Devatā देवता

Uṣas

Ṛṣi ऋषि

Viśvāmitra Gāthina

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   उषो॒ वाजे॑न वाजिनि॒ प्रचे॑ताः॒ स्तोमं॑ जुषस्व गृण॒तो म॑घोनि ।
   पु॒रा॒णी दे॑वि युव॒तिः पुरं॑धि॒रनु॑ व्र॒तं च॑रसि विश्ववारे ॥

   उषो वाजेन वाजिनि प्रचेता स्तोमं जुषस्व गृणतो मघोनि |
   पुराणी देवि युवतिः पुरन्धिर् अनु व्रतं चरसि विश्ववारे ||

   úṣo vā́jena vājini prácetāḥ stómam juṣasva gṛṇató maghoni ǀ
   purāṇī́ devi yuvatíḥ púraṃdhiránu vratám carasi viśvavāre ǁ

   uṣo vājena vājini pracetā stomaṃ juṣasva gṛṇato maghoni |
   purāṇī devi yuvatiḥ purandhir anu vrataṃ carasi viśvavāre ||

   उषः॑ । वाजे॑न । वा॒जि॒नि॒ । प्रऽचे॑ताः । स्तोम॑म् । जु॒ष॒स्व॒ । गृ॒ण॒तः । म॒घो॒नि॒ ।
   पु॒रा॒णी । दे॒वि॒ । यु॒व॒तिः । पुर॑म्ऽधिः । अनु॑ । व्र॒तम् । च॒र॒सि॒ । वि॒श्व॒ऽवा॒रे॒ ॥

   उषः । वाजेन । वाजिनि । प्रऽचेताः । स्तोमम् । जुषस्व । गृणतः । मघोनि ।
   पुराणी । देवि । युवतिः । पुरम्ऽधिः । अनु । व्रतम् । चरसि । विश्वऽवारे ॥

   úṣaḥ ǀ vā́jena ǀ vājini ǀ prá-cetāḥ ǀ stómam ǀ juṣasva ǀ gṛṇatáḥ ǀ maghoni ǀ
   purāṇī́ ǀ devi ǀ yuvatíḥ ǀ púram-dhiḥ ǀ ánu ǀ vratám ǀ carasi ǀ viśva-vāre ǁ

   uṣaḥ ǀ vājena ǀ vājini ǀ pra-cetāḥ ǀ stomam ǀ juṣasva ǀ gṛṇataḥ ǀ maghoni ǀ
   purāṇī ǀ devi ǀ yuvatiḥ ǀ puram-dhiḥ ǀ anu ǀ vratam ǀ carasi ǀ viśva-vāre ǁ

   3.61.1 Aṣṭaka 3.4.8.1Anuvāka 3.5.84Interpretations

2. Ṛk 2

   उषो॑ दे॒व्यम॑र्त्या॒ वि भा॑हि चं॒द्रर॑था सू॒नृता॑ ई॒रयं॑ती ।
   आ त्वा॑ वहंतु सु॒यमा॑सो॒ अश्वा॒ हिर॑ण्यवर्णां पृथु॒पाज॑सो॒ ये ॥

   उषो देव्य् अमर्त्या वि भाहि चन्द्ररथा सूनृता ईरयन्ती |
   आ त्वा वहन्तु सुयमासो अश्वा हिरण्यवर्णाम् पृथुपाजसो ये ||

   úṣo devyámartyā ví bhāhi candrárathā sūnṛ́tā īráyantī ǀ
   ā́ tvā vahantu suyámāso áśvā híraṇyavarṇām pṛthupā́jaso yé ǁ

   uṣo devy amartyā vi bhāhi candrarathā sūnṛtā īrayantī |
   ā tvā vahantu suyamāso aśvā hiraṇyavarṇām pṛthupājaso ye ||

   उषः॑ । दे॒वि॒ । अम॑र्त्या । वि । भा॒हि॒ । च॒न्द्रऽर॑था । सू॒नृताः॑ । ई॒रय॑न्ती ।
   आ । त्वा॒ । व॒ह॒न्तु॒ । सु॒ऽयमा॑सः । अश्वाः॑ । हिर॑ण्यऽवर्णाम् । पृ॒थु॒ऽपाज॑सः । ये ॥

   उषः । देवि । अमर्त्या । वि । भाहि । चन्द्रऽरथा । सूनृताः । ईरयन्ती ।
   आ । त्वा । वहन्तु । सुऽयमासः । अश्वाः । हिरण्यऽवर्णाम् । पृथुऽपाजसः । ये ॥

   úṣaḥ ǀ devi ǀ ámartyā ǀ ví ǀ bhāhi ǀ candrá-rathā ǀ sūnṛ́tāḥ ǀ īráyantī ǀ
   ā́ ǀ tvā ǀ vahantu ǀ su-yámāsaḥ ǀ áśvāḥ ǀ híraṇya-varṇām ǀ pṛthu-pā́jasaḥ ǀ yé ǁ

   uṣaḥ ǀ devi ǀ amartyā ǀ vi ǀ bhāhi ǀ candra-rathā ǀ sūnṛtāḥ ǀ īrayantī ǀ
   ā ǀ tvā ǀ vahantu ǀ su-yamāsaḥ ǀ aśvāḥ ǀ hiraṇya-varṇām ǀ pṛthu-pājasaḥ ǀ ye ǁ

   3.61.2 Aṣṭaka 3.4.8.2Anuvāka 3.5.85Interpretations

3. Ṛk 3

   उषः॑ प्रती॒ची भुव॑नानि॒ विश्वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठस्य॒मृत॑स्य के॒तुः ।
   स॒मा॒नमर्थं॑ चरणी॒यमा॑ना च॒क्रमि॑व नव्य॒स्या व॑वृत्स्व ॥

   उषः प्रतीची भुवनानि विश्वोर्ध्वा तिष्ठस्य् अमृतस्य केतुः |
   समानम् अर्थं चरणीयमाना चक्रम् इव नव्यस्य् आ ववृत्स्व ||

   úṣaḥ pratīcī́ bhúvanāni víśvordhvā́ tiṣṭhasyamṛ́tasya ketúḥ ǀ
   samānámártham caraṇīyámānā cakrámiva navyasyā́ vavṛtsva ǁ

   uṣaḥ pratīcī bhuvanāni viśvordhvā tiṣṭhasy amṛtasya ketuḥ |
   samānam arthaṃ caraṇīyamānā cakram iva navyasy ā vavṛtsva ||

   उषः॑ । प्र॒ती॒ची । भुव॑नानि । विश्वा॑ । ऊ॒र्ध्वा । ति॒ष्ठ॒सि॒ । अ॒मृत॑स्य । के॒तुः ।
   स॒मा॒नम् । अर्थ॑म् । च॒र॒णी॒यमा॑ना । च॒क्रम्ऽइ॑व । न॒व्य॒सि॒ । आ । व॒वृ॒त्स्व॒ ॥

   उषः । प्रतीची । भुवनानि । विश्वा । ऊर्ध्वा । तिष्ठसि । अमृतस्य । केतुः ।
   समानम् । अर्थम् । चरणीयमाना । चक्रम्ऽइव । नव्यसि । आ । ववृत्स्व ॥

   úṣaḥ ǀ pratīcī́ ǀ bhúvanāni ǀ víśvā ǀ ūrdhvā́ ǀ tiṣṭhasi ǀ amṛ́tasya ǀ ketúḥ ǀ
   samānám ǀ ártham ǀ caraṇīyámānā ǀ cakrám-iva ǀ navyasi ǀ ā́ ǀ vavṛtsva ǁ

   uṣaḥ ǀ pratīcī ǀ bhuvanāni ǀ viśvā ǀ ūrdhvā ǀ tiṣṭhasi ǀ amṛtasya ǀ ketuḥ ǀ
   samānam ǀ artham ǀ caraṇīyamānā ǀ cakram-iva ǀ navyasi ǀ ā ǀ vavṛtsva ǁ

   3.61.3 Aṣṭaka 3.4.8.3Anuvāka 3.5.86Interpretations

4. Ṛk 4

   अव॒ स्यूमे॑व चिन्व॒ती म॒घोन्यु॒षा या॑ति॒ स्वस॑रस्य॒ पत्नी॑ ।
   स्व१॒॑र्जनं॑ती सु॒भगा॑ सु॒दंसा॒ आंता॑द्दि॒वः प॑प्रथ॒ आ पृ॑थि॒व्याः ॥

   अव स्यूमेव चिन्वती मघोन्य् उषा याति स्वसरस्य पत्नी |
   स्वर् जनन्ती सुभगा सुदंसा आन्ताद् दिवः पप्रथ आ पृथिव्याः ||

   áva syū́meva cinvatī́ maghónyuṣā́ yāti svásarasya pátnī ǀ
   svárjánantī subhágā sudáṃsā ā́ntāddiváḥ papratha ā́ pṛthivyā́ḥ ǁ

   ava syūmeva cinvatī maghony uṣā yāti svasarasya patnī |
   svar janantī subhagā sudaṃsā āntād divaḥ papratha ā pṛthivyāḥ ||

   अव॑ । स्यूम॑ऽइव । चि॒न्व॒ती । म॒घोनी॑ । उ॒षाः । या॒ति॒ । स्वस॑रस्य । पत्नी॑ ।
   स्वः॑ । जन॑न्ती । सु॒ऽभगा॑ । सु॒ऽदंसाः॑ । आ । अन्ता॑त् । दि॒वः । प॒प्र॒थे॒ । आ । पृ॒थि॒व्याः ॥

   अव । स्यूमऽइव । चिन्वती । मघोनी । उषाः । याति । स्वसरस्य । पत्नी ।
   स्वः । जनन्ती । सुऽभगा । सुऽदंसाः । आ । अन्तात् । दिवः । पप्रथे । आ । पृथिव्याः ॥

   áva ǀ syū́ma-iva ǀ cinvatī́ ǀ maghónī ǀ uṣā́ḥ ǀ yāti ǀ svásarasya ǀ pátnī ǀ
   sváḥ ǀ jánantī ǀ su-bhágā ǀ su-dáṃsāḥ ǀ ā́ ǀ ántāt ǀ diváḥ ǀ paprathe ǀ ā́ ǀ pṛthivyā́ḥ ǁ

   ava ǀ syūma-iva ǀ cinvatī ǀ maghonī ǀ uṣāḥ ǀ yāti ǀ svasarasya ǀ patnī ǀ
   svaḥ ǀ janantī ǀ su-bhagā ǀ su-daṃsāḥ ǀ ā ǀ antāt ǀ divaḥ ǀ paprathe ǀ ā ǀ pṛthivyāḥ ǁ

   3.61.4 Aṣṭaka 3.4.8.4Anuvāka 3.5.87Interpretations

5. Ṛk 5

   अच्छा॑ वो दे॒वीमु॒षसं॑ विभा॒तीं प्र वो॑ भरध्वं॒ नम॑सा सुवृ॒क्तिं ।
   ऊ॒र्ध्वं म॑धु॒धा दि॒वि पाजो॑ अश्रे॒त्प्र रो॑च॒ना रु॑रुचे र॒ण्वसं॑दृक् ॥

   अच्छा वो देवीम् उषसं विभातीम् प्र वो भरध्वं नमसा सुवृक्तिम् |
   ऊर्ध्वम् मधुधा दिवि पाजो अश्रेत् प्र रोचना रुरुचे रण्वसंदृक् ||

   ácchā vo devī́muṣásam vibhātī́m prá vo bharadhvam námasā suvṛktím ǀ
   ūrdhvám madhudhā́ diví pā́jo aśretprá rocanā́ ruruce raṇvásaṃdṛk ǁ

   acchā vo devīm uṣasaṃ vibhātīm pra vo bharadhvaṃ namasā suvṛktim |
   ūrdhvam madhudhā divi pājo aśret pra rocanā ruruce raṇvasaṃdṛk ||

   अच्छ॑ । वः॒ । दे॒वीम् । उ॒षस॑म् । वि॒ऽभा॒तीम् । प्र । वः॒ । भ॒र॒ध्व॒म् । नम॑सा । सु॒ऽवृ॒क्तिम् ।
   ऊ॒र्ध्वम् । म॒धु॒धा । दि॒वि । पाजः॑ । अ॒श्रे॒त् । प्र । रो॒च॒ना । रु॒रु॒चे॒ । र॒ण्वऽस॑न्दृक् ॥

   अच्छ । वः । देवीम् । उषसम् । विऽभातीम् । प्र । वः । भरध्वम् । नमसा । सुऽवृक्तिम् ।
   ऊर्ध्वम् । मधुधा । दिवि । पाजः । अश्रेत् । प्र । रोचना । रुरुचे । रण्वऽसन्दृक् ॥

   áccha ǀ vaḥ ǀ devī́m ǀ uṣásam ǀ vi-bhātī́m ǀ prá ǀ vaḥ ǀ bharadhvam ǀ námasā ǀ su-vṛktím ǀ
   ūrdhvám ǀ madhudhā́ ǀ diví ǀ pā́jaḥ ǀ aśret ǀ prá ǀ rocanā́ ǀ ruruce ǀ raṇvá-sandṛk ǁ

   accha ǀ vaḥ ǀ devīm ǀ uṣasam ǀ vi-bhātīm ǀ pra ǀ vaḥ ǀ bharadhvam ǀ namasā ǀ su-vṛktim ǀ
   ūrdhvam ǀ madhudhā ǀ divi ǀ pājaḥ ǀ aśret ǀ pra ǀ rocanā ǀ ruruce ǀ raṇva-sandṛk ǁ

   3.61.5 Aṣṭaka 3.4.8.5Anuvāka 3.5.88Interpretations

6. Ṛk 6

   ऋ॒ताव॑री दि॒वो अ॒र्कैर॑बो॒ध्या रे॒वती॒ रोद॑सी चि॒त्रम॑स्थात् ।
   आ॒य॒तीम॑ग्न उ॒षसं॑ विभा॒तीं वा॒ममे॑षि॒ द्रवि॑णं॒ भिक्ष॑माणः ॥

   ऋतावरी दिवो अर्कैर् अबोध्य् आ रेवती रोदसी चित्रम् अस्थात् |
   आयतीम् अग्न उषसं विभातीं वामम् एषि द्रविणम् भिक्षमाणः ||

   ṛtā́varī divó arkáirabodhyā́ revátī ródasī citrámasthāt ǀ
   āyatī́magna uṣásam vibhātī́m vāmámeṣi dráviṇam bhíkṣamāṇaḥ ǁ

   ṛtāvarī divo arkair abodhy ā revatī rodasī citram asthāt |
   āyatīm agna uṣasaṃ vibhātīṃ vāmam eṣi draviṇam bhikṣamāṇaḥ ||

   ऋ॒तऽव॑री । दि॒वः । अ॒र्कैः । अ॒बो॒धि॒ । आ । रे॒वती॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । चि॒त्रम् । अ॒स्था॒त् ।
   आ॒ऽय॒तीम् । अ॒ग्ने॒ । उ॒षस॑म् । वि॒ऽभा॒तीम् । वा॒मम् । ए॒षि॒ । द्रवि॑णम् । भिक्ष॑माणः ॥

   ऋतऽवरी । दिवः । अर्कैः । अबोधि । आ । रेवती । रोदसी इति । चित्रम् । अस्थात् ।
   आऽयतीम् । अग्ने । उषसम् । विऽभातीम् । वामम् । एषि । द्रविणम् । भिक्षमाणः ॥

   ṛtá-varī ǀ diváḥ ǀ arkáiḥ ǀ abodhi ǀ ā́ ǀ revátī ǀ ródasī íti ǀ citrám ǀ asthāt ǀ
   ā-yatī́m ǀ agne ǀ uṣásam ǀ vi-bhātī́m ǀ vāmám ǀ eṣi ǀ dráviṇam ǀ bhíkṣamāṇaḥ ǁ

   ṛta-varī ǀ divaḥ ǀ arkaiḥ ǀ abodhi ǀ ā ǀ revatī ǀ rodasī iti ǀ citram ǀ asthāt ǀ
   ā-yatīm ǀ agne ǀ uṣasam ǀ vi-bhātīm ǀ vāmam ǀ eṣi ǀ draviṇam ǀ bhikṣamāṇaḥ ǁ

   3.61.6 Aṣṭaka 3.4.8.6Anuvāka 3.5.89Interpretations

7. Ṛk 7

   ऋ॒तस्य॑ बु॒ध्न उ॒षसा॑मिष॒ण्यन्वृषा॑ म॒ही रोद॑सी॒ आ वि॑वेश ।
   म॒ही मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य मा॒या चं॒द्रेव॑ भा॒नुं वि द॑धे पुरु॒त्रा ॥

   ऋतस्य बुध्न उषसाम् इषण्यन् वृषा मही रोदसी आ विवेश |
   मही मित्रस्य वरुणस्य माया चन्द्रेव भानुं वि दधे पुरुत्रा ||

   ṛtásya budhná uṣásāmiṣaṇyánvṛ́ṣā mahī́ ródasī ā́ viveśa ǀ
   mahī́ mitrásya váruṇasya māyā́ candréva bhānúm ví dadhe purutrā́ ǁ

   ṛtasya budhna uṣasām iṣaṇyan vṛṣā mahī rodasī ā viveśa |
   mahī mitrasya varuṇasya māyā candreva bhānuṃ vi dadhe purutrā ||

   ऋ॒तस्य॑ । बु॒ध्ने । उ॒षसा॑म् । इ॒ष॒ण्यन् । वृषा॑ । म॒ही इति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । आ । वि॒वे॒श॒ ।
   म॒ही । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । मा॒या । च॒न्द्राऽइ॑व । भा॒नुम् । वि । द॒धे॒ । पु॒रु॒ऽत्रा ॥

   ऋतस्य । बुध्ने । उषसाम् । इषण्यन् । वृषा । मही इति । रोदसी इति । आ । विवेश ।
   मही । मित्रस्य । वरुणस्य । माया । चन्द्राऽइव । भानुम् । वि । दधे । पुरुऽत्रा ॥

   ṛtásya ǀ budhné ǀ uṣásām ǀ iṣaṇyán ǀ vṛ́ṣā ǀ mahī́ íti ǀ ródasī íti ǀ ā́ ǀ viveśa ǀ
   mahī́ ǀ mitrásya ǀ váruṇasya ǀ māyā́ ǀ candrā́-iva ǀ bhānúm ǀ ví ǀ dadhe ǀ puru-trā́ ǁ

   ṛtasya ǀ budhne ǀ uṣasām ǀ iṣaṇyan ǀ vṛṣā ǀ mahī iti ǀ rodasī iti ǀ ā ǀ viveśa ǀ
   mahī ǀ mitrasya ǀ varuṇasya ǀ māyā ǀ candrā-iva ǀ bhānum ǀ vi ǀ dadhe ǀ puru-trā ǁ

   3.61.7 Aṣṭaka 3.4.8.7Anuvāka 3.5.90Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.