छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad
ChāUp, 1, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
अपहन्ता ह वै भयस्य तमसो भवति य एवं वेद ॥ (१।५)
apahantā ha vai bhayasya tamaso bhavati ya evaṃ veda ||
स्वर इतीमम् आचक्षते स्वर इति प्रत्यास्वर इत्य् अमुम् । (२।३)
svara itīmam ācakṣate svara iti pratyāsvara ity amum |
तस्माद् वा एतम् इमम् अमुं च उद्गीथम् उपासीत ॥ (२।४)
tasmād vā etam imam amuṃ ca udgītham upāsīta ||
तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन् वाचम् अभिव्याहरति ॥ (३।६)
tasmād aprāṇann anapānan vācam abhivyāharati ||
तस्माद् अप्राणन्न् अनपानन्न् ऋचम् अभिव्याहरति । (४।२)
tasmād aprāṇann anapānann ṛcam abhivyāharati |
अतो यान्य् अन्यानि वीर्यवन्ति कर्माणि यथाग्नेर् मन्थनम् आजेः सरणं दृढस्य धनुष आयमनम् अप्राणन्न् अनपानंस् तानि करोति । (५।१)
ato yāny anyāni vīryavanti karmāṇi yathāgner manthanam ājeḥ saraṇaṃ dṛḍhasya dhanuṣa āyamanam aprāṇann anapānaṃs tāni karoti |
य एतान्य् एवं विद्वान् उद्गीथाक्षराण्य् उपास्त उद्गीथ इति ॥ (७।१२)
ya etāny evaṃ vidvān udgīthākṣarāṇy upāsta udgītha iti ||
येन साम्ना स्तोष्यन् स्यात् तत् सामोपधावेत् ॥ (८।३)
yena sāmnā stoṣyan syāt tat sāmopadhāvet ||
यस्याम् ऋचि ताम् ऋचं यद् आर्षेयं तम् ऋषिं यां देवताम् अभिष्टोष्यन् स्यात् तां देवताम् उपधावेत् ॥ (९।१)
yasyām ṛci tām ṛcaṃ yad ārṣeyaṃ tam ṛṣiṃ yāṃ devatām abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ devatām upadhāvet ||
येन छन्दसा स्तोष्यन् स्यात् तच् छन्द उपधावेत् । (१०।१)
yena chandasā stoṣyan syāt tac chanda upadhāvet |
येन स्तोमेन स्तोष्यमाणः स्यात् तं स्तोमम् उपधावेत् ॥ (१०।२)
yena stomena stoṣyamāṇaḥ syāt taṃ stomam upadhāvet ||
यां दिशम् अभिष्टोष्यन् स्यात् तां दिशम् उपधावेत् ॥ (११।१)
yāṃ diśam abhiṣṭoṣyan syāt tāṃ diśam upadhāvet ||
आत्मानम् अन्तत उपसृत्य स्तुवीत कामं ध्यायन्न् अप्रमत्तः । (१२।१)
ātmānam antata upasṛtya stuvīta kāmaṃ dhyāyann apramattaḥ |
अभ्याशो ह यद् अस्मै स कामः स्मृध्येत यत्कामः स्तुवीतेति यत्कामः स्तुवीतेति ॥ (१२।२)
abhyāśo ha yad asmai sa kāmaḥ smṛdhyeta yatkāmaḥ stuvīteti yatkāmaḥ stuvīteti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.