Devatā देवता

1: Agni Or Ṛtu; 2-15: Agni

Ṛṣi ऋषि

Viśvāmitra Gāthina

Chandas छन्दस्

Gāyatrī

1. Ṛk 1

   प्र वो॒ वाजा॑ अ॒भिद्य॑वो ह॒विष्मं॑तो घृ॒ताच्या॑ ।
   दे॒वांजि॑गाति सुम्न॒युः ॥

   प्र वो वाजा अभिद्यवो हविष्मन्तो घृताच्या |
   देवाञ् जिगाति सुम्नयुः ||

   prá vo vā́jā abhídyavo havíṣmanto ghṛtā́cyā ǀ
   devā́ñjigāti sumnayúḥ ǁ

   pra vo vājā abhidyavo haviṣmanto ghṛtācyā |
   devāñ jigāti sumnayuḥ ||

   प्र । वः॒ । वाजाः॑ । अ॒भिऽद्य॑वः । ह॒विष्म॑न्तः । घृ॒ताच्या॑ ।
   दे॒वान् । जि॒गा॒ति॒ । सु॒म्न॒युः ॥

   प्र । वः । वाजाः । अभिऽद्यवः । हविष्मन्तः । घृताच्या ।
   देवान् । जिगाति । सुम्नयुः ॥

   prá ǀ vaḥ ǀ vā́jāḥ ǀ abhí-dyavaḥ ǀ havíṣmantaḥ ǀ ghṛtā́cyā ǀ
   devā́n ǀ jigāti ǀ sumnayúḥ ǁ

   pra ǀ vaḥ ǀ vājāḥ ǀ abhi-dyavaḥ ǀ haviṣmantaḥ ǀ ghṛtācyā ǀ
   devān ǀ jigāti ǀ sumnayuḥ ǁ

   3.27.1 Aṣṭaka 3.1.28.1Anuvāka 3.2.82Interpretations

2. Ṛk 2

   ईळे॑ अ॒ग्निं वि॑प॒श्चितं॑ गि॒रा य॒ज्ञस्य॒ साध॑नं ।
   श्रु॒ष्टी॒वानं॑ धि॒तावा॑नं ॥

   ईळे अग्निं विपश्चितं गिरा यज्ञस्य साधनम् |
   श्रुष्टीवानं धितावानम् ||

   ī́ḷe agním vipaścítam girā́ yajñásya sā́dhanam ǀ
   śruṣṭīvā́nam dhitā́vānam ǁ

   īḷe agniṃ vipaścitaṃ girā yajñasya sādhanam |
   śruṣṭīvānaṃ dhitāvānam ||

   ईळे॑ । अ॒ग्निम् । वि॒पः॒ऽचित॑म् । गि॒रा । य॒ज्ञस्य॑ । साध॑नम् ।
   श्रु॒ष्टी॒ऽवान॑म् । धि॒तऽवा॑नम् ॥

   ईळे । अग्निम् । विपःऽचितम् । गिरा । यज्ञस्य । साधनम् ।
   श्रुष्टीऽवानम् । धितऽवानम् ॥

   ī́ḷe ǀ agním ǀ vipaḥ-cítam ǀ girā́ ǀ yajñásya ǀ sā́dhanam ǀ
   śruṣṭī-vā́nam ǀ dhitá-vānam ǁ

   īḷe ǀ agnim ǀ vipaḥ-citam ǀ girā ǀ yajñasya ǀ sādhanam ǀ
   śruṣṭī-vānam ǀ dhita-vānam ǁ

   3.27.2 Aṣṭaka 3.1.28.2Anuvāka 3.2.83Interpretations

3. Ṛk 3

   अग्ने॑ श॒केम॑ ते व॒यं यमं॑ दे॒वस्य॑ वा॒जिनः॑ ।
   अति॒ द्वेषां॑सि तरेम ॥

   अग्ने शकेम ते वयं यमं देवस्य वाजिनः |
   अति द्वेषांसि तरेम ||

   ágne śakéma te vayám yámam devásya vājínaḥ ǀ
   áti dvéṣāṃsi tarema ǁ

   agne śakema te vayaṃ yamaṃ devasya vājinaḥ |
   ati dveṣāṃsi tarema ||

   अग्ने॑ । श॒केम॑ । ते॒ । व॒यम् । यम॑म् । दे॒वस्य॑ । वा॒जिनः॑ ।
   अति॑ । द्वेषां॑सि । त॒रे॒म॒ ॥

   अग्ने । शकेम । ते । वयम् । यमम् । देवस्य । वाजिनः ।
   अति । द्वेषांसि । तरेम ॥

   ágne ǀ śakéma ǀ te ǀ vayám ǀ yámam ǀ devásya ǀ vājínaḥ ǀ
   áti ǀ dvéṣāṃsi ǀ tarema ǁ

   agne ǀ śakema ǀ te ǀ vayam ǀ yamam ǀ devasya ǀ vājinaḥ ǀ
   ati ǀ dveṣāṃsi ǀ tarema ǁ

   3.27.3 Aṣṭaka 3.1.28.3Anuvāka 3.2.84Interpretations

4. Ṛk 4

   स॒मि॒ध्यमा॑नो अध्व॒रे॒३॒॑ऽग्निः पा॑व॒क ईड्यः॑ ।
   शो॒चिष्के॑श॒स्तमी॑महे ॥

   समिध्यमानो अध्वरे ऽग्निः पावक ईड्यः |
   शोचिष्केशस् तम् ईमहे ||

   samidhyámāno adhvaré’gníḥ pāvaká ī́ḍyaḥ ǀ
   śocíṣkeśastámīmahe ǁ

   samidhyamāno adhvare 'gniḥ pāvaka īḍyaḥ |
   śociṣkeśas tam īmahe ||

   स॒म्ऽइ॒ध्यमा॑नः । अ॒ध्व॒रे । अ॒ग्निः । पा॒व॒कः । ईड्यः॑ ।
   शो॒चिःऽके॑शः । तम् । ई॒म॒हे॒ ॥

   सम्ऽइध्यमानः । अध्वरे । अग्निः । पावकः । ईड्यः ।
   शोचिःऽकेशः । तम् । ईमहे ॥

   sam-idhyámānaḥ ǀ adhvaré ǀ agníḥ ǀ pāvakáḥ ǀ ī́ḍyaḥ ǀ
   śocíḥ-keśaḥ ǀ tám ǀ īmahe ǁ

   sam-idhyamānaḥ ǀ adhvare ǀ agniḥ ǀ pāvakaḥ ǀ īḍyaḥ ǀ
   śociḥ-keśaḥ ǀ tam ǀ īmahe ǁ

   3.27.4 Aṣṭaka 3.1.28.4Anuvāka 3.2.85Interpretations

5. Ṛk 5

   पृ॒थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यो घृ॒तनि॑र्णि॒क्स्वा॑हुतः ।
   अ॒ग्निर्य॒ज्ञस्य॑ हव्य॒वाट् ॥

   पृथुपाजा अमर्त्यो घृतनिर्णिक् स्वाहुतः |
   अग्निर् यज्ञस्य हव्यवाट् ||

   pṛthupā́jā ámartyo ghṛtánirṇiksvā́hutaḥ ǀ
   agníryajñásya havyavā́ṭ ǁ

   pṛthupājā amartyo ghṛtanirṇik svāhutaḥ |
   agnir yajñasya havyavāṭ ||

   पृ॒थु॒ऽपाजाः॑ । अम॑र्त्यः । घृ॒तऽनि॑र्निक् । सुऽआ॑हुतः ।
   अ॒ग्निः । य॒ज्ञस्य॑ । ह॒व्य॒ऽवाट् ॥

   पृथुऽपाजाः । अमर्त्यः । घृतऽनिर्निक् । सुऽआहुतः ।
   अग्निः । यज्ञस्य । हव्यऽवाट् ॥

   pṛthu-pā́jāḥ ǀ ámartyaḥ ǀ ghṛtá-nirnik ǀ sú-āhutaḥ ǀ
   agníḥ ǀ yajñásya ǀ havya-vā́ṭ ǁ

   pṛthu-pājāḥ ǀ amartyaḥ ǀ ghṛta-nirnik ǀ su-āhutaḥ ǀ
   agniḥ ǀ yajñasya ǀ havya-vāṭ ǁ

   3.27.5 Aṣṭaka 3.1.28.5Anuvāka 3.2.86Interpretations

6. Ṛk 6

   तं स॒बाधो॑ य॒तस्रु॑च इ॒त्था धि॒या य॒ज्ञवं॑तः ।
   आ च॑क्रुर॒ग्निमू॒तये॑ ॥

   तं सबाधो यतस्रुच इत्था धिया यज्ञवन्तः |
   आ चक्रुर् अग्निम् ऊतये ||

   tám sabā́dho yatásruca itthā́ dhiyā́ yajñávantaḥ ǀ
   ā́ cakruragnímūtáye ǁ

   taṃ sabādho yatasruca itthā dhiyā yajñavantaḥ |
   ā cakrur agnim ūtaye ||

   तम् । स॒ऽबाधः॑ । य॒तऽस्रु॑चः । इ॒त्था । धि॒या । य॒ज्ञऽव॑न्तः ।
   आ । च॒क्रुः॒ । अ॒ग्निम् । ऊ॒तये॑ ॥

   तम् । सऽबाधः । यतऽस्रुचः । इत्था । धिया । यज्ञऽवन्तः ।
   आ । चक्रुः । अग्निम् । ऊतये ॥

   tám ǀ sa-bā́dhaḥ ǀ yatá-srucaḥ ǀ itthā́ ǀ dhiyā́ ǀ yajñá-vantaḥ ǀ
   ā́ ǀ cakruḥ ǀ agním ǀ ūtáye ǁ

   tam ǀ sa-bādhaḥ ǀ yata-srucaḥ ǀ itthā ǀ dhiyā ǀ yajña-vantaḥ ǀ
   ā ǀ cakruḥ ǀ agnim ǀ ūtaye ǁ

   3.27.6 Aṣṭaka 3.1.29.1Anuvāka 3.2.87Interpretations

7. Ṛk 7

   होता॑ दे॒वो अम॑र्त्यः पु॒रस्ता॑देति मा॒यया॑ ।
   वि॒दथा॑नि प्रचो॒दय॑न् ॥

   होता देवो अमर्त्यः पुरस्ताद् एति मायया |
   विदथानि प्रचोदयन् ||

   hótā devó ámartyaḥ purástādeti māyáyā ǀ
   vidáthāni pracodáyan ǁ

   hotā devo amartyaḥ purastād eti māyayā |
   vidathāni pracodayan ||

   होता॑ । दे॒वः । अम॑र्त्यः । पु॒रस्ता॑त् । ए॒ति॒ । मा॒यया॑ ।
   वि॒दथा॑नि । प्र॒ऽचो॒दय॑न् ॥

   होता । देवः । अमर्त्यः । पुरस्तात् । एति । मायया ।
   विदथानि । प्रऽचोदयन् ॥

   hótā ǀ deváḥ ǀ ámartyaḥ ǀ purástāt ǀ eti ǀ māyáyā ǀ
   vidáthāni ǀ pra-codáyan ǁ

   hotā ǀ devaḥ ǀ amartyaḥ ǀ purastāt ǀ eti ǀ māyayā ǀ
   vidathāni ǀ pra-codayan ǁ

   3.27.7 Aṣṭaka 3.1.29.2Anuvāka 3.2.88Interpretations

8. Ṛk 8

   वा॒जी वाजे॑षु धीयतेऽध्व॒रेषु॒ प्र णी॑यते ।
   विप्रो॑ य॒ज्ञस्य॒ साध॑नः ॥

   वाजी वाजेषु धीयते ऽध्वरेषु प्र णीयते |
   विप्रो यज्ञस्य साधनः ||

   vājī́ vā́jeṣu dhīyate’dhvaréṣu prá ṇīyate ǀ
   vípro yajñásya sā́dhanaḥ ǁ

   vājī vājeṣu dhīyate 'dhvareṣu pra ṇīyate |
   vipro yajñasya sādhanaḥ ||

   वा॒जी । वाजे॑षु । धी॒य॒ते॒ । अ॒ध्व॒रेषु॑ । प्र । नी॒य॒ते॒ ।
   विप्रः॑ । य॒ज्ञस्य॑ । साध॑नः ॥

   वाजी । वाजेषु । धीयते । अध्वरेषु । प्र । नीयते ।
   विप्रः । यज्ञस्य । साधनः ॥

   vājī́ ǀ vā́jeṣu ǀ dhīyate ǀ adhvaréṣu ǀ prá ǀ nīyate ǀ
   vípraḥ ǀ yajñásya ǀ sā́dhanaḥ ǁ

   vājī ǀ vājeṣu ǀ dhīyate ǀ adhvareṣu ǀ pra ǀ nīyate ǀ
   vipraḥ ǀ yajñasya ǀ sādhanaḥ ǁ

   3.27.8 Aṣṭaka 3.1.29.3Anuvāka 3.2.89Interpretations

9. Ṛk 9

   धि॒या च॑क्रे॒ वरे॑ण्यो भू॒तानां॒ गर्भ॒मा द॑धे ।
   दक्ष॑स्य पि॒तरं॒ तना॑ ॥

   धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भम् आ दधे |
   दक्षस्य पितरं तना ||

   dhiyā́ cakre váreṇyo bhūtā́nām gárbhamā́ dadhe ǀ
   dákṣasya pitáram tánā ǁ

   dhiyā cakre vareṇyo bhūtānāṃ garbham ā dadhe |
   dakṣasya pitaraṃ tanā ||

   धि॒या । च॒क्रे॒ । वरे॑ण्यः । भू॒ताना॑म् । गर्भ॑म् । आ । द॒धे॒ ।
   दक्ष॑स्य । पि॒तर॑म् । तना॑ ॥

   धिया । चक्रे । वरेण्यः । भूतानाम् । गर्भम् । आ । दधे ।
   दक्षस्य । पितरम् । तना ॥

   dhiyā́ ǀ cakre ǀ váreṇyaḥ ǀ bhūtā́nām ǀ gárbham ǀ ā́ ǀ dadhe ǀ
   dákṣasya ǀ pitáram ǀ tánā ǁ

   dhiyā ǀ cakre ǀ vareṇyaḥ ǀ bhūtānām ǀ garbham ǀ ā ǀ dadhe ǀ
   dakṣasya ǀ pitaram ǀ tanā ǁ

   3.27.9 Aṣṭaka 3.1.29.4Anuvāka 3.2.90Interpretations

10. Ṛk 10

    नि त्वा॑ दधे॒ वरे॑ण्यं॒ दक्ष॑स्ये॒ळा स॑हस्कृत ।
    अग्ने॑ सुदी॒तिमु॒शिजं॑ ॥

    नि त्वा दधे वरेण्यं दक्षस्येऌआ सहस्कृत |
    अग्ने सुदीतिम् उशिजम् ||

    ní tvā dadhe váreṇyam dákṣasyeḷā́ sahaskṛta ǀ
    ágne sudītímuśíjam ǁ

    ni tvā dadhe vareṇyaṃ dakṣasyeḷā sahaskṛta |
    agne sudītim uśijam ||

    नि । त्वा॒ । द॒धे॒ । वरे॑ण्यम् । दक्ष॑स्य । इ॒ळा । स॒हः॒ऽकृ॒त॒ ।
    अग्ने॑ । सु॒ऽदी॒तिम् । उ॒शिज॑म् ॥

    नि । त्वा । दधे । वरेण्यम् । दक्षस्य । इळा । सहःऽकृत ।
    अग्ने । सुऽदीतिम् । उशिजम् ॥

    ní ǀ tvā ǀ dadhe ǀ váreṇyam ǀ dákṣasya ǀ iḷā́ ǀ sahaḥ-kṛta ǀ
    ágne ǀ su-dītím ǀ uśíjam ǁ

    ni ǀ tvā ǀ dadhe ǀ vareṇyam ǀ dakṣasya ǀ iḷā ǀ sahaḥ-kṛta ǀ
    agne ǀ su-dītim ǀ uśijam ǁ

    3.27.10 Aṣṭaka 3.1.29.5Anuvāka 3.2.91Interpretations

11. Ṛk 11

    अ॒ग्निं यं॒तुर॑म॒प्तुर॑मृ॒तस्य॒ योगे॑ व॒नुषः॑ ।
    विप्रा॒ वाजैः॒ समिं॑धते ॥

    अग्निं यन्तुरम् अप्तुरम् ऋतस्य योगे वनुषः |
    विप्रा वाजैः सम् इन्धते ||

    agním yantúramaptúramṛtásya yóge vanúṣaḥ ǀ
    víprā vā́jaiḥ sámindhate ǁ

    agniṃ yanturam apturam ṛtasya yoge vanuṣaḥ |
    viprā vājaiḥ sam indhate ||

    अ॒ग्निम् । य॒न्तुर॑म् । अ॒प्ऽतुर॑म् । ऋ॒तस्य॑ । योगे॑ । व॒नुषः॑ ।
    विप्राः॑ । वाजैः॑ । सम् । इ॒न्ध॒ते॒ ॥

    अग्निम् । यन्तुरम् । अप्ऽतुरम् । ऋतस्य । योगे । वनुषः ।
    विप्राः । वाजैः । सम् । इन्धते ॥

    agním ǀ yantúram ǀ ap-túram ǀ ṛtásya ǀ yóge ǀ vanúṣaḥ ǀ
    víprāḥ ǀ vā́jaiḥ ǀ sám ǀ indhate ǁ

    agnim ǀ yanturam ǀ ap-turam ǀ ṛtasya ǀ yoge ǀ vanuṣaḥ ǀ
    viprāḥ ǀ vājaiḥ ǀ sam ǀ indhate ǁ

    3.27.11 Aṣṭaka 3.1.30.1Anuvāka 3.2.92Interpretations

12. Ṛk 12

    ऊ॒र्जो नपा॑तमध्व॒रे दी॑दि॒वांस॒मुप॒ द्यवि॑ ।
    अ॒ग्निमी॑ळे क॒विक्र॑तुं ॥

    ऊर्जो नपातम् अध्वरे दीदिवांसम् उप द्यवि |
    अग्निम् ईळे कविक्रतुम् ||

    ūrjó nápātamadhvaré dīdivā́ṃsamúpa dyávi ǀ
    agnímīḷe kavíkratum ǁ

    ūrjo napātam adhvare dīdivāṃsam upa dyavi |
    agnim īḷe kavikratum ||

    ऊ॒र्जः । नपा॑तम् । अ॒ध्व॒रे । दी॒दि॒ऽवांस॑म् । उप॑ । द्यवि॑ ।
    अ॒ग्निम् । ई॒ळे॒ । क॒विऽक्र॑तुम् ॥

    ऊर्जः । नपातम् । अध्वरे । दीदिऽवांसम् । उप । द्यवि ।
    अग्निम् । ईळे । कविऽक्रतुम् ॥

    ūrjáḥ ǀ nápātam ǀ adhvaré ǀ dīdi-vā́ṃsam ǀ úpa ǀ dyávi ǀ
    agním ǀ īḷe ǀ kaví-kratum ǁ

    ūrjaḥ ǀ napātam ǀ adhvare ǀ dīdi-vāṃsam ǀ upa ǀ dyavi ǀ
    agnim ǀ īḷe ǀ kavi-kratum ǁ

    3.27.12 Aṣṭaka 3.1.30.2Anuvāka 3.2.93Interpretations

13. Ṛk 13

    ई॒ळेन्यो॑ नम॒स्य॑स्ति॒रस्तमां॑सि दर्श॒तः ।
    सम॒ग्निरि॑ध्यते॒ वृषा॑ ॥

    ईळेन्यो नमस्यस् तिरस् तमांसि दर्शतः |
    सम् अग्निर् इध्यते वृषा ||

    īḷényo namasyástirástámāṃsi darśatáḥ ǀ
    sámagníridhyate vṛ́ṣā ǁ

    īḷenyo namasyas tiras tamāṃsi darśataḥ |
    sam agnir idhyate vṛṣā ||

    ई॒ळेन्यः॑ । न॒म॒स्यः॑ । ति॒रः । तमां॑सि । द॒र्श॒तः ।
    सम् । अ॒ग्निः । इ॒ध्य॒ते॒ । वृषा॑ ॥

    ईळेन्यः । नमस्यः । तिरः । तमांसि । दर्शतः ।
    सम् । अग्निः । इध्यते । वृषा ॥

    īḷényaḥ ǀ namasyáḥ ǀ tiráḥ ǀ támāṃsi ǀ darśatáḥ ǀ
    sám ǀ agníḥ ǀ idhyate ǀ vṛ́ṣā ǁ

    īḷenyaḥ ǀ namasyaḥ ǀ tiraḥ ǀ tamāṃsi ǀ darśataḥ ǀ
    sam ǀ agniḥ ǀ idhyate ǀ vṛṣā ǁ

    3.27.13 Aṣṭaka 3.1.30.3Anuvāka 3.2.94Interpretations

14. Ṛk 14

    वृषो॑ अ॒ग्निः समि॑ध्य॒तेऽश्वो॒ न दे॑व॒वाह॑नः ।
    तं ह॒विष्मं॑त ईळते ॥

    वृषो अग्निः सम् इध्यते ऽश्वो न देववाहनः |
    तं हविष्मन्त ईऌअते ||

    vṛ́ṣo agníḥ sámidhyaté’śvo ná devavā́hanaḥ ǀ
    tám havíṣmanta īḷate ǁ

    vṛṣo agniḥ sam idhyate 'śvo na devavāhanaḥ |
    taṃ haviṣmanta īḷate ||

    वृषो॒ इति॑ । अ॒ग्निः । सम् । इ॒ध्य॒ते॒ । अश्वः॑ । न । दे॒व॒ऽवाह॑नः ।
    तम् । ह॒विष्म॑न्तः । ई॒ळ॒ते॒ ॥

    वृषो इति । अग्निः । सम् । इध्यते । अश्वः । न । देवऽवाहनः ।
    तम् । हविष्मन्तः । ईळते ॥

    vṛ́ṣo íti ǀ agníḥ ǀ sám ǀ idhyate ǀ áśvaḥ ǀ ná ǀ deva-vā́hanaḥ ǀ
    tám ǀ havíṣmantaḥ ǀ īḷate ǁ

    vṛṣo iti ǀ agniḥ ǀ sam ǀ idhyate ǀ aśvaḥ ǀ na ǀ deva-vāhanaḥ ǀ
    tam ǀ haviṣmantaḥ ǀ īḷate ǁ

    3.27.14 Aṣṭaka 3.1.30.4Anuvāka 3.2.95Interpretations

15. Ṛk 15

    वृष॑णं त्वा व॒यं वृ॑ष॒न्वृष॑णः॒ समि॑धीमहि ।
    अग्ने॒ दीद्य॑तं बृ॒हत् ॥

    वृषणं त्वा वयं वृषन् वृषणः सम् इधीमहि |
    अग्ने दीद्यतम् बृहत् ||

    vṛ́ṣaṇam tvā vayám vṛṣanvṛ́ṣaṇaḥ sámidhīmahi ǀ
    ágne dī́dyatam bṛhát ǁ

    vṛṣaṇaṃ tvā vayaṃ vṛṣan vṛṣaṇaḥ sam idhīmahi |
    agne dīdyatam bṛhat ||

    वृष॑णम् । त्वा॒ । व॒यम् । वृ॒ष॒न् । वृष॑णः । सम् । इ॒धी॒म॒हि॒ ।
    अग्ने॑ । दीद्य॑तम् । बृ॒हत् ॥

    वृषणम् । त्वा । वयम् । वृषन् । वृषणः । सम् । इधीमहि ।
    अग्ने । दीद्यतम् । बृहत् ॥

    vṛ́ṣaṇam ǀ tvā ǀ vayám ǀ vṛṣan ǀ vṛ́ṣaṇaḥ ǀ sám ǀ idhīmahi ǀ
    ágne ǀ dī́dyatam ǀ bṛhát ǁ

    vṛṣaṇam ǀ tvā ǀ vayam ǀ vṛṣan ǀ vṛṣaṇaḥ ǀ sam ǀ idhīmahi ǀ
    agne ǀ dīdyatam ǀ bṛhat ǁ

    3.27.15 Aṣṭaka 3.1.30.5Anuvāka 3.2.96Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.