छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 8, 12

150 of 153 · 23 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मघवन् मर्त्यं वा इदं शरीरम् आत्तं मृत्युना । (१।१)

maghavan martyaṃ vā idaṃ śarīram āttaṃ mṛtyunā |

1.2१.२

तद् अस्यामृतस्याशरीरस्यात्मनो ऽधिष्ठानम् । (१।२)

tad asyāmṛtasyāśarīrasyātmano 'dhiṣṭhānam |

1.3१.३

आत्तो वै सशरीरः प्रियाप्रियाभ्याम् । (१।३)

ātto vai saśarīraḥ priyāpriyābhyām |

1.4१.४

न वै सशरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोर् अपहतिर् अस्ति । (१।४)

na vai saśarīrasya sataḥ priyāpriyayor apahatir asti |

1.5१.५

अशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः ॥ (१।५)

aśarīraṃ vāva santaṃ na priyāpriye spṛśataḥ ||

2.1२.१

अशरीरो वायुः । (२।१)

aśarīro vāyuḥ |

2.2२.२

अभ्रं विद्युत् स्तनयित्नुर् अशरीराण्य् एतानि । (२।२)

abhraṃ vidyut stanayitnur aśarīrāṇy etāni |

2.3२.३

तद् यथैतान्य् अमुष्माद् आकाशात् समुत्थाय परं ज्योतिर् उपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यन्ते ॥ (२।३)

tad yathaitāny amuṣmād ākāśāt samutthāya paraṃ jyotir upasaṃpadya svena rūpeṇābhiniṣpadyante ||

3.1३.१

एवम् एवैष संप्रसादो ऽस्माच्छरीरात् समुत्थाय परं ज्योतिर् उपसंपद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यते । (३।१)

evam evaiṣa saṃprasādo 'smāccharīrāt samutthāya paraṃ jyotir upasaṃpadya svena rūpeṇābhiniṣpadyate |

3.2३.२

स उत्तमपुरुषः । (३।२)

sa uttamapuruṣaḥ |

3.3३.३

स तत्र पर्येति जक्षत् क्रीडन् रममाणः स्त्रीभिर् वा यानैर् वा ज्ञातिभिर् वा नोपजनं स्मरन्न् इदं शरीरम् । (३।३)

sa tatra paryeti jakṣat krīḍan ramamāṇaḥ strībhir vā yānair vā jñātibhir vā nopajanaṃ smarann idaṃ śarīram |

3.4३.४

स यथा प्रयोग्य आचरणे युक्त एवम् एवायम् अस्मिञ्छरीरे प्राणो युक्तः ॥ (३।४)

sa yathā prayogya ācaraṇe yukta evam evāyam asmiñcharīre prāṇo yuktaḥ ||

4.1४.१

अथ यत्रैतद् आकाशम् अनुविषण्णं चक्षुः स चाक्षुषः पुरुषो दर्शनाय चक्षुः । (४।१)

atha yatraitad ākāśam anuviṣaṇṇaṃ cakṣuḥ sa cākṣuṣaḥ puruṣo darśanāya cakṣuḥ |

4.2४.२

अथ यो वेदेदं जिघ्राणीति स आत्मा गन्धाय घ्राणम् । (४।२)

atha yo vededaṃ jighrāṇīti sa ātmā gandhāya ghrāṇam |

4.3४.३

अथ यो वेदेदम् अभिव्याहराणीति स आत्मा अभिव्याहाराय वाक् । (४।३)

atha yo vededam abhivyāharāṇīti sa ātmā abhivyāhārāya vāk |

4.4४.४

अथ यो वेदेदं शृण्वानीति स आत्मा श्रवणाय श्रोत्रम् ॥ (४।४)

atha yo vededaṃ śṛṇvānīti sa ātmā śravaṇāya śrotram ||

5.1५.१

अथ यो वेदेदं मन्वानीति स आत्मा । (५।१)

atha yo vededaṃ manvānīti sa ātmā |

5.2५.२

मनो ऽस्य दैवं चक्षुः । (५।२)

mano 'sya daivaṃ cakṣuḥ |

5.3५.३

स वा एष एतेन दैवेन चक्षुषा मनसैतान् कामान् पश्यन् रमते य एते ब्रह्मलोके ॥ (५।३)

sa vā eṣa etena daivena cakṣuṣā manasaitān kāmān paśyan ramate ya ete brahmaloke ||

6.1६.१

तं वा एतं देवा आत्मानम् उपासते । (६।१)

taṃ vā etaṃ devā ātmānam upāsate |

6.2६.२

तस्मात् तेषां सर्वे च लोका आत्ताः सर्वे च कामाः । (६।२)

tasmāt teṣāṃ sarve ca lokā āttāḥ sarve ca kāmāḥ |

6.3६.३

स सर्वांश् च लोकान् आप्नोति सर्वांश् च कामान् यस् तम् आत्मानम् अनुविद्य विजानाति । (६।३)

sa sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān yas tam ātmānam anuvidya vijānāti |

6.4६.४

इति ह प्रजापतिर् उवाच प्रजापतिर् उवाच ॥ (६।४)

iti ha prajāpatir uvāca prajāpatir uvāca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 8, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit