत्र वसवः सुम्नम् अश्याम् ||

   índraḥ sú pūṣā́ vṛ́ṣaṇā suhástā divó ná prītā́ḥ śaśayám duduhre ǀ
   víśve yádasyām raṇáyanta devā́ḥ prá vó’tra vasavaḥ sumnámaśyām ǁ

   indraḥ su pūṣā vṛṣaṇā suhastā divo na prītāḥ śaśayaṃ duduhre |
   viśve yad asyāṃ raṇayanta devāḥ pra vo 'tra vasavaḥ sumnam aśyām ||

   इन्द्रः॑ । सु । पू॒षा । वृष॑णा । सु॒ऽहस्ता॑ । दि॒वः । न । प्री॒ताः । श॒श॒यम् । दु॒दु॒ह्रे॒ ।
   विश्वे॑ । यत् । अ॒स्या॒म् । र॒णय॑न्त । दे॒वाः । प्र । वः॒ । अत्र॑ । व॒स॒वः॒ । सु॒म्नम् । अ॒श्या॒म् ॥

   इन्द्रः । सु । पूषा । वृषणा । सुऽहस्ता । दिवः । न । प्रीताः । शशयम् । दुदुह्रे ।
   विश्वे । यत् । अस्याम् । रणयन्त । देवाः । प्र । वः । अत्र । वसवः । सुम्नम् । अश्याम् ॥

   índraḥ ǀ sú ǀ pūṣā́ ǀ vṛ́ṣaṇā ǀ su-hástā ǀ diváḥ ǀ ná ǀ prītā́ḥ ǀ śaśayám ǀ duduhre ǀ
   víśve ǀ yát ǀ asyām ǀ raṇáyanta ǀ devā́ḥ ǀ prá ǀ vaḥ ǀ átra ǀ vasavaḥ ǀ sumnám ǀ aśyām ǁ

   indraḥ ǀ su ǀ pūṣā ǀ vṛṣaṇā ǀ su-hastā ǀ divaḥ ǀ na ǀ prītāḥ ǀ śaśayam ǀ duduhre ǀ
   viśve ǀ yat ǀ asyām ǀ raṇayanta ǀ devāḥ ǀ pra ǀ vaḥ ǀ atra ǀ vasavaḥ ǀ sumnam ǀ aśyām ǁ

   3.57.2 Aṣṭaka 3.4.2.2Anuvāka 3.5.54Interpretations

3. Ṛk 3

   या जा॒मयो॒ वृष्ण॑ इ॒च्छंति॑ श॒क्तिं न॑म॒स्यंती॑र्जानते॒ गर्भ॑मस्मिन् ।
   अच्छा॑ पु॒त्रं धे॒नवो॑ वावशा॒ना म॒हश्च॑रंति॒ बिभ्र॑तं॒ वपूं॑षि ॥

   या जामयो वृष्ण इच्छन्ति शक्तिं नमस्यन्तीर् जानते गर्भम् अस्मिन् |
   अच्छा पुत्रं धेनवो वावशाना महश् चरन्ति बिभ्रतं वपूंषि ||

   yā́ jāmáyo vṛ́ṣṇa icchánti śaktím namasyántīrjānate gárbhamasmin ǀ
   ácchā putrám dhenávo vāvaśānā́ maháścaranti bíbhratam vápūṃṣi ǁ

   yā jāmayo vṛṣṇa icchanti śaktiṃ namasyantīr jānate garbham asmin |
   acchā putraṃ dhenavo vāvaśānā mahaś caranti bibhrataṃ vapūṃṣi ||

   याः । जा॒मयः॑ । वृष्णे॑ । इ॒च्छन्ति॑ । श॒क्तिम् । न॒म॒स्यन्तीः॑ । जा॒न॒ते॒ । गर्भ॑म् । अ॒स्मि॒न् ।
   अच्छ॑ । पु॒त्रम् । धे॒नवः॑ । वा॒व॒शा॒नाः । म॒हः । च॒र॒न्ति॒ । बिभ्र॑तम् । वपूं॑षि ॥

   याः । जामयः । वृष्णे । इच्छन्ति । शक्तिम् । नमस्यन्तीः । जानते । गर्भम् । अस्मिन् ।
   अच्छ । पुत्रम् । धेनवः । वावशानाः । महः । चरन्ति । बिभ्रतम् । वपूंषि ॥

   yā́ḥ ǀ jāmáyaḥ ǀ vṛ́ṣṇe ǀ icchánti ǀ śaktím ǀ namasyántīḥ ǀ jānate ǀ gárbham ǀ asmin ǀ
   áccha ǀ putrám ǀ dhenávaḥ ǀ vāvaśānā́ḥ ǀ maháḥ ǀ caranti ǀ bíbhratam ǀ vápūṃṣi ǁ

   yāḥ ǀ jāmayaḥ ǀ vṛṣṇe ǀ icchanti ǀ śaktim ǀ namasyantīḥ ǀ jānate ǀ garbham ǀ asmin ǀ
   accha ǀ putram ǀ dhenavaḥ ǀ vāvaśānāḥ ǀ mahaḥ ǀ caranti ǀ bibhratam ǀ vapūṃṣi ǁ

   3.57.3 Aṣṭaka 3.4.2.3Anuvāka 3.5.55Interpretations

4. Ṛk 4

   अच्छा॑ विवक्मि॒ रोद॑सी सु॒मेके॒ ग्राव्णो॑ युजा॒नो अ॑ध्व॒रे म॑नी॒षा ।
   इ॒मा उ॑ ते॒ मन॑वे॒ भूरि॑वारा ऊ॒र्ध्वा भ॑वंति दर्श॒ता यज॑त्राः ॥

   अच्छा विवक्मि रोदसी सुमेके ग्राव्णो युजानो अध्वरे मनीषा |
   इमा उ ते मनवे भूरिवारा ऊर्ध्वा भवन्ति दर्शता यजत्राः ||

   ácchā vivakmi ródasī suméke grā́vṇo yujānó adhvaré manīṣā́ ǀ
   imā́ u te mánave bhū́rivārā ūrdhvā́ bhavanti darśatā́ yájatrāḥ ǁ

   acchā vivakmi rodasī sumeke grāvṇo yujāno adhvare manīṣā |
   imā u te manave bhūrivārā ūrdhvā bhavanti darśatā yajatrāḥ ||

   अच्छ॑ । वि॒व॒क्मि॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । सु॒मेके॒ इति॑ सु॒ऽमेके॑ । ग्राव्णः॑ । यु॒जा॒नः । अ॒ध्व॒रे । म॒नी॒षा ।
   इ॒माः । ऊं॒ इति॑ । ते॒ । मन॑वे । भूरि॑ऽवाराः । ऊ॒र्ध्वाः । भ॒व॒न्ति॒ । द॒र्श॒ताः । यज॑त्राः ॥

   अच्छ । विवक्मि । रोदसी इति । सुमेके इति सुऽमेके । ग्राव्णः । युजानः । अध्वरे । मनीषा ।
   इमाः । ऊं इति । ते । मनवे । भूरिऽवाराः । ऊर्ध्वाः । भवन्ति । दर्शताः । यजत्राः ॥

   áccha ǀ vivakmi ǀ ródasī íti ǀ suméke íti su-méke ǀ grā́vṇaḥ ǀ yujānáḥ ǀ adhvaré ǀ manīṣā́ ǀ
   imā́ḥ ǀ ūṃ íti ǀ te ǀ mánave ǀ bhū́ri-vārāḥ ǀ ūrdhvā́ḥ ǀ bhavanti ǀ darśatā́ḥ ǀ yájatrāḥ ǁ

   accha ǀ vivakmi ǀ rodasī iti ǀ sumeke iti su-meke ǀ grāvṇaḥ ǀ yujānaḥ ǀ adhvare ǀ manīṣā ǀ
   imāḥ ǀ ūṃ iti ǀ te ǀ manave ǀ bhūri-vārāḥ ǀ ūrdhvāḥ ǀ bhavanti ǀ darśatāḥ ǀ yajatrāḥ ǁ

   3.57.4 Aṣṭaka 3.4.2.4Anuvāka 3.5.56Interpretations

5. Ṛk 5

   या ते॑ जि॒ह्वा मधु॑मती सुमे॒धा अग्ने॑ दे॒वेषू॒च्यत॑ उरू॒ची ।
   तये॒ह विश्वाँ॒ अव॑से॒ यज॑त्रा॒ना सा॑दय पा॒यया॑ चा॒ मधू॑नि ॥

   या ते जिह्वा मधुमती सुमेधा अग्ने देवेषूच्यत उरूची |
   तयेह विश्वां अवसे यजत्रान् आ सादय पायया चा मधूनि ||

   yā́ te jihvā́ mádhumatī sumedhā́ ágne devéṣūcyáta urūcī́ ǀ
   táyehá víśvām̐ ávase yájatrānā́ sādaya pāyáyā cā mádhūni ǁ

   yā te jihvā madhumatī sumedhā agne deveṣūcyata urūcī |
   tayeha viśvāṃ avase yajatrān ā sādaya pāyayā cā madhūni ||

   या । ते॒ । जि॒ह्वा । मधु॑ऽमती । सु॒ऽमे॒धाः । अग्ने॑ । दे॒वेषु॑ । उ॒च्यते॑ । उ॒रू॒ची ।
   तया॑ । इ॒ह । विश्वा॑न् । अव॑से । यज॑त्रान् । आ । सा॒द॒य॒ । पा॒यय॑ । च॒ । मधू॑नि ॥

   या । ते । जिह्वा । मधुऽमती । सुऽमेधाः । अग्ने । देवेषु । उच्यते । उरूची ।
   तया । इह । विश्वान् । अवसे । यजत्रान् । आ । सादय । पायय । च । मधूनि ॥

   yā́ ǀ te ǀ jihvā́ ǀ mádhu-matī ǀ su-medhā́ḥ ǀ ágne ǀ devéṣu ǀ ucyáte ǀ urūcī́ ǀ
   táyā ǀ ihá ǀ víśvān ǀ ávase ǀ yájatrān ǀ ā́ ǀ sādaya ǀ pāyáya ǀ ca ǀ mádhūni ǁ

   yā ǀ te ǀ jihvā ǀ madhu-matī ǀ su-medhāḥ ǀ agne ǀ deveṣu ǀ ucyate ǀ urūcī ǀ
   tayā ǀ iha ǀ viśvān ǀ avase ǀ yajatrān ǀ ā ǀ sādaya ǀ pāyaya ǀ ca ǀ madhūni ǁ

   3.57.5 Aṣṭaka 3.4.2.5Anuvāka 3.5.57Interpretations

6. Ṛk 6

   या ते॑ अग्ने॒ पर्व॑तस्येव॒ धारास॑श्चंती पी॒पय॑द्देव चि॒त्रा ।
   ताम॒स्मभ्यं॒ प्रम॑तिं जातवेदो॒ वसो॒ रास्व॑ सुम॒तिं वि॒श्वज॑न्यां ॥

   या ते अग्ने पर्वतस्येव धारासश्चन्ती पीपयद् देव चित्रा |
   ताम् अस्मभ्यम् प्रमतिं जातवेदो वसो रास्व सुमतिं विश्वजन्याम् ||

   yā́ te agne párvatasyeva dhā́rā́saścantī pīpáyaddeva citrā́ ǀ
   tā́masmábhyam prámatim jātavedo váso rā́sva sumatím viśvájanyām ǁ

   yā te agne parvatasyeva dhārāsaścantī pīpayad deva citrā |
   tām asmabhyam pramatiṃ jātavedo vaso rāsva sumatiṃ viśvajanyām ||

   या । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । पर्व॑तस्यऽइव । धारा॑ । अस॑श्चन्ती । पी॒पय॑त् । दे॒व॒ । चि॒त्रा ।
   ताम् । अ॒स्मभ्य॑म् । प्रऽम॑तिम् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । वसो॒ इति॑ । रास्व॑ । सु॒ऽम॒तिम् । वि॒श्वऽज॑न्याम् ॥

   या । ते । अग्ने । पर्वतस्यऽइव । धारा । असश्चन्ती । पीपयत् । देव । चित्रा ।
   ताम् । अस्मभ्यम् । प्रऽमतिम् । जातऽवेदः । वसो इति । रास्व । सुऽमतिम् । विश्वऽजन्याम् ॥

   yā́ ǀ te ǀ agne ǀ párvatasya-iva ǀ dhā́rā ǀ ásaścantī ǀ pīpáyat ǀ deva ǀ citrā́ ǀ
   tā́m ǀ asmábhyam ǀ prá-matim ǀ jāta-vedaḥ ǀ váso íti ǀ rā́sva ǀ su-matím ǀ viśvá-janyām ǁ

   yā ǀ te ǀ agne ǀ parvatasya-iva ǀ dhārā ǀ asaścantī ǀ pīpayat ǀ deva ǀ citrā ǀ
   tām ǀ asmabhyam ǀ pra-matim ǀ jāta-vedaḥ ǀ vaso iti ǀ rāsva ǀ su-matim ǀ viśva-janyām ǁ

   3.57.6 Aṣṭaka 3.4.2.6Anuvāka 3.5.58Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.