Ṛgveda · Maṇḍala 3

Sūkta 18

Agni · Kata Vaiśvāmitra · 5 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Kata Vaiśvāmitra
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Metres by ṛk

1st set of styles triṣṭup

2nd set of styles triṣṭubh

  1. Ṛk 1

    भवा॑ नो अग्ने सु॒मना॒ उपे॑तौ॒ सखे॑व॒ सख्ये॑ पि॒तरे॑व सा॒धुः ।
    पु॒रु॒द्रुहो॒ हि क्षि॒तयो॒ जना॑नां॒ प्रति॑ प्रती॒चीर्द॑हता॒दरा॑तीः ॥

    भवा नो अग्ने सुमना उपेतौ सखेव सख्ये पितरेव साधुः |
    पुरुद्रुहो हि क्षितयो जनानाम् प्रति प्रतीचीर् दहताद् अरातीः ||

    bhávā no agne sumánā úpetau sákheva sákhye pitáreva sādhúḥ ǀ
    purudrúho hí kṣitáyo jánānām práti pratīcī́rdahatādárātīḥ ǁ

    bhavā no agne sumanā upetau sakheva sakhye pitareva sādhuḥ |
    purudruho hi kṣitayo janānām prati pratīcīr dahatād arātīḥ ||

    भव॑ । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । सु॒ऽमनाः॑ । उप॑ऽइतौ । सखा॑ऽइव । सख्ये॑ । पि॒तरा॑ऽइव । सा॒धुः ।
    पु॒रु॒ऽद्रुहः॑ । हि । क्षि॒तयः॑ । जना॑नाम् । प्रति॑ । प्र॒ती॒चीः । द॒ह॒ता॒त् । अरा॑तीः ॥

    भव । नः । अग्ने । सुऽमनाः । उपऽइतौ । सखाऽइव । सख्ये । पितराऽइव । साधुः ।
    पुरुऽद्रुहः । हि । क्षितयः । जनानाम् । प्रति । प्रतीचीः । दहतात् । अरातीः ॥

    bháva ǀ naḥ ǀ agne ǀ su-mánāḥ ǀ úpa-itau ǀ sákhā-iva ǀ sákhye ǀ pitárā-iva ǀ sādhúḥ ǀ
    puru-drúhaḥ ǀ hí ǀ kṣitáyaḥ ǀ jánānām ǀ práti ǀ pratīcī́ḥ ǀ dahatāt ǀ árātīḥ ǁ

    bhava ǀ naḥ ǀ agne ǀ su-manāḥ ǀ upa-itau ǀ sakhā-iva ǀ sakhye ǀ pitarā-iva ǀ sādhuḥ ǀ
    puru-druhaḥ ǀ hi ǀ kṣitayaḥ ǀ janānām ǀ prati ǀ pratīcīḥ ǀ dahatāt ǀ arātīḥ ǁ

    3.18.1 Aṣṭaka 3.1.18.1Anuvāka 3.2.33

  2. Ṛk 2

    तपो॒ ष्व॑ग्ने॒ अंत॑राँ अ॒मित्राँ॒ तपा॒ शंस॒मर॑रुषः॒ पर॑स्य ।
    तपो॑ वसो चिकिता॒नो अ॒चित्ता॒न्वि ते॑ तिष्ठंताम॒जरा॑ अ॒यासः॑ ॥

    तपो ष्व् अग्ने अन्तरां अमित्रान् तपा शंसम् अररुषः परस्य |
    तपो वसो चिकितानो अचित्तान् वि ते तिष्ठन्ताम् अजरा अयासः ||

    tápo ṣvágne ántarām̐ amítrām̐ tápā śáṃsamáraruṣaḥ párasya ǀ
    tápo vaso cikitānó acíttānví te tiṣṭhantāmajárā ayā́saḥ ǁ

    tapo ṣv agne antarāṃ amitrān tapā śaṃsam araruṣaḥ parasya |
    tapo vaso cikitāno acittān vi te tiṣṭhantām ajarā ayāsaḥ ||

    तपो॒ इति॑ । सु । अ॒ग्ने॒ । अन्त॑रान् । अ॒मित्रा॑न् । तप॑ । शंस॑म् । अर॑रुषः । पर॑स्य ।
    तपो॒ इति॑ । व॒सो॒ इति॑ । चि॒कि॒ता॒नः । अ॒चित्ता॑न् । वि । ते॒ । ति॒ष्ठ॒न्ता॒म् । अ॒जराः॑ । अ॒यासः॑ ॥

    तपो इति । सु । अग्ने । अन्तरान् । अमित्रान् । तप । शंसम् । अररुषः । परस्य ।
    तपो इति । वसो इति । चिकितानः । अचित्तान् । वि । ते । तिष्ठन्ताम् । अजराः । अयासः ॥

    tápo íti ǀ sú ǀ agne ǀ ántarān ǀ amítrān ǀ tápa ǀ śáṃsam ǀ áraruṣaḥ ǀ párasya ǀ
    tápo íti ǀ vaso íti ǀ cikitānáḥ ǀ acíttān ǀ ví ǀ te ǀ tiṣṭhantām ǀ ajárāḥ ǀ ayā́saḥ ǁ

    tapo iti ǀ su ǀ agne ǀ antarān ǀ amitrān ǀ tapa ǀ śaṃsam ǀ araruṣaḥ ǀ parasya ǀ
    tapo iti ǀ vaso iti ǀ cikitānaḥ ǀ acittān ǀ vi ǀ te ǀ tiṣṭhantām ǀ ajarāḥ ǀ ayāsaḥ ǁ

    3.18.2 Aṣṭaka 3.1.18.2Anuvāka 3.2.34

  3. Ṛk 3

    इ॒ध्मेना॑ग्न इ॒च्छमा॑नो घृ॒तेन॑ जु॒होमि॑ ह॒व्यं तर॑से॒ बला॑य ।
    याव॒दीशे॒ ब्रह्म॑णा॒ वंद॑मान इ॒मां धियं॑ शत॒सेया॑य दे॒वीं ॥

    इध्मेनाग्न इच्छमानो घृतेन जुहोमि हव्यं तरसे बलाय |
    यावद् ईशे ब्रह्मणा वन्दमान इमां धियं शतसेयाय देवीम् ||

    idhménāgna icchámāno ghṛténa juhómi havyám tárase bálāya ǀ
    yā́vadī́śe bráhmaṇā vándamāna imā́m dhíyam śataséyāya devī́m ǁ

    idhmenāgna icchamāno ghṛtena juhomi havyaṃ tarase balāya |
    yāvad īśe brahmaṇā vandamāna imāṃ dhiyaṃ śataseyāya devīm ||

    इ॒ध्मेन॑ । अ॒ग्ने॒ । इ॒च्छमा॑नः । घृ॒तेन॑ । जु॒होमि॑ । ह॒व्यम् । तर॑से । बला॑य ।
    याव॑त् । ईशे॑ । ब्रह्म॑णा । वन्द॑मानः । इ॒माम् । धिय॑म् । श॒त॒ऽसेया॑य । दे॒वीम् ॥

    इध्मेन । अग्ने । इच्छमानः । घृतेन । जुहोमि । हव्यम् । तरसे । बलाय ।
    यावत् । ईशे । ब्रह्मणा । वन्दमानः । इमाम् । धियम् । शतऽसेयाय । देवीम् ॥

    idhména ǀ agne ǀ icchámānaḥ ǀ ghṛténa ǀ juhómi ǀ havyám ǀ tárase ǀ bálāya ǀ
    yā́vat ǀ ī́śe ǀ bráhmaṇā ǀ vándamānaḥ ǀ imā́m ǀ dhíyam ǀ śata-séyāya ǀ devī́m ǁ

    idhmena ǀ agne ǀ icchamānaḥ ǀ ghṛtena ǀ juhomi ǀ havyam ǀ tarase ǀ balāya ǀ
    yāvat ǀ īśe ǀ brahmaṇā ǀ vandamānaḥ ǀ imām ǀ dhiyam ǀ śata-seyāya ǀ devīm ǁ

    3.18.3 Aṣṭaka 3.1.18.3Anuvāka 3.2.35

  4. Ṛk 4

    उच्छो॒चिषा॑ सहसस्पुत्र स्तु॒तो बृ॒हद्वयः॑ शशमा॒नेषु॑ धेहि ।
    रे॒वद॑ग्ने वि॒श्वामि॑त्रेषु॒ शं योर्म॑र्मृ॒ज्मा ते॑ त॒न्वं१॒॑भूरि॒ कृत्वः॑ ॥

    उच् छोचिषा सहसस् पुत्र स्तुतो बृहद् वयः शशमानेषु धेहि |
    रेवद् अग्ने विश्वामित्रेषु शं योर् मर्मृज्मा ते तन्वम् भूरि कृत्वः ||

    úcchocíṣā sahasasputra stutó bṛhádváyaḥ śaśamānéṣu dhehi ǀ
    revádagne viśvā́mitreṣu śám yórmarmṛjmā́ te tanvámbhū́ri kṛ́tvaḥ ǁ

    uc chociṣā sahasas putra stuto bṛhad vayaḥ śaśamāneṣu dhehi |
    revad agne viśvāmitreṣu śaṃ yor marmṛjmā te tanvam bhūri kṛtvaḥ ||

    उत् । शो॒चिषा॑ । स॒ह॒सः॒ । पु॒त्र॒ । स्तु॒तः । बृ॒हत् । वयः॑ । श॒श॒मा॒नेषु॑ । धे॒हि॒ ।
    रे॒वत् । अ॒ग्ने॒ । वि॒श्वामि॑त्रेषु । शम् । योः । म॒र्मृ॒ज्म । ते॒ । त॒न्व॑म् । भूरि॑ । कृत्वः॑ ॥

    उत् । शोचिषा । सहसः । पुत्र । स्तुतः । बृहत् । वयः । शशमानेषु । धेहि ।
    रेवत् । अग्ने । विश्वामित्रेषु । शम् । योः । मर्मृज्म । ते । तन्वम् । भूरि । कृत्वः ॥

    út ǀ śocíṣā ǀ sahasaḥ ǀ putra ǀ stutáḥ ǀ bṛhát ǀ váyaḥ ǀ śaśamānéṣu ǀ dhehi ǀ
    revát ǀ agne ǀ viśvā́mitreṣu ǀ śám ǀ yóḥ ǀ marmṛjmá ǀ te ǀ tanvám ǀ bhū́ri ǀ kṛ́tvaḥ ǁ

    ut ǀ śociṣā ǀ sahasaḥ ǀ putra ǀ stutaḥ ǀ bṛhat ǀ vayaḥ ǀ śaśamāneṣu ǀ dhehi ǀ
    revat ǀ agne ǀ viśvāmitreṣu ǀ śam ǀ yoḥ ǀ marmṛjma ǀ te ǀ tanvam ǀ bhūri ǀ kṛtvaḥ ǁ

    3.18.4 Aṣṭaka 3.1.18.4Anuvāka 3.2.36

  5. Ṛk 5

    कृ॒धि रत्नं॑ सुसनित॒र्धना॑नां॒ स घेद॑ग्ने भवसि॒ यत्समि॑द्धः ।
    स्तो॒तुर्दु॑रो॒णे सु॒भग॑स्य रे॒वत्सृ॒प्रा क॒रस्ना॑ दधिषे॒ वपूं॑षि ॥

    कृधि रत्नं सुसनितर् धनानां स घेद् अग्ने भवसि यत् समिद्धः |
    स्तोतुर् दुरोणे सुभगस्य रेवत् सृप्रा करस्ना दधिषे वपूंषि ||

    kṛdhí rátnam susanitardhánānām sá ghédagne bhavasi yátsámiddhaḥ ǀ
    stotúrduroṇé subhágasya revátsṛprā́ karásnā dadhiṣe vápūṃṣi ǁ

    kṛdhi ratnaṃ susanitar dhanānāṃ sa ghed agne bhavasi yat samiddhaḥ |
    stotur duroṇe subhagasya revat sṛprā karasnā dadhiṣe vapūṃṣi ||

    कृ॒धि । रत्न॑म् । सु॒ऽस॒नि॒तः॒ । धना॑नाम् । सः । घ॒ । इत् । अ॒ग्ने॒ । भ॒व॒सि॒ । यत् । सम्ऽइ॑द्धः ।
    स्तो॒तुः । दु॒रो॒णे । सु॒ऽभग॑स्य । रे॒वत् । सृ॒प्रा । क॒रस्ना॑ । द॒धि॒षे॒ । वपूं॑षि ॥

    कृधि । रत्नम् । सुऽसनितः । धनानाम् । सः । घ । इत् । अग्ने । भवसि । यत् । सम्ऽइद्धः ।
    स्तोतुः । दुरोणे । सुऽभगस्य । रेवत् । सृप्रा । करस्ना । दधिषे । वपूंषि ॥

    kṛdhí ǀ rátnam ǀ su-sanitaḥ ǀ dhánānām ǀ sáḥ ǀ gha ǀ ít ǀ agne ǀ bhavasi ǀ yát ǀ sám-iddhaḥ ǀ
    stotúḥ ǀ duroṇé ǀ su-bhágasya ǀ revát ǀ sṛprā́ ǀ karásnā ǀ dadhiṣe ǀ vápūṃṣi ǁ

    kṛdhi ǀ ratnam ǀ su-sanitaḥ ǀ dhanānām ǀ saḥ ǀ gha ǀ it ǀ agne ǀ bhavasi ǀ yat ǀ sam-iddhaḥ ǀ
    stotuḥ ǀ duroṇe ǀ su-bhagasya ǀ revat ǀ sṛprā ǀ karasnā ǀ dadhiṣe ǀ vapūṃṣi ǁ

    3.18.5 Aṣṭaka 3.1.18.5Anuvāka 3.2.37

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 3.18 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

O Fire, in our coming to thee become right-minded accomplishing our aim as a friend to a friend, as father and mother to their child; for these worlds of beings born are full of harm: burn to ashes the hostile forces that come against us. (193)

Ṛk 2

Wholly consume our inner foes, consume the self-expression of the enemy who would war against us, O lord of the riches, consume, conscious in knowledge, the powers of ignorance; let them range wide, thy ageless marching fires. (193)

Ṛk 3

I desire and offer the oblation, O Fire, with the fuel, with the pouring of the clarity, for speed, for strength. Until I have the mastery,49 adoring with the Word I lift to thee for the conquest of the hundreds this thought divine. (193)

Ṛk 4

Affirmed by our lauds rise up with thy flame of light, O son of force, found the vast expansion in us who labour at the work, found opulently in the Vishwamitras the peace and the movement, O Fire. We make bright many times over thy body. (194)

Ṛk 5

O conqueror of the riches, create for us the ecstasy, such thou becomest when thou art high kindled. Opulently in the gated house of thy felicitous adorer thou upholdest thy gliding bodies streaming their radiance. (194)