Devatā देवता

1: Indra, Parvata; 2-14, 21-24: Indra; 15, 16: Vāc Sasarparī; 17-20: Parts Of The Chariot

Ṛṣi ऋषि

Viśvāmitra Gāthina

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh, Anuṣṭubh, Jagatī, Gāyatrī, Bṛhatī

1. Ṛk 1

   इंद्रा॑पर्वता बृह॒ता रथे॑न वा॒मीरिष॒ आ व॑हतं सु॒वीराः॑ ।
   वी॒तं ह॒व्यान्य॑ध्व॒रेषु॑ देवा॒ वर्धे॑थां गी॒र्भिरिळ॑या॒ मदं॑ता ॥

   इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीर् इष आ वहतं सुवीराः |
   वीतं हव्यान्य् अध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिर् इऌअया मदन्ता ||

   índrāparvatā bṛhatā́ ráthena vāmī́ríṣa ā́ vahatam suvī́rāḥ ǀ
   vītám havyā́nyadhvaréṣu devā várdhethām gīrbhíríḷayā mádantā ǁ

   indrāparvatā bṛhatā rathena vāmīr iṣa ā vahataṃ suvīrāḥ |
   vītaṃ havyāny adhvareṣu devā vardhethāṃ gīrbhir iḷayā madantā ||

   इन्द्रा॑पर्वता । बृ॒ह॒ता । रथे॑न । वा॒मीः । इषः॑ । आ । व॒ह॒त॒म् । सु॒ऽवीराः॑ ।
   वी॒तम् । ह॒व्यानि॑ । अ॒ध्व॒रेषु॑ । दे॒वा॒ । वर्धे॑थाम् । गीः॒ऽभिः । इळ॑या । मद॑न्ता ॥

   इन्द्रापर्वता । बृहता । रथेन । वामीः । इषः । आ । वहतम् । सुऽवीराः ।
   वीतम् । हव्यानि । अध्वरेषु । देवा । वर्धेथाम् । गीःऽभिः । इळया । मदन्ता ॥

   índrāparvatā ǀ bṛhatā́ ǀ ráthena ǀ vāmī́ḥ ǀ íṣaḥ ǀ ā́ ǀ vahatam ǀ su-vī́rāḥ ǀ
   vītám ǀ havyā́ni ǀ adhvaréṣu ǀ devā ǀ várdhethām ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ íḷayā ǀ mádantā ǁ

   indrāparvatā ǀ bṛhatā ǀ rathena ǀ vāmīḥ ǀ iṣaḥ ǀ ā ǀ vahatam ǀ su-vīrāḥ ǀ
   vītam ǀ havyāni ǀ adhvareṣu ǀ devā ǀ vardhethām ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ iḷayā ǀ madantā ǁ

   3.53.1 Aṣṭaka 3.3.19.1Anuvāka 3.4.100Interpretations

2. Ṛk 2

   तिष्ठा॒ सु कं॑ मघव॒न्मा परा॑ गाः॒ सोम॑स्य॒ नु त्वा॒ सुषु॑तस्य यक्षि ।
   पि॒तुर्न पु॒त्रः सिच॒मा र॑भे त॒ इंद्र॒ स्वादि॑ष्ठया गि॒रा श॑चीवः ॥

   तिष्ठा सु कम् मघवन् मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि |
   पितुर् न पुत्रः सिचम् आ रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ||

   tíṣṭhā sú kam maghavanmā́ párā gāḥ sómasya nú tvā súṣutasya yakṣi ǀ
   pitúrná putráḥ sícamā́ rabhe ta índra svā́diṣṭhayā girā́ śacīvaḥ ǁ

   tiṣṭhā su kam maghavan mā parā gāḥ somasya nu tvā suṣutasya yakṣi |
   pitur na putraḥ sicam ā rabhe ta indra svādiṣṭhayā girā śacīvaḥ ||

   तिष्ठ॑ । सु । क॒म् । म॒घ॒ऽव॒न् । मा । परा॑ । गाः॒ । सोम॑स्य । नु । त्वा॒ । सुऽसु॑तस्य । य॒क्षि॒ ।
   पि॒तुः । न । पु॒त्रः । सिच॑म् । आ । र॒भे॒ । ते॒ । इन्द्र॑ । स्वादि॑ष्ठया । गि॒रा । श॒ची॒ऽवः॒ ॥

   तिष्ठ । सु । कम् । मघऽवन् । मा । परा । गाः । सोमस्य । नु । त्वा । सुऽसुतस्य । यक्षि ।
   पितुः । न । पुत्रः । सिचम् । आ । रभे । ते । इन्द्र । स्वादिष्ठया । गिरा । शचीऽवः ॥

   tíṣṭha ǀ sú ǀ kam ǀ magha-van ǀ mā́ ǀ párā ǀ gāḥ ǀ sómasya ǀ nú ǀ tvā ǀ sú-sutasya ǀ yakṣi ǀ
   pitúḥ ǀ ná ǀ putráḥ ǀ sícam ǀ ā́ ǀ rabhe ǀ te ǀ índra ǀ svā́diṣṭhayā ǀ girā́ ǀ śacī-vaḥ ǁ

   tiṣṭha ǀ su ǀ kam ǀ magha-van ǀ mā ǀ parā ǀ gāḥ ǀ somasya ǀ nu ǀ tvā ǀ su-sutasya ǀ yakṣi ǀ
   pituḥ ǀ na ǀ putraḥ ǀ sicam ǀ ā ǀ rabhe ǀ te ǀ indra ǀ svādiṣṭhayā ǀ girā ǀ śacī-vaḥ ǁ

   3.53.2 Aṣṭaka 3.3.19.2Anuvāka 3.4.101Interpretations

3. Ṛk 3

   शंसा॑वाध्वर्यो॒ प्रति॑ मे गृणी॒हींद्रा॑य॒ वाहः॑ कृणवाव॒ जुष्टं॑ ।
   एदं ब॒र्हिर्यज॑मानस्य सी॒दाथा॑ च भूदु॒क्थमिंद्रा॑य श॒स्तं ॥

   शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् |
   एदम् बर्हिर् यजमानस्य सीदाथा च भूद् उक्थम् इन्द्राय शस्तम् ||

   śáṃsāvādhvaryo práti me gṛṇīhī́ndrāya vā́haḥ kṛṇavāva júṣṭam ǀ
   édám barhíryájamānasya sīdā́thā ca bhūdukthámíndrāya śastám ǁ

   śaṃsāvādhvaryo prati me gṛṇīhīndrāya vāhaḥ kṛṇavāva juṣṭam |
   edam barhir yajamānasya sīdāthā ca bhūd uktham indrāya śastam ||

   शंसा॑व । अ॒ध्व॒र्यो॒ इति॑ । प्रति॑ । मे॒ । गृ॒णी॒हि॒ । इन्द्रा॑य । वाहः॑ । कृ॒ण॒वा॒व॒ । जुष्ट॑म् ।
   आ । इ॒दम् । ब॒र्हिः । यज॑मानस्य । सी॒द॒ । अथ॑ । च॒ । भू॒त् । उ॒क्थम् । इन्द्रा॑य । श॒स्तम् ॥

   शंसाव । अध्वर्यो इति । प्रति । मे । गृणीहि । इन्द्राय । वाहः । कृणवाव । जुष्टम् ।
   आ । इदम् । बर्हिः । यजमानस्य । सीद । अथ । च । भूत् । उक्थम् । इन्द्राय । शस्तम् ॥

   śáṃsāva ǀ adhvaryo íti ǀ práti ǀ me ǀ gṛṇīhi ǀ índrāya ǀ vā́haḥ ǀ kṛṇavāva ǀ júṣṭam ǀ
   ā́ ǀ idám ǀ barhíḥ ǀ yájamānasya ǀ sīda ǀ átha ǀ ca ǀ bhūt ǀ ukthám ǀ índrāya ǀ śastám ǁ

   śaṃsāva ǀ adhvaryo iti ǀ prati ǀ me ǀ gṛṇīhi ǀ indrāya ǀ vāhaḥ ǀ kṛṇavāva ǀ juṣṭam ǀ
   ā ǀ idam ǀ barhiḥ ǀ yajamānasya ǀ sīda ǀ atha ǀ ca ǀ bhūt ǀ uktham ǀ indrāya ǀ śastam ǁ

   3.53.3 Aṣṭaka 3.3.19.3Anuvāka 3.4.102Interpretations

4. Ṛk 4

   जा॒येदस्तं॑ मघव॒न्त्सेदु॒ योनि॒स्तदित्त्वा॑ यु॒क्ता हर॑यो वहंतु ।
   य॒दा क॒दा च॑ सु॒नवा॑म॒ सोम॑म॒ग्निष्ट्वा॑ दू॒तो ध॑न्वा॒त्यच्छ॑ ॥

   जायेद् अस्तम् मघवन् सेद् उ योनिस् तद् इत् त्वा युक्ता हरयो वहन्तु |
   यदा कदा च सुनवाम सोमम् अग्निष् ट्वा दूतो धन्वात्य् अच्छ ||

   jāyédástam maghavantsédu yónistádíttvā yuktā́ hárayo vahantu ǀ
   yadā́ kadā́ ca sunávāma sómamagníṣṭvā dūtó dhanvātyáccha ǁ

   jāyed astam maghavan sed u yonis tad it tvā yuktā harayo vahantu |
   yadā kadā ca sunavāma somam agniṣ ṭvā dūto dhanvāty accha ||

   जा॒या । इत् । अस्त॑म् । म॒घ॒ऽव॒न् । सा । इत् । ऊं॒ इति॑ । योनिः॑ । तत् । इत् । त्वा॒ । यु॒क्ताः । हर॑यः । व॒ह॒न्तु॒ ।
   य॒दा । क॒दा । च॒ । सु॒नवा॑म । सोम॑म् । अ॒ग्निः । त्वा॒ । दू॒तः । ध॒न्वा॒ति॒ । अच्छ॑ ॥

   जाया । इत् । अस्तम् । मघऽवन् । सा । इत् । ऊं इति । योनिः । तत् । इत् । त्वा । युक्ताः । हरयः । वहन्तु ।
   यदा । कदा । च । सुनवाम । सोमम् । अग्निः । त्वा । दूतः । धन्वाति । अच्छ ॥

   jāyā́ ǀ ít ǀ ástam ǀ magha-van ǀ sā́ ǀ ít ǀ ūṃ íti ǀ yóniḥ ǀ tát ǀ ít ǀ tvā ǀ yuktā́ḥ ǀ hárayaḥ ǀ vahantu ǀ
   yadā́ ǀ kadā́ ǀ ca ǀ sunávāma ǀ sómam ǀ agníḥ ǀ tvā ǀ dūtáḥ ǀ dhanvāti ǀ áccha ǁ

   jāyā ǀ it ǀ astam ǀ magha-van ǀ sā ǀ it ǀ ūṃ iti ǀ yoniḥ ǀ tat ǀ it ǀ tvā ǀ yuktāḥ ǀ harayaḥ ǀ vahantu ǀ
   yadā ǀ kadā ǀ ca ǀ sunavāma ǀ somam ǀ agniḥ ǀ tvā ǀ dūtaḥ ǀ dhanvāti ǀ accha ǁ

   3.53.4 Aṣṭaka 3.3.19.4Anuvāka 3.4.103Interpretations

5. Ṛk 5

   परा॑ याहि मघव॒न्ना च॑ या॒हींद्र॑ भ्रातरुभ॒यत्रा॑ ते॒ अर्थं॑ ।
   यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ रास॑भस्य ॥

   परा याहि मघवन्न् आ च याहीन्द्र भ्रातर् उभयत्रा ते अर्थम् |
   यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ||

   párā yāhi maghavannā́ ca yāhī́ndra bhrātarubhayátrā te ártham ǀ
   yátrā ráthasya bṛható nidhā́nam vimócanam vājíno rā́sabhasya ǁ

   parā yāhi maghavann ā ca yāhīndra bhrātar ubhayatrā te artham |
   yatrā rathasya bṛhato nidhānaṃ vimocanaṃ vājino rāsabhasya ||

   परा॑ । या॒हि॒ । म॒घ॒ऽव॒न् । आ । च॒ । या॒हि॒ । इन्द्र॑ । भ्रा॒तः॒ । उ॒भ॒यत्र॑ । ते॒ । अर्थ॑म् ।
   यत्र॑ । रथ॑स्य । बृ॒ह॒तः । नि॒ऽधान॑म् । वि॒ऽमोच॑नम् । वा॒जिनः॑ । रास॑भस्य ॥

   परा । याहि । मघऽवन् । आ । च । याहि । इन्द्र । भ्रातः । उभयत्र । ते । अर्थम् ।
   यत्र । रथस्य । बृहतः । निऽधानम् । विऽमोचनम् । वाजिनः । रासभस्य ॥

   párā ǀ yāhi ǀ magha-van ǀ ā́ ǀ ca ǀ yāhi ǀ índra ǀ bhrātaḥ ǀ ubhayátra ǀ te ǀ ártham ǀ
   yátra ǀ ráthasya ǀ bṛhatáḥ ǀ ni-dhā́nam ǀ vi-mócanam ǀ vājínaḥ ǀ rā́sabhasya ǁ

   parā ǀ yāhi ǀ magha-van ǀ ā ǀ ca ǀ yāhi ǀ indra ǀ bhrātaḥ ǀ ubhayatra ǀ te ǀ artham ǀ
   yatra ǀ rathasya ǀ bṛhataḥ ǀ ni-dhānam ǀ vi-mocanam ǀ vājinaḥ ǀ rāsabhasya ǁ

   3.53.5 Aṣṭaka 3.3.19.5Anuvāka 3.4.104Interpretations

6. Ṛk 6

   अपाः॒ सोम॒मस्त॑मिंद्र॒ प्र या॑हि कल्या॒णीर्जा॒या सु॒रणं॑ गृ॒हे ते॑ ।
   यत्रा॒ रथ॑स्य बृह॒तो नि॒धानं॑ वि॒मोच॑नं वा॒जिनो॒ दक्षि॑णावत् ॥

   अपाः सोमम् अस्तम् इन्द्र प्र याहि कल्याणीर् जाया सुरणं गृहे ते |
   यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ||

   ápāḥ sómamástamindra prá yāhi kalyāṇī́rjāyā́ suráṇam gṛhé te ǀ
   yátrā ráthasya bṛható nidhā́nam vimócanam vājíno dákṣiṇāvat ǁ

   apāḥ somam astam indra pra yāhi kalyāṇīr jāyā suraṇaṃ gṛhe te |
   yatrā rathasya bṛhato nidhānaṃ vimocanaṃ vājino dakṣiṇāvat ||

   अपाः॑ । सोम॑म् । अस्त॑म् । इ॒न्द्र॒ । प्र । या॒हि॒ । क॒ल्या॒णीः । जा॒या । सु॒ऽरण॑म् । गृ॒हे । ते॒ ।
   यत्र॑ । रथ॑स्य । बृ॒ह॒तः । नि॒ऽधान॑म् । वि॒ऽमोच॑नम् । वा॒जिनः॑ । दक्षि॑णाऽवत् ॥

   अपाः । सोमम् । अस्तम् । इन्द्र । प्र । याहि । कल्याणीः । जाया । सुऽरणम् । गृहे । ते ।
   यत्र । रथस्य । बृहतः । निऽधानम् । विऽमोचनम् । वाजिनः । दक्षिणाऽवत् ॥

   ápāḥ ǀ sómam ǀ ástam ǀ indra ǀ prá ǀ yāhi ǀ kalyāṇī́ḥ ǀ jāyā́ ǀ su-ráṇam ǀ gṛhé ǀ te ǀ
   yátra ǀ ráthasya ǀ bṛhatáḥ ǀ ni-dhā́nam ǀ vi-mócanam ǀ vājínaḥ ǀ dákṣiṇā-vat ǁ

   apāḥ ǀ somam ǀ astam ǀ indra ǀ pra ǀ yāhi ǀ kalyāṇīḥ ǀ jāyā ǀ su-raṇam ǀ gṛhe ǀ te ǀ
   yatra ǀ rathasya ǀ bṛhataḥ ǀ ni-dhānam ǀ vi-mocanam ǀ vājinaḥ ǀ dakṣiṇā-vat ǁ

   3.53.6 Aṣṭaka 3.3.20.1Anuvāka 3.4.105Interpretations

7. Ṛk 7

   इ॒मे भो॒जा अंगि॑रसो॒ विरू॑पा दि॒वस्पु॒त्रासो॒ असु॑रस्य वी॒राः ।
   वि॒श्वामि॑त्राय॒ दद॑तो म॒घानि॑ सहस्रसा॒वे प्र ति॑रंत॒ आयुः॑ ॥

   इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस् पुत्रासो असुरस्य वीराः |
   विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ||

   imé bhojā́ áṅgiraso vírūpā divásputrā́so ásurasya vīrā́ḥ ǀ
   viśvā́mitrāya dádato maghā́ni sahasrasāvé prá tiranta ā́yuḥ ǁ

   ime bhojā aṅgiraso virūpā divas putrāso asurasya vīrāḥ |
   viśvāmitrāya dadato maghāni sahasrasāve pra tiranta āyuḥ ||

   इ॒मे । भो॒जाः । अङ्गि॑रसः । विऽरू॑पाः । दि॒वः । पु॒त्रासः॑ । असु॑रस्य । वी॒राः ।
   वि॒श्वामि॑त्राय । दद॑तः । म॒घानि॑ । स॒ह॒स्र॒ऽसा॒वे । प्र । ति॒र॒न्ते॒ । आयुः॑ ॥

   इमे । भोजाः । अङ्गिरसः । विऽरूपाः । दिवः । पुत्रासः । असुरस्य । वीराः ।
   विश्वामित्राय । ददतः । मघानि । सहस्रऽसावे । प्र । तिरन्ते । आयुः ॥

   imé ǀ bhojā́ḥ ǀ áṅgirasaḥ ǀ ví-rūpāḥ ǀ diváḥ ǀ putrā́saḥ ǀ ásurasya ǀ vīrā́ḥ ǀ
   viśvā́mitrāya ǀ dádataḥ ǀ maghā́ni ǀ sahasra-sāvé ǀ prá ǀ tirante ǀ ā́yuḥ ǁ

   ime ǀ bhojāḥ ǀ aṅgirasaḥ ǀ vi-rūpāḥ ǀ divaḥ ǀ putrāsaḥ ǀ asurasya ǀ vīrāḥ ǀ
   viśvāmitrāya ǀ dadataḥ ǀ maghāni ǀ sahasra-sāve ǀ pra ǀ tirante ǀ āyuḥ ǁ

   3.53.7 Aṣṭaka 3.3.20.2Anuvāka 3.4.106Interpretations

8. Ṛk 8

   रू॒पंरू॑पं म॒घवा॑ बोभवीति मा॒याः कृ॑ण्वा॒नस्त॒न्वं१॒॑ परि॒ स्वां ।
   त्रिर्यद्दि॒वः परि॑ मुहू॒र्तमागा॒त्स्वैर्मंत्रै॒रनृ॑तुपा ऋ॒तावा॑ ॥

   रूपं-रूपम् मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस् तन्वम् परि स्वाम् |
   त्रिर् यद् दिवः परि मुहूर्तम् आगात् स्वैर् मन्त्रैर् अनृतुपा ऋतावा ||

   rūpáṃrūpam maghávā bobhavīti māyā́ḥ kṛṇvānástanvám pári svā́m ǀ
   tríryáddiváḥ pári muhūrtámā́gātsváirmántrairánṛtupā ṛtā́vā ǁ

   rūpaṃ-rūpam maghavā bobhavīti māyāḥ kṛṇvānas tanvam pari svām |
   trir yad divaḥ pari muhūrtam āgāt svair mantrair anṛtupā ṛtāvā ||

   रू॒पम्ऽरू॑पम् । म॒घऽवा॑ । बो॒भ॒वी॒ति॒ । मा॒याः । कृ॒ण्वा॒नः । त॒न्व॑म् । परि॑ । स्वाम् ।
   त्रिः । यत् । दि॒वः । परि॑ । मु॒हू॒र्तम् । आ । अगा॑त् । स्वैः । मन्त्रैः॑ । अनृ॑तुऽपाः । ऋ॒तऽवा॑ ॥

   रूपम्ऽरूपम् । मघऽवा । बोभवीति । मायाः । कृण्वानः । तन्वम् । परि । स्वाम् ।
   त्रिः । यत् । दिवः । परि । मुहूर्तम् । आ । अगात् । स्वैः । मन्त्रैः । अनृतुऽपाः । ऋतऽवा ॥

   rūpám-rūpam ǀ maghá-vā ǀ bobhavīti ǀ māyā́ḥ ǀ kṛṇvānáḥ ǀ tanvám ǀ pári ǀ svā́m ǀ
   tríḥ ǀ yát ǀ diváḥ ǀ pári ǀ muhūrtám ǀ ā́ ǀ ágāt ǀ sváiḥ ǀ mántraiḥ ǀ ánṛtu-pāḥ ǀ ṛtá-vā ǁ

   rūpam-rūpam ǀ magha-vā ǀ bobhavīti ǀ māyāḥ ǀ kṛṇvānaḥ ǀ tanvam ǀ pari ǀ svām ǀ
   triḥ ǀ yat ǀ divaḥ ǀ pari ǀ muhūrtam ǀ ā ǀ agāt ǀ svaiḥ ǀ mantraiḥ ǀ anṛtu-pāḥ ǀ ṛta-vā ǁ

   3.53.8 Aṣṭaka 3.3.20.3Anuvāka 3.4.107Interpretations

9. Ṛk 9

   म॒हाँ ऋषि॑र्देव॒जा दे॒वजू॒तोऽस्त॑भ्ना॒त्सिंधु॑मर्ण॒वं नृ॒चक्षाः॑ ।
   वि॒श्वामि॑त्रो॒ यदव॑हत्सु॒दास॒मप्रि॑यायत कुशि॒केभि॒रिंद्रः॑ ॥

   महां ऋषिर् देवजा देवजूतो ऽस्तभ्नात् सिन्धुम् अर्णवं नृचक्षाः |
   विश्वामित्रो यद् अवहत् सुदासम् अप्रियायत कुशिकेभिर् इन्द्रः ||

   mahā́m̐ ṛ́ṣirdevajā́ devájūtó’stabhnātsíndhumarṇavám nṛcákṣāḥ ǀ
   viśvā́mitro yádávahatsudā́samápriyāyata kuśikébhiríndraḥ ǁ

   mahāṃ ṛṣir devajā devajūto 'stabhnāt sindhum arṇavaṃ nṛcakṣāḥ |
   viśvāmitro yad avahat sudāsam apriyāyata kuśikebhir indraḥ ||

   म॒हान् । ऋषिः॑ । दे॒व॒ऽजाः । दे॒वऽजू॑तः । अस्त॑भ्नात् । सिन्धु॑म् । अ॒र्ण॒वम् । नृ॒ऽचक्षाः॑ ।
   वि॒श्वामि॑त्रः । यत् । अव॑हत् । सु॒ऽदास॑म् । अप्रि॑यायत । कु॒शि॒केभिः॑ । इन्द्रः॑ ॥

   महान् । ऋषिः । देवऽजाः । देवऽजूतः । अस्तभ्नात् । सिन्धुम् । अर्णवम् । नृऽचक्षाः ।
   विश्वामित्रः । यत् । अवहत् । सुऽदासम् । अप्रियायत । कुशिकेभिः । इन्द्रः ॥

   mahā́n ǀ ṛ́ṣiḥ ǀ deva-jā́ḥ ǀ devá-jūtaḥ ǀ ástabhnāt ǀ síndhum ǀ arṇavám ǀ nṛ-cákṣāḥ ǀ
   viśvā́mitraḥ ǀ yát ǀ ávahat ǀ su-dā́sam ǀ ápriyāyata ǀ kuśikébhiḥ ǀ índraḥ ǁ

   mahān ǀ ṛṣiḥ ǀ deva-jāḥ ǀ deva-jūtaḥ ǀ astabhnāt ǀ sindhum ǀ arṇavam ǀ nṛ-cakṣāḥ ǀ
   viśvāmitraḥ ǀ yat ǀ avahat ǀ su-dāsam ǀ apriyāyata ǀ kuśikebhiḥ ǀ indraḥ ǁ

   3.53.9 Aṣṭaka 3.3.20.4Anuvāka 3.4.108Interpretations

10. Ṛk 10

    हं॒सा इ॑व कृणुथ॒ श्लोक॒मद्रि॑भि॒र्मदं॑तो गी॒र्भिर॑ध्व॒रे सु॒ते सचा॑ ।
    दे॒वेभि॑र्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो॒ वि पि॑बध्वं कुशिकाः सो॒म्यं मधु॑ ॥

    हंसा इव कृणुथ श्लोकम् अद्रिभिर् मदन्तो गीर्भिर् अध्वरे सुते सचा |
    देवेभिर् विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यम् मधु ||

    haṃsā́ iva kṛṇutha ślókamádribhirmádanto gīrbhíradhvaré suté sácā ǀ
    devébhirviprā ṛṣayo nṛcakṣaso ví pibadhvam kuśikāḥ somyám mádhu ǁ

    haṃsā iva kṛṇutha ślokam adribhir madanto gīrbhir adhvare sute sacā |
    devebhir viprā ṛṣayo nṛcakṣaso vi pibadhvaṃ kuśikāḥ somyam madhu ||

    हं॒साःऽइ॑व । कृ॒णु॒थ॒ । श्लोक॑म् । अद्रि॑ऽभिः । मद॑न्तः । गीः॒ऽभिः । अ॒ध्व॒रे । सु॒ते । सचा॑ ।
    दे॒वेभिः॑ । वि॒प्राः॒ । ऋ॒ष॒यः॒ । नृ॒ऽच॒क्ष॒सः॒ । वि । पि॒ब॒ध्व॒म् । कु॒शि॒काः॒ । सो॒म्यम् । मधु॑ ॥

    हंसाःऽइव । कृणुथ । श्लोकम् । अद्रिऽभिः । मदन्तः । गीःऽभिः । अध्वरे । सुते । सचा ।
    देवेभिः । विप्राः । ऋषयः । नृऽचक्षसः । वि । पिबध्वम् । कुशिकाः । सोम्यम् । मधु ॥

    haṃsā́ḥ-iva ǀ kṛṇutha ǀ ślókam ǀ ádri-bhiḥ ǀ mádantaḥ ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ adhvaré ǀ suté ǀ sácā ǀ
    devébhiḥ ǀ viprāḥ ǀ ṛṣayaḥ ǀ nṛ-cakṣasaḥ ǀ ví ǀ pibadhvam ǀ kuśikāḥ ǀ somyám ǀ mádhu ǁ

    haṃsāḥ-iva ǀ kṛṇutha ǀ ślokam ǀ adri-bhiḥ ǀ madantaḥ ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ adhvare ǀ sute ǀ sacā ǀ
    devebhiḥ ǀ viprāḥ ǀ ṛṣayaḥ ǀ nṛ-cakṣasaḥ ǀ vi ǀ pibadhvam ǀ kuśikāḥ ǀ somyam ǀ madhu ǁ

    3.53.10 Aṣṭaka 3.3.20.5Anuvāka 3.4.109Interpretations

11. Ṛk 11

    उप॒ प्रेत॑ कुशिकाश्चे॒तय॑ध्व॒मश्वं॑ रा॒ये प्र मुं॑चता सु॒दासः॑ ।
    राजा॑ वृ॒त्रं जं॑घन॒त्प्रागपा॒गुद॒गथा॑ यजाते॒ वर॒ आ पृ॑थि॒व्याः ॥

    उप प्रेत कुशिकाश् चेतयध्वम् अश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः |
    राजा वृत्रं जङ्घनत् प्राग् अपाग् उदग् अथा यजाते वर आ पृथिव्याः ||

    úpa préta kuśikāścetáyadhvamáśvam rāyé prá muñcatā sudā́saḥ ǀ
    rā́jā vṛtrám jaṅghanatprā́gápāgúdagáthā yajāte vára ā́ pṛthivyā́ḥ ǁ

    upa preta kuśikāś cetayadhvam aśvaṃ rāye pra muñcatā sudāsaḥ |
    rājā vṛtraṃ jaṅghanat prāg apāg udag athā yajāte vara ā pṛthivyāḥ ||

    उप॑ । प्र । इ॒त॒ । कु॒शि॒काः॒ । चे॒तय॑ध्वम् । अश्व॑म् । रा॒ये । प्र । मु॒ञ्च॒त॒ । सु॒ऽदासः॑ ।
    राजा॑ । वृ॒त्रम् । ज॒ङ्घ॒न॒त् । प्राक् । अपा॑क् । उद॑क् । अथ॑ । य॒जा॒ते॒ । वरे॑ । आ । पृ॒थि॒व्याः ॥

    उप । प्र । इत । कुशिकाः । चेतयध्वम् । अश्वम् । राये । प्र । मुञ्चत । सुऽदासः ।
    राजा । वृत्रम् । जङ्घनत् । प्राक् । अपाक् । उदक् । अथ । यजाते । वरे । आ । पृथिव्याः ॥

    úpa ǀ prá ǀ ita ǀ kuśikāḥ ǀ cetáyadhvam ǀ áśvam ǀ rāyé ǀ prá ǀ muñcata ǀ su-dā́saḥ ǀ
    rā́jā ǀ vṛtrám ǀ jaṅghanat ǀ prā́k ǀ ápāk ǀ údak ǀ átha ǀ yajāte ǀ váre ǀ ā́ ǀ pṛthivyā́ḥ ǁ

    upa ǀ pra ǀ ita ǀ kuśikāḥ ǀ cetayadhvam ǀ aśvam ǀ rāye ǀ pra ǀ muñcata ǀ su-dāsaḥ ǀ
    rājā ǀ vṛtram ǀ jaṅghanat ǀ prāk ǀ apāk ǀ udak ǀ atha ǀ yajāte ǀ vare ǀ ā ǀ pṛthivyāḥ ǁ

    3.53.11 Aṣṭaka 3.3.21.1Anuvāka 3.4.110Interpretations

12. Ṛk 12

    य इ॒मे रोद॑सी उ॒भे अ॒हमिंद्र॒मतु॑ष्टवं ।
    वि॒श्वामि॑त्रस्य रक्षति॒ ब्रह्मे॒दं भार॑तं॒ जनं॑ ॥

    य इमे रोदसी उभे अहम् इन्द्रम् अतुष्टवम् |
    विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदम् भारतं जनम् ||

    yá imé ródasī ubhé ahámíndramátuṣṭavam ǀ
    viśvā́mitrasya rakṣati bráhmedám bhā́ratam jánam ǁ

    ya ime rodasī ubhe aham indram atuṣṭavam |
    viśvāmitrasya rakṣati brahmedam bhārataṃ janam ||

    यः । इ॒मे इति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । अ॒हम् । इन्द्र॑म् । अतु॑स्तवम् ।
    वि॒श्वामि॑त्रस्य । र॒क्ष॒ति॒ । ब्रह्म॑ । इ॒दम् । भार॑तम् । जन॑म् ॥

    यः । इमे इति । रोदसी इति । उभे इति । अहम् । इन्द्रम् । अतुस्तवम् ।
    विश्वामित्रस्य । रक्षति । ब्रह्म । इदम् । भारतम् । जनम् ॥

    yáḥ ǀ imé íti ǀ ródasī íti ǀ ubhé íti ǀ ahám ǀ índram ǀ átustavam ǀ
    viśvā́mitrasya ǀ rakṣati ǀ bráhma ǀ idám ǀ bhā́ratam ǀ jánam ǁ

    yaḥ ǀ ime iti ǀ rodasī iti ǀ ubhe iti ǀ aham ǀ indram ǀ atustavam ǀ
    viśvāmitrasya ǀ rakṣati ǀ brahma ǀ idam ǀ bhāratam ǀ janam ǁ

    3.53.12 Aṣṭaka 3.3.21.2Anuvāka 3.4.111Interpretations

13. Ṛk 13

    वि॒श्वामि॑त्रा अरासत॒ ब्रह्मेंद्रा॑य व॒ज्रिणे॑ ।
    कर॒दिन्नः॑ सु॒राध॑सः ॥

    विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे |
    करद् इन् नः सुराधसः ||

    viśvā́mitrā arāsata bráhméndrāya vajríṇe ǀ
    káradínnaḥ surā́dhasaḥ ǁ

    viśvāmitrā arāsata brahmendrāya vajriṇe |
    karad in naḥ surādhasaḥ ||

    वि॒श्वामि॑त्राः । अ॒रा॒स॒त॒ । ब्रह्म॑ । इन्द्रा॑य । व॒ज्रिणे॑ ।
    कर॑त् । इत् । नः॒ । सु॒ऽराध॑सः ॥

    विश्वामित्राः । अरासत । ब्रह्म । इन्द्राय । वज्रिणे ।
    करत् । इत् । नः । सुऽराधसः ॥

    viśvā́mitrāḥ ǀ arāsata ǀ bráhma ǀ índrāya ǀ vajríṇe ǀ
    kárat ǀ ít ǀ naḥ ǀ su-rā́dhasaḥ ǁ

    viśvāmitrāḥ ǀ arāsata ǀ brahma ǀ indrāya ǀ vajriṇe ǀ
    karat ǀ it ǀ naḥ ǀ su-rādhasaḥ ǁ

    3.53.13 Aṣṭaka 3.3.21.3Anuvāka 3.4.112Interpretations

14. Ṛk 14

    किं ते॑ कृण्वंति॒ कीक॑टेषु॒ गावो॒ नाशिरं॑ दु॒ह्रे न त॑पंति घ॒र्मं ।
    आ नो॑ भर॒ प्रम॑गंदस्य॒ वेदो॑ नैचाशा॒खं म॑घवन्रंधया नः ॥

    किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् |
    आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखम् मघवन् रन्धया नः ||

    kím te kṛṇvanti kī́kaṭeṣu gā́vo nā́śíram duhré ná tapanti gharmám ǀ
    ā́ no bhara prámagandasya védo naicāśākhám maghavanrandhayā naḥ ǁ

    kiṃ te kṛṇvanti kīkaṭeṣu gāvo nāśiraṃ duhre na tapanti gharmam |
    ā no bhara pramagandasya vedo naicāśākham maghavan randhayā naḥ ||

    किम् । ते॒ । कृ॒ण्व॒न्ति॒ । कीक॑टेषु । गावः॑ । न । आ॒ऽशिर॑म् । दु॒ह्रे । न । त॒प॒न्ति॒ । घ॒र्मम् ।
    आ । नः॒ । भ॒र॒ । प्रऽम॑गन्दस्य । वेदः॑ । नै॒चा॒ऽशा॒खम् । म॒घ॒ऽव॒न् । र॒न्ध॒य॒ । नः॒ ॥

    किम् । ते । कृण्वन्ति । कीकटेषु । गावः । न । आऽशिरम् । दुह्रे । न । तपन्ति । घर्मम् ।
    आ । नः । भर । प्रऽमगन्दस्य । वेदः । नैचाऽशाखम् । मघऽवन् । रन्धय । नः ॥

    kím ǀ te ǀ kṛṇvanti ǀ kī́kaṭeṣu ǀ gā́vaḥ ǀ ná ǀ ā-śíram ǀ duhré ǀ ná ǀ tapanti ǀ gharmám ǀ
    ā́ ǀ naḥ ǀ bhara ǀ prá-magandasya ǀ védaḥ ǀ naicā-śākhám ǀ magha-van ǀ randhaya ǀ naḥ ǁ

    kim ǀ te ǀ kṛṇvanti ǀ kīkaṭeṣu ǀ gāvaḥ ǀ na ǀ ā-śiram ǀ duhre ǀ na ǀ tapanti ǀ gharmam ǀ
    ā ǀ naḥ ǀ bhara ǀ pra-magandasya ǀ vedaḥ ǀ naicā-śākham ǀ magha-van ǀ randhaya ǀ naḥ ǁ

    3.53.14 Aṣṭaka 3.3.21.4Anuvāka 3.4.113Interpretations

15. Ṛk 15

    स॒स॒र्प॒रीरम॑तिं॒ बाध॑माना बृ॒हन्मि॑माय ज॒मद॑ग्निदत्ता ।
    आ सूर्य॑स्य दुहि॒ता त॑तान॒ श्रवो॑ दे॒वेष्व॒मृत॑मजु॒र्यं ॥

    ससर्परीर् अमतिम् बाधमाना बृहन् मिमाय जमदग्निदत्ता |
    आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्व् अमृतम् अजुर्यम् ||

    sasarparī́rámatim bā́dhamānā bṛhánmimāya jamádagnidattā ǀ
    ā́ sū́ryasya duhitā́ tatāna śrávo devéṣvamṛ́tamajuryám ǁ

    sasarparīr amatim bādhamānā bṛhan mimāya jamadagnidattā |
    ā sūryasya duhitā tatāna śravo deveṣv amṛtam ajuryam ||

    स॒स॒र्प॒रीः । अम॑तिम् । बाध॑माना । बृ॒हत् । मि॒मा॒य॒ । ज॒मद॑ग्निऽदत्ता ।
    आ । सूर्य॑स्य । दु॒हि॒ता । त॒ता॒न॒ । श्रवः॑ । दे॒वेषु॑ । अ॒मृत॑म् । अ॒जु॒र्यम् ॥

    ससर्परीः । अमतिम् । बाधमाना । बृहत् । मिमाय । जमदग्निऽदत्ता ।
    आ । सूर्यस्य । दुहिता । ततान । श्रवः । देवेषु । अमृतम् । अजुर्यम् ॥

    sasarparī́ḥ ǀ ámatim ǀ bā́dhamānā ǀ bṛhát ǀ mimāya ǀ jamádagni-dattā ǀ
    ā́ ǀ sū́ryasya ǀ duhitā́ ǀ tatāna ǀ śrávaḥ ǀ devéṣu ǀ amṛ́tam ǀ ajuryám ǁ

    sasarparīḥ ǀ amatim ǀ bādhamānā ǀ bṛhat ǀ mimāya ǀ jamadagni-dattā ǀ
    ā ǀ sūryasya ǀ duhitā ǀ tatāna ǀ śravaḥ ǀ deveṣu ǀ amṛtam ǀ ajuryam ǁ

    3.53.15 Aṣṭaka 3.3.21.5Anuvāka 3.4.114Interpretations

16. Ṛk 16

    स॒स॒र्प॒रीर॑भर॒त्तूय॑मे॒भ्योऽधि॒ श्रवः॒ पांच॑जन्यासु कृ॒ष्टिषु॑ ।
    सा प॒क्ष्या॒३॒॑ नव्य॒मायु॒र्दधा॑ना॒ यां मे॑ पलस्तिजमद॒ग्नयो॑ द॒दुः ॥

    ससर्परीर् अभरत् तूयम् एभ्यो ऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु |
    सा पक्ष्या नव्यम् आयुर् दधाना याम् मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ||

    sasarparī́rabharattū́yamebhyó’dhi śrávaḥ pā́ñcajanyāsu kṛṣṭíṣu ǀ
    sā́ pakṣyā́ návyamā́yurdádhānā yā́m me palastijamadagnáyo dadúḥ ǁ

    sasarparīr abharat tūyam ebhyo 'dhi śravaḥ pāñcajanyāsu kṛṣṭiṣu |
    sā pakṣyā navyam āyur dadhānā yām me palastijamadagnayo daduḥ ||

    स॒स॒र्प॒रीः । अ॒भ॒र॒त् । तूय॑म् । ए॒भ्यः॒ । अधि॑ । श्रवः॑ । पाञ्च॑ऽजन्यासु । कृ॒ष्टिषु॑ ।
    सा । प॒क्ष्या॑ । नव्य॑म् । आयुः॑ । दधा॑ना । याम् । मे॒ । प॒ल॒स्ति॒ऽज॒म॒द॒ग्नयः॑ । द॒दुः ॥

    ससर्परीः । अभरत् । तूयम् । एभ्यः । अधि । श्रवः । पाञ्चऽजन्यासु । कृष्टिषु ।
    सा । पक्ष्या । नव्यम् । आयुः । दधाना । याम् । मे । पलस्तिऽजमदग्नयः । ददुः ॥

    sasarparī́ḥ ǀ abharat ǀ tū́yam ǀ ebhyaḥ ǀ ádhi ǀ śrávaḥ ǀ pā́ñca-janyāsu ǀ kṛṣṭíṣu ǀ
    sā́ ǀ pakṣyā́ ǀ návyam ǀ ā́yuḥ ǀ dádhānā ǀ yā́m ǀ me ǀ palasti-jamadagnáyaḥ ǀ dadúḥ ǁ

    sasarparīḥ ǀ abharat ǀ tūyam ǀ ebhyaḥ ǀ adhi ǀ śravaḥ ǀ pāñca-janyāsu ǀ kṛṣṭiṣu ǀ
    sā ǀ pakṣyā ǀ navyam ǀ āyuḥ ǀ dadhānā ǀ yām ǀ me ǀ palasti-jamadagnayaḥ ǀ daduḥ ǁ

    3.53.16 Aṣṭaka 3.3.22.1Anuvāka 3.4.115Interpretations

17. Ṛk 17

    स्थि॒रौ गावौ॑ भवतां वी॒ळुरक्षो॒ मेषा वि व॑र्हि॒ मा यु॒गं वि शा॑रि ।
    इंद्रः॑ पात॒ल्ये॑ ददतां॒ शरी॑तो॒ररि॑ष्टनेमे अ॒भि नः॑ सचस्व ॥

    स्थिरौ गावौ भवतां वीऌउर् अक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि |
    इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोर् अरिष्टनेमे अभि नः सचस्व ||

    sthiráu gā́vau bhavatām vīḷúrákṣo méṣā́ ví varhi mā́ yugám ví śāri ǀ
    índraḥ pātalyé dadatām śárītoráriṣṭaneme abhí naḥ sacasva ǁ

    sthirau gāvau bhavatāṃ vīḷur akṣo meṣā vi varhi mā yugaṃ vi śāri |
    indraḥ pātalye dadatāṃ śarītor ariṣṭaneme abhi naḥ sacasva ||

    स्थि॒रौ । गावौ॑ । भ॒व॒ता॒म् । वी॒ळुः । अक्षः॑ । मा । ई॒षा । वि । व॒र्हि॒ । मा । यु॒गम् । वि । शा॒रि॒ ।
    इन्द्रः॑ । पा॒त॒ल्ये॒३॒॑ इति॑ । द॒द॒ता॒म् । शरी॑तोः । अरि॑ष्टऽनेमे । अ॒भि । नः॒ । स॒च॒स्व॒ ॥

    स्थिरौ । गावौ । भवताम् । वीळुः । अक्षः । मा । ईषा । वि । वर्हि । मा । युगम् । वि । शारि ।
    इन्द्रः । पातल्ये इति । ददताम् । शरीतोः । अरिष्टऽनेमे । अभि । नः । सचस्व ॥

    sthiráu ǀ gā́vau ǀ bhavatām ǀ vīḷúḥ ǀ ákṣaḥ ǀ mā́ ǀ īṣā́ ǀ ví ǀ varhi ǀ mā́ ǀ yugám ǀ ví ǀ śāri ǀ
    índraḥ ǀ pātalyé íti ǀ dadatām ǀ śárītoḥ ǀ áriṣṭa-neme ǀ abhí ǀ naḥ ǀ sacasva ǁ

    sthirau ǀ gāvau ǀ bhavatām ǀ vīḷuḥ ǀ akṣaḥ ǀ mā ǀ īṣā ǀ vi ǀ varhi ǀ mā ǀ yugam ǀ vi ǀ śāri ǀ
    indraḥ ǀ pātalye iti ǀ dadatām ǀ śarītoḥ ǀ ariṣṭa-neme ǀ abhi ǀ naḥ ǀ sacasva ǁ

    3.53.17 Aṣṭaka 3.3.22.2Anuvāka 3.4.116Interpretations

18. Ṛk 18

    बलं॑ धेहि त॒नूषु॑ नो॒ बल॑मिंद्रान॒ळुत्सु॑ नः ।
    बलं॑ तो॒काय॒ तन॑याय जी॒वसे॒ त्वं हि ब॑ल॒दा असि॑ ॥

    बलं धेहि तनूषु नो बलम् इन्द्रानऌउत्सु नः |
    बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ||

    bálam dhehi tanū́ṣu no bálamindrānaḷútsu naḥ ǀ
    bálam tokā́ya tánayāya jīváse tvám hí baladā́ ási ǁ

    balaṃ dhehi tanūṣu no balam indrānaḷutsu naḥ |
    balaṃ tokāya tanayāya jīvase tvaṃ hi baladā asi ||

    बल॑म् । धे॒हि॒ । त॒नूषु॑ । नः॒ । बल॑म् । इ॒न्द्र॒ । अ॒न॒ळुत्ऽसु॑ । नः॒ ।
    बल॑म् । तो॒काय॑ । तन॑याय । जी॒वसे॑ । त्वम् । हि । ब॒ल॒ऽदाः । असि॑ ॥

    बलम् । धेहि । तनूषु । नः । बलम् । इन्द्र । अनळुत्ऽसु । नः ।
    बलम् । तोकाय । तनयाय । जीवसे । त्वम् । हि । बलऽदाः । असि ॥

    bálam ǀ dhehi ǀ tanū́ṣu ǀ naḥ ǀ bálam ǀ indra ǀ anaḷút-su ǀ naḥ ǀ
    bálam ǀ tokā́ya ǀ tánayāya ǀ jīváse ǀ tvám ǀ hí ǀ bala-dā́ḥ ǀ ási ǁ

    balam ǀ dhehi ǀ tanūṣu ǀ naḥ ǀ balam ǀ indra ǀ anaḷut-su ǀ naḥ ǀ
    balam ǀ tokāya ǀ tanayāya ǀ jīvase ǀ tvam ǀ hi ǀ bala-dāḥ ǀ asi ǁ

    3.53.18 Aṣṭaka 3.3.22.3Anuvāka 3.4.117Interpretations

19. Ṛk 19

    अ॒भि व्य॑यस्व खदि॒रस्य॒ सार॒मोजो॑ धेहि स्पंद॒ने शिं॒शपा॑यां ।
    अक्ष॑ वीळो वीळित वी॒ळय॑स्व॒ मा यामा॑द॒स्मादव॑ जीहिपो नः ॥

    अभि व्ययस्व खदिरस्य सारम् ओजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् |
    अक्ष वीऌओ वीऌइत वीऌअयस्व मा यामाद् अस्माद् अव जीहिपो नः ||

    abhí vyayasva khadirásya sā́ramójo dhehi spandané śiṃśápāyām ǀ
    ákṣa vīḷo vīḷita vīḷáyasva mā́ yā́mādasmā́dáva jīhipo naḥ ǁ

    abhi vyayasva khadirasya sāram ojo dhehi spandane śiṃśapāyām |
    akṣa vīḷo vīḷita vīḷayasva mā yāmād asmād ava jīhipo naḥ ||

    अ॒भि । व्य॒य॒स्व॒ । ख॒दि॒रस्य॑ । सार॑म् । ओजः॑ । धे॒हि॒ । स्प॒न्द॒ने । शिं॒शपा॑याम् ।
    अक्ष॑ । वी॒ळो॒ इति॑ । वी॒ळि॒त॒ । वी॒ळय॑स्व । मा । यामा॑त् । अ॒स्मात् । अव॑ । जी॒हि॒पः॒ । नः॒ ॥

    अभि । व्ययस्व । खदिरस्य । सारम् । ओजः । धेहि । स्पन्दने । शिंशपायाम् ।
    अक्ष । वीळो इति । वीळित । वीळयस्व । मा । यामात् । अस्मात् । अव । जीहिपः । नः ॥

    abhí ǀ vyayasva ǀ khadirásya ǀ sā́ram ǀ ójaḥ ǀ dhehi ǀ spandané ǀ śiṃśápāyām ǀ
    ákṣa ǀ vīḷo íti ǀ vīḷita ǀ vīḷáyasva ǀ mā́ ǀ yā́māt ǀ asmā́t ǀ áva ǀ jīhipaḥ ǀ naḥ ǁ

    abhi ǀ vyayasva ǀ khadirasya ǀ sāram ǀ ojaḥ ǀ dhehi ǀ spandane ǀ śiṃśapāyām ǀ
    akṣa ǀ vīḷo iti ǀ vīḷita ǀ vīḷayasva ǀ mā ǀ yāmāt ǀ asmāt ǀ ava ǀ jīhipaḥ ǀ naḥ ǁ

    3.53.19 Aṣṭaka 3.3.22.4Anuvāka 3.4.118Interpretations

20. Ṛk 20

    अ॒यम॒स्मान्वन॒स्पति॒र्मा च॒ हा मा च॑ रीरिषत् ।
    स्व॒स्त्या गृ॒हेभ्य॒ आव॒सा आ वि॒मोच॑नात् ॥

    अयम् अस्मान् वनस्पतिर् मा च हा मा च रीरिषत् |
    स्वस्त्य् आ गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ||

    ayámasmā́nvánaspátirmā́ ca hā́ mā́ ca rīriṣat ǀ
    svastyā́ gṛhébhya ā́vasā́ ā́ vimócanāt ǁ

    ayam asmān vanaspatir mā ca hā mā ca rīriṣat |
    svasty ā gṛhebhya āvasā ā vimocanāt ||

    अ॒यम् । अ॒स्मान् । वन॒स्पतिः॑ । मा । च॒ । हाः । मा । च॒ । रि॒रि॒ष॒त् ।
    स्व॒स्ति । आ । गृ॒हेभ्यः॑ । आ । अ॒व॒सै । आ । वि॒ऽमोच॑नात् ॥

    अयम् । अस्मान् । वनस्पतिः । मा । च । हाः । मा । च । रिरिषत् ।
    स्वस्ति । आ । गृहेभ्यः । आ । अवसै । आ । विऽमोचनात् ॥

    ayám ǀ asmā́n ǀ vánaspátiḥ ǀ mā́ ǀ ca ǀ hā́ḥ ǀ mā́ ǀ ca ǀ ririṣat ǀ
    svastí ǀ ā́ ǀ gṛhébhyaḥ ǀ ā́ ǀ avasái ǀ ā́ ǀ vi-mócanāt ǁ

    ayam ǀ asmān ǀ vanaspatiḥ ǀ mā ǀ ca ǀ hāḥ ǀ mā ǀ ca ǀ ririṣat ǀ
    svasti ǀ ā ǀ gṛhebhyaḥ ǀ ā ǀ avasai ǀ ā ǀ vi-mocanāt ǁ

    3.53.20 Aṣṭaka 3.3.22.5Anuvāka 3.4.119Interpretations

21. Ṛk 21

    इंद्रो॒तिभि॑र्बहु॒लाभि॑र्नो अ॒द्य या॑च्छ्रे॒ष्ठाभि॑र्मघवंछूर जिन्व ।
    यो नो॒ द्वेष्ट्यध॑रः॒ सस्प॑दीष्ट॒ यमु॑ द्वि॒ष्मस्तमु॑ प्रा॒णो ज॑हातु ॥

    इन्द्रोतिभिर् बहुलाभिर् नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर् मघवञ् छूर जिन्व |
    यो नो द्वेष्ट्य् अधरः सस् पदीष्ट यम् उ द्विष्मस् तम् उ प्राणो जहातु ||

    índrotíbhirbahulā́bhirno adyá yācchreṣṭhā́bhirmaghavañchūra jinva ǀ
    yó no dvéṣṭyádharaḥ sáspadīṣṭa yámu dviṣmástámu prāṇó jahātu ǁ

    indrotibhir bahulābhir no adya yācchreṣṭhābhir maghavañ chūra jinva |
    yo no dveṣṭy adharaḥ sas padīṣṭa yam u dviṣmas tam u prāṇo jahātu ||

    इन्द्र॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ । ब॒हु॒लाभिः॑ । नः॒ । अ॒द्य । या॒त्ऽश्रे॒ष्ठाभिः॑ । म॒घ॒ऽव॒न् । शू॒र॒ । जि॒न्व॒ ।
    यः । नः॒ । द्वेष्टि॑ । अध॑रः । सः । प॒दी॒ष्ट॒ । यम् । ऊं॒ इति॑ । द्वि॒ष्मः । तम् । ऊं॒ इति॑ । प्रा॒णः । ज॒हा॒तु॒ ॥

    इन्द्र । ऊतिऽभिः । बहुलाभिः । नः । अद्य । यात्ऽश्रेष्ठाभिः । मघऽवन् । शूर । जिन्व ।
    यः । नः । द्वेष्टि । अधरः । सः । पदीष्ट । यम् । ऊं इति । द्विष्मः । तम् । ऊं इति । प्राणः । जहातु ॥

    índra ǀ ūtí-bhiḥ ǀ bahulā́bhiḥ ǀ naḥ ǀ adyá ǀ yāt-śreṣṭhā́bhiḥ ǀ magha-van ǀ śūra ǀ jinva ǀ
    yáḥ ǀ naḥ ǀ dvéṣṭi ǀ ádharaḥ ǀ sáḥ ǀ padīṣṭa ǀ yám ǀ ūṃ íti ǀ dviṣmáḥ ǀ tám ǀ ūṃ íti ǀ prāṇáḥ ǀ jahātu ǁ

    indra ǀ ūti-bhiḥ ǀ bahulābhiḥ ǀ naḥ ǀ adya ǀ yāt-śreṣṭhābhiḥ ǀ magha-van ǀ śūra ǀ jinva ǀ
    yaḥ ǀ naḥ ǀ dveṣṭi ǀ adharaḥ ǀ saḥ ǀ padīṣṭa ǀ yam ǀ ūṃ iti ǀ dviṣmaḥ ǀ tam ǀ ūṃ iti ǀ prāṇaḥ ǀ jahātu ǁ

    3.53.21 Aṣṭaka 3.3.23.1Anuvāka 3.4.120Interpretations

22. Ṛk 22

    प॒र॒शुं चि॒द्वि त॑पति शिंब॒लं चि॒द्वि वृ॑श्चति ।
    उ॒खा चि॑दिंद्र॒ येषं॑ती॒ प्रय॑स्ता॒ फेन॑मस्यति ॥

    परशुं चिद् वि तपति शिम्बलं चिद् वि वृश्चति |
    उखा चिद् इन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनम् अस्यति ||

    paraśúm cidví tapati śimbalám cidví vṛścati ǀ
    ukhā́ cidindra yéṣantī práyastā phénamasyati ǁ

    paraśuṃ cid vi tapati śimbalaṃ cid vi vṛścati |
    ukhā cid indra yeṣantī prayastā phenam asyati ||

    प॒र॒शुम् । चि॒त् । वि । त॒प॒ति॒ । शि॒म्ब॒लम् । चि॒त् । वि । वृ॒श्च॒ति॒ ।
    उ॒खा । चि॒त् । इ॒न्द्र॒ । येष॑न्ती । प्रऽय॑स्ता । फेन॑म् । अ॒स्य॒ति॒ ॥

    परशुम् । चित् । वि । तपति । शिम्बलम् । चित् । वि । वृश्चति ।
    उखा । चित् । इन्द्र । येषन्ती । प्रऽयस्ता । फेनम् । अस्यति ॥

    paraśúm ǀ cit ǀ ví ǀ tapati ǀ śimbalám ǀ cit ǀ ví ǀ vṛścati ǀ
    ukhā́ ǀ cit ǀ indra ǀ yéṣantī ǀ prá-yastā ǀ phénam ǀ asyati ǁ

    paraśum ǀ cit ǀ vi ǀ tapati ǀ śimbalam ǀ cit ǀ vi ǀ vṛścati ǀ
    ukhā ǀ cit ǀ indra ǀ yeṣantī ǀ pra-yastā ǀ phenam ǀ asyati ǁ

    3.53.22 Aṣṭaka 3.3.23.2Anuvāka 3.4.121Interpretations

23. Ṛk 23

    न साय॑कस्य चिकिते जनासो लो॒धं न॑यंति॒ पशु॒ मन्य॑मानाः ।
    नावा॑जिनं वा॒जिना॑ हासयंति॒ न ग॑र्द॒भं पु॒रो अश्वा॑न्नयंति ॥

    न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः |
    नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभम् पुरो अश्वान् नयन्ति ||

    ná sā́yakasya cikite janāso lodhám nayanti páśu mányamānāḥ ǀ
    nā́vājinam vājínā hāsayanti ná gardabhám puró áśvānnayanti ǁ

    na sāyakasya cikite janāso lodhaṃ nayanti paśu manyamānāḥ |
    nāvājinaṃ vājinā hāsayanti na gardabham puro aśvān nayanti ||

    न । साय॑कस्य । चि॒कि॒ते॒ । ज॒ना॒सः॒ । लो॒धम् । न॒य॒न्ति॒ । पशु॑ । मन्य॑मानाः ।
    न । अवा॑जिनम् । वा॒जिना॑ । हा॒स॒य॒न्ति॒ । न । ग॒र्द॒भम् । पु॒रः । अश्वा॑त् । न॒य॒न्ति॒ ॥

    न । सायकस्य । चिकिते । जनासः । लोधम् । नयन्ति । पशु । मन्यमानाः ।
    न । अवाजिनम् । वाजिना । हासयन्ति । न । गर्दभम् । पुरः । अश्वात् । नयन्ति ॥

    ná ǀ sā́yakasya ǀ cikite ǀ janāsaḥ ǀ lodhám ǀ nayanti ǀ páśu ǀ mányamānāḥ ǀ
    ná ǀ ávājinam ǀ vājínā ǀ hāsayanti ǀ ná ǀ gardabhám ǀ puráḥ ǀ áśvāt ǀ nayanti ǁ

    na ǀ sāyakasya ǀ cikite ǀ janāsaḥ ǀ lodham ǀ nayanti ǀ paśu ǀ manyamānāḥ ǀ
    na ǀ avājinam ǀ vājinā ǀ hāsayanti ǀ na ǀ gardabham ǀ puraḥ ǀ aśvāt ǀ nayanti ǁ

    3.53.23 Aṣṭaka 3.3.23.3Anuvāka 3.4.122Interpretations

24. Ṛk 24

    इ॒म इं॑द्र भर॒तस्य॑ पु॒त्रा अ॑पपि॒त्वं चि॑कितु॒र्न प्र॑पि॒त्वं ।
    हि॒न्वंत्यश्व॒मर॑णं॒ न नित्यं॒ ज्या॑वाजं॒ परि॑ णयंत्या॒जौ ॥

    इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर् न प्रपित्वम् |
    हिन्वन्त्य् अश्वम् अरणं न नित्यं ज्यावाजम् परि णयन्त्य् आजौ ||

    imá indra bharatásya putrā́ apapitvám cikiturná prapitvám ǀ
    hinvántyáśvamáraṇam ná nítyam jyā́vājam pári ṇayantyājáu ǁ

    ima indra bharatasya putrā apapitvaṃ cikitur na prapitvam |
    hinvanty aśvam araṇaṃ na nityaṃ jyāvājam pari ṇayanty ājau ||

    इ॒मे । इ॒न्द्र॒ । भ॒र॒तस्य॑ । पु॒त्राः । अ॒प॒ऽपि॒त्वम् । चि॒कि॒तुः॒ । न । प्र॒ऽपि॒त्वम् ।
    हि॒न्वन्ति॑ । अश्व॑म् । अर॑णम् । न । नित्य॑म् । ज्या॒ऽवाज॑म् । परि॑ । न॒य॒न्ति॒ । आ॒जौ ॥

    इमे । इन्द्र । भरतस्य । पुत्राः । अपऽपित्वम् । चिकितुः । न । प्रऽपित्वम् ।
    हिन्वन्ति । अश्वम् । अरणम् । न । नित्यम् । ज्याऽवाजम् । परि । नयन्ति । आजौ ॥

    imé ǀ indra ǀ bharatásya ǀ putrā́ḥ ǀ apa-pitvám ǀ cikituḥ ǀ ná ǀ pra-pitvám ǀ
    hinvánti ǀ áśvam ǀ áraṇam ǀ ná ǀ nítyam ǀ jyā-vā́jam ǀ pári ǀ nayanti ǀ ājáu ǁ

    ime ǀ indra ǀ bharatasya ǀ putrāḥ ǀ apa-pitvam ǀ cikituḥ ǀ na ǀ pra-pitvam ǀ
    hinvanti ǀ aśvam ǀ araṇam ǀ na ǀ nityam ǀ jyā-vājam ǀ pari ǀ nayanti ǀ ājau ǁ

    3.53.24 Aṣṭaka 3.3.23.4Anuvāka 3.4.123Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.