छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 8, 1

139 of 153 · 18 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ यद् इदम् अस्मिन् ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरो ऽस्मिन्न् अन्तराकाशः । (१।१)

atha yad idam asmin brahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma daharo 'sminn antarākāśaḥ |

1.2१.२

तस्मिन् यद् अन्तस् तद् अन्वेष्टव्यं तद् वाव विजिज्ञासितव्यम् इति ॥ (१।२)

tasmin yad antas tad anveṣṭavyaṃ tad vāva vijijñāsitavyam iti ||

2.1२.१

तं चेद् ब्रूयुर् यद् इदम् अस्मिन् ब्रह्मपुरे दहरं पुण्डरीकं वेश्म दहरो ऽस्मिन्न् अन्तराकाशः किं तद् अत्र विद्यते यद् अन्वेष्टव्यं यद् वाव विजिज्ञासितव्यम् इति । (२।१)

taṃ ced brūyur yad idam asmin brahmapure daharaṃ puṇḍarīkaṃ veśma daharo 'sminn antarākāśaḥ kiṃ tad atra vidyate yad anveṣṭavyaṃ yad vāva vijijñāsitavyam iti |

2.2२.२

स ब्रूयात् ॥ (२।२)

sa brūyāt ||

3.1३.१

यावान् वा अयम् आकाशस् तावान् एषो ऽन्तर्हृदय आकाशः । (३।१)

yāvān vā ayam ākāśas tāvān eṣo 'ntarhṛdaya ākāśaḥ |

3.2३.२

उभे ऽस्मिन् द्यावापृथिवी अन्तर् एव समाहिते । (३।२)

ubhe 'smin dyāvāpṛthivī antar eva samāhite |

3.3३.३

उभाव् अग्निश् च वायुश् च सूर्याचन्द्रमसाव् उभौ विद्युन् नक्षत्राणि । (३।३)

ubhāv agniś ca vāyuś ca sūryācandramasāv ubhau vidyun nakṣatrāṇi |

3.4३.४

यच् चास्येहास्ति यच् च नास्ति सर्वं तद् अस्मिन् समाहितम् इति ॥ (३।४)

yac cāsyehāsti yac ca nāsti sarvaṃ tad asmin samāhitam iti ||

4.1४.१

तं चेद् ब्रूयुर् अस्मिंश् चेदं ब्रह्मपुरे सर्वं समाहितं सर्वाणि च भूतानि सर्वे च कामा यद् एनज् जरा वाप्नोति प्रध्वंसते वा किं ततो ऽतिशिष्यत इति ॥ (४।१)

taṃ ced brūyur asmiṃś cedaṃ brahmapure sarvaṃ samāhitaṃ sarvāṇi ca bhūtāni sarve ca kāmā yad enaj jarā vāpnoti pradhvaṃsate vā kiṃ tato 'tiśiṣyata iti ||

5.1५.१

स ब्रूयात् । (५।१)

sa brūyāt |

5.2५.२

नास्य जरयैतज् जीर्यति न वधेनास्य हन्यते । (५।२)

nāsya jarayaitaj jīryati na vadhenāsya hanyate |

5.3५.३

एतत् सत्यं ब्रह्मपुरम् अस्मिन् कामाः समाहिताः । (५।३)

etat satyaṃ brahmapuram asmin kāmāḥ samāhitāḥ |

5.4५.४

एष आत्मापहतपाप्मा विजरो विमृत्युर् विशोको विजिघत्सो ऽपिपासः सत्यकामः सत्यसंकल्पः । (५।४)

eṣa ātmāpahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ |

5.5५.५

यथा ह्य् एवेह प्रजा अन्वाविशन्ति यथानुशासनम् । (५।५)

yathā hy eveha prajā anvāviśanti yathānuśāsanam |

5.6५.६

यं यम् अन्तम् अभिकामा भवन्ति यं जनपदं यं क्षेत्रभागं तं तम् एवोपजीवन्ति ॥ (५।६)

yaṃ yam antam abhikāmā bhavanti yaṃ janapadaṃ yaṃ kṣetrabhāgaṃ taṃ tam evopajīvanti ||

6.1६.१

तद् यथेह कर्मजितो लोकः क्षीयत एवम् एवामुत्र पुण्यजितो लोकः क्षीयते । (६।१)

tad yatheha karmajito lokaḥ kṣīyata evam evāmutra puṇyajito lokaḥ kṣīyate |

6.2६.२

तद् य इहात्मानम् अननुविद्य व्रजन्त्य् एतांश् च सत्यान् कामांस् तेषां सर्वेषु लोकेष्व् अकामचारो भवति । (६।२)

tad ya ihātmānam ananuvidya vrajanty etāṃś ca satyān kāmāṃs teṣāṃ sarveṣu lokeṣv akāmacāro bhavati |

6.3६.३

अथ य इहात्मानम् अनिवुद्य व्रजन्त्य् एतंश् च सत्यान् कामांस् तेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति ॥ (६।३)

atha ya ihātmānam anivudya vrajanty etaṃś ca satyān kāmāṃs teṣāṃ sarveṣu lokeṣu kāmacāro bhavati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 8, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit