छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 1, 2

2 of 153 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

देवासुरा ह वै यत्र संयेतिरे । (१।१)

devāsurā ha vai yatra saṃyetire |

1.2१.२

उभये प्राजापत्यास् तद्ध देवा उद्गीथम् आजह्रुर् अनेनैनान् अभिभविष्याम इति ॥ (१।२)

ubhaye prājāpatyās taddha devā udgītham ājahrur anenainān abhibhaviṣyāma iti ||

2.1२.१

ते ह नासिक्यं प्राणम् उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (२।१)

te ha nāsikyaṃ prāṇam udgītham upāsāṃcakrire |

2.2२.२

तं ह असुराः पाप्मना विविधुः । (२।२)

taṃ ha asurāḥ pāpmanā vividhuḥ |

2.3२.३

तस्मात् तेनोभयं जिघ्रति सुरभि च दुर्गन्धि च । (२।३)

tasmāt tenobhayaṃ jighrati surabhi ca durgandhi ca |

2.4२.४

पाप्मना ह्य् एष विद्धः ॥ (२।४)

pāpmanā hy eṣa viddhaḥ ||

3.1३.१

अथ ह वाचम् उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (३।१)

atha ha vācam udgītham upāsāṃcakrire |

3.2३.२

तां हासुराः पाप्मना विविधुः । (३।२)

tāṃ hāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ |

3.3३.३

तस्मात् तयोभयं वदति सत्यं चानृतं च । (३।३)

tasmāt tayobhayaṃ vadati satyaṃ cānṛtaṃ ca |

3.4३.४

पाप्मना ह्य् एषा विद्धा ॥ (३।४)

pāpmanā hy eṣā viddhā ||

4.1४.१

अथ ह चक्षुर् उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (४।१)

atha ha cakṣur udgītham upāsāṃcakrire |

4.2४.२

तद्धासुराः पाप्मना विविधुः । (४।२)

taddhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ |

4.3४.३

तस्मात् तेनोभयं पश्यति दर्शनीयं चादर्शनीयं च । (४।३)

tasmāt tenobhayaṃ paśyati darśanīyaṃ cādarśanīyaṃ ca |

4.4४.४

पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम् ॥ (४।४)

pāpmanā hy etad viddham ||

5.1५.१

अथ ह श्रोत्रम् उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (५।१)

atha ha śrotram udgītham upāsāṃcakrire |

5.2५.२

तद्धासुराः पाप्मना विविधुः । (५।२)

taddhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ |

5.3५.३

तस्मात् तेनोभयं शृणोति श्रवणीयं चाश्रवणीयं च । (५।३)

tasmāt tenobhayaṃ śṛṇoti śravaṇīyaṃ cāśravaṇīyaṃ ca |

5.4५.४

पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम् ॥ (५।४)

pāpmanā hy etad viddham ||

6.1६.१

अथ ह मन उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (६।१)

atha ha mana udgītham upāsāṃcakrire |

6.2६.२

तद्धासुराः पाप्मना विविधुः । (६।२)

taddhāsurāḥ pāpmanā vividhuḥ |

6.3६.३

तस्मात् तेनोभयं संकल्पयते संकल्पनीयं च । (६।३)

tasmāt tenobhayaṃ saṃkalpayate saṃkalpanīyaṃ ca |

6.4६.४

पाप्मना ह्य् एतद् विद्धम् ॥ (६।४)

pāpmanā hy etad viddham ||

7.1७.१

अथ ह य एवायं मुख्यः प्राणस् तम् उद्गीथम् उपासांचक्रिरे । (७।१)

atha ha ya evāyaṃ mukhyaḥ prāṇas tam udgītham upāsāṃcakrire |

7.2७.२

तं हासुरा ऋत्वा विदध्वंसुर् यथाश्मानम् आखणम् ऋत्वा विध्वंसेतैवम् ॥ (७।२)

taṃ hāsurā ṛtvā vidadhvaṃsur yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsetaivam ||

8.1८.१

एवं यथाश्मानम् आखणम् ऋत्वा विध्वंसत एवं हैव स विध्वंसते य एवंविदि पापं कामयते यश् चैनम् अभिदासति । (८।१)

evaṃ yathāśmānam ākhaṇam ṛtvā vidhvaṃsata evaṃ haiva sa vidhvaṃsate ya evaṃvidi pāpaṃ kāmayate yaś cainam abhidāsati |

8.2८.२

स एषो ऽश्माखणः ॥ (८।२)

sa eṣo 'śmākhaṇaḥ ||

9.1९.१

नैवैतेन सुरभि न दुर्गन्धि विजानाति । (९।१)

naivaitena surabhi na durgandhi vijānāti |

9.2९.२

अपहतपाप्मा ह्य् एषः । (९।२)

apahatapāpmā hy eṣaḥ |

9.3९.३

तेन यद् अश्नाति यत् पिबति तेनेतरान् प्राणान् अवति । (९।३)

tena yad aśnāti yat pibati tenetarān prāṇān avati |

9.4९.४

एतम् उ एवान्ततो ऽवित्त्वोत्क्रामति । (९।४)

etam u evāntato 'vittvotkrāmati |

9.5९.५

व्याददात्य् एवान्तत इति ॥ (९।५)

vyādadāty evāntata iti ||

10.1१०.१

तं हाङ्गिरा उद्गीथम् उपासांचक्रे । (१०।१)

taṃ hāṅgirā udgītham upāsāṃcakre |

10.2१०.२

एतम् उ एवाङ्गिरसं मन्यन्ते ऽङ्गानां यद् रसः ॥ (१०।२)

etam u evāṅgirasaṃ manyante 'ṅgānāṃ yad rasaḥ ||

11.1११.१

तेन तं ह बृहस्पतिर् उद्गीथम् उपासांचक्रे । (११।१)

tena taṃ ha bṛhaspatir udgītham upāsāṃcakre |

11.2११.२

एतम् उ एव बृहस्पतिं मन्यन्ते । (११।२)

etam u eva bṛhaspatiṃ manyante |

11.3११.३

वाग्घि बृहती तस्या एष पतिः ॥ (११।३)

vāgghi bṛhatī tasyā eṣa patiḥ ||

12.1१२.१

तेन तं हायास्य उद्गीथम् उपासांचक्रे । (१२।१)

tena taṃ hāyāsya udgītham upāsāṃcakre |

12.2१२.२

एतम् उ एवायास्यं मन्यन्ते । (१२।२)

etam u evāyāsyaṃ manyante |

12.3१२.३

आस्याद् यद् अयते ॥ (१२।३)

āsyād yad ayate ||

13.1१३.१

तेन तं ह बको दाल्भ्यो विदांचकार । (१३।१)

tena taṃ ha bako dālbhyo vidāṃcakāra |

13.2१३.२

स ह नैमिषीयानाम् उद्गाता बभूव । (१३।२)

sa ha naimiṣīyānām udgātā babhūva |

13.3१३.३

स ह स्मैभ्यः कामान् आगायति ॥ (१३।३)

sa ha smaibhyaḥ kāmān āgāyati ||

14.1१४.१

आगाता ह वै कामानां भवति य एतद् एवं विद्वान् अक्षरम् उद्गीथम् उपास्ते । (१४।१)

āgātā ha vai kāmānāṃ bhavati ya etad evaṃ vidvān akṣaram udgītham upāste |

14.2१४.२

इत्य् अध्यात्मम् ॥ (१४।२)

ity adhyātmam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 1, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit