छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 6, 8

105 of 153 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उद्दालको हारुणिः श्वेतकेतुं पुत्रम् उवाच स्वप्नान्तं मे सोम्य विजानीहीति । (१।१)

uddālako hāruṇiḥ śvetaketuṃ putram uvāca svapnāntaṃ me somya vijānīhīti |

1.2१.२

यत्रैतत् पुरुषः स्वपिति नाम सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति । (१।२)

yatraitat puruṣaḥ svapiti nāma satā somya tadā sampanno bhavati |

1.3१.३

स्वम् अपीतो भवति । (१।३)

svam apīto bhavati |

1.4१.४

तस्माद् एनं स्वपितीत्य् आचक्षते । (१।४)

tasmād enaṃ svapitīty ācakṣate |

1.5१.५

स्वं ह्य् अपीतो भवति ॥ (१।५)

svaṃ hy apīto bhavati ||

2.1२.१

स यथा शकुनिः सूत्रेण प्रबद्धो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनम् अलब्ध्वा बन्धनम् एवोपश्रयते । (२।१)

sa yathā śakuniḥ sūtreṇa prabaddho diśaṃ diśaṃ patitvānyatrāyatanam alabdhvā bandhanam evopaśrayate |

2.2२.२

एवम् एव खलु सोम्य तन् मनो दिशं दिशं पतित्वान्यत्रायतनम् अलब्ध्वा प्राणम् एवोपश्रयते । (२।२)

evam eva khalu somya tan mano diśaṃ diśaṃ patitvānyatrāyatanam alabdhvā prāṇam evopaśrayate |

2.3२.३

प्राणबन्धनं हि सोम्य मन इति ॥ (२।३)

prāṇabandhanaṃ hi somya mana iti ||

3.1३.१

अशनापिपासे मे सोम्य विजानीहीति । (३।१)

aśanāpipāse me somya vijānīhīti |

3.2३.२

यत्रैतत् पुरुषो ऽशिशिषति नामाप एव तद् अशितं नयन्ते । (३।२)

yatraitat puruṣo 'śiśiṣati nāmāpa eva tad aśitaṃ nayante |

3.3३.३

तद् यथा गोनायो ऽश्वनायः पुरुषनाय इत्य् एवं तद् अप आचक्षते ऽशनायेति । (३।३)

tad yathā gonāyo 'śvanāyaḥ puruṣanāya ity evaṃ tad apa ācakṣate 'śanāyeti |

3.4३.४

तत्रैतच्छुङ्गम् उत्पतितं सोम्य विजानीहि । (३।४)

tatraitacchuṅgam utpatitaṃ somya vijānīhi |

3.5३.५

नेदम् अमूलं भविष्यतीति ॥ (३।५)

nedam amūlaṃ bhaviṣyatīti ||

4.1४.१

तस्य क्व मूलं स्याद् अन्यत्रान्नात् । (४।१)

tasya kva mūlaṃ syād anyatrānnāt |

4.2४.२

एवम् एव खलु सोम्यान्नेन शुङ्गेनापो मूलम् अन्विच्छ । (४।२)

evam eva khalu somyānnena śuṅgenāpo mūlam anviccha |

4.3४.३

अद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलम् अन्विच्छ । (४।३)

adbhiḥ somya śuṅgena tejo mūlam anviccha |

4.4४.४

तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलम् अन्विच्छ । (४।४)

tejasā somya śuṅgena sanmūlam anviccha |

4.5४.५

सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः ॥ (४।५)

sanmūlāḥ somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sadāyatanāḥ satpratiṣṭhāḥ ||

5.1५.१

अथ यत्रैतत् पुरुषः पिपासति नाम तेज एव तत् पीतं नयते । (५।१)

atha yatraitat puruṣaḥ pipāsati nāma teja eva tat pītaṃ nayate |

5.2५.२

तद् यथा गोनायो ऽश्वनायः पुरुषनाय इत्य् एवं तत् तेज आचष्ट उदन्येति । (५।२)

tad yathā gonāyo 'śvanāyaḥ puruṣanāya ity evaṃ tat teja ācaṣṭa udanyeti |

5.3५.३

तत्रैतद् एव शुङ्गम् उत्पतितं सोम्य विजानीहि । (५।३)

tatraitad eva śuṅgam utpatitaṃ somya vijānīhi |

5.4५.४

नेदम् अमूलं भविष्यतीति ॥ (५।४)

nedam amūlaṃ bhaviṣyatīti ||

6.1६.१

तस्य क्व मूलं स्याद् अन्यत्राद्भ्यः । (६।१)

tasya kva mūlaṃ syād anyatrādbhyaḥ |

6.2६.२

अद्भिः सोम्य शुङ्गेन तेजो मूलम् अन्विच्छ । (६।२)

adbhiḥ somya śuṅgena tejo mūlam anviccha |

6.3६.३

तेजसा सोम्य शुङ्गेन सन्मूलम् अन्विच्छ । (६।३)

tejasā somya śuṅgena sanmūlam anviccha |

6.4६.४

सन्मूलाः सोम्येमाः सर्वाः प्रजाः सदायतनाः सत्प्रतिष्ठाः । (६।४)

sanmūlāḥ somyemāḥ sarvāḥ prajāḥ sadāyatanāḥ satpratiṣṭhāḥ |

6.5६.५

यथा नु खलु सोम्येमास् तिस्रो देवताः पुरुषं प्राप्य त्रिवृत् त्रिवृद् एकैका भवति तद् उक्तं पुरस्ताद् एव भवति । (६।५)

yathā nu khalu somyemās tisro devatāḥ puruṣaṃ prāpya trivṛt trivṛd ekaikā bhavati tad uktaṃ purastād eva bhavati |

6.6६.६

अस्य सोम्य पुरुषस्य प्रयतो वाङ् मनसि संपद्यते मनः प्राणे प्राणस् तेजसि तेजः परस्यां देवतायाम् ॥ (६।६)

asya somya puruṣasya prayato vāṅ manasi saṃpadyate manaḥ prāṇe prāṇas tejasi tejaḥ parasyāṃ devatāyām ||

7.1७.१

स य एषो ऽणिमैतद् आत्म्यम् इदं सर्वम् । (७।१)

sa ya eṣo 'ṇimaitad ātmyam idaṃ sarvam |

7.2७.२

तत् सत्यम् । (७।२)

tat satyam |

7.3७.३

स आत्मा । (७।३)

sa ātmā |

7.4७.४

तत् त्वम् असि श्वेतकेतो इति । (७।४)

tat tvam asi śvetaketo iti |

7.5७.५

भूय एव मा भगवान् विज्ञापयत्व् इति । (७।५)

bhūya eva mā bhagavān vijñāpayatv iti |

7.6७.६

तथा सोम्येति होवाच ॥ (७।६)

tathā somyeti hovāca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 6, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit