छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 8, 6

144 of 153 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ या एता हृदयस्य नाड्यस् ताः पिङ्गलस्याणिम्नस् तिष्ठन्ति शुक्लस्य नीलस्य पीतस्य लोहितस्येति । (१।१)

atha yā etā hṛdayasya nāḍyas tāḥ piṅgalasyāṇimnas tiṣṭhanti śuklasya nīlasya pītasya lohitasyeti |

1.2१.२

असौ वादित्यः पिङ्गल एष शुक्ल एष नील एष पीत एष लोहितः ॥ (१।२)

asau vādityaḥ piṅgala eṣa śukla eṣa nīla eṣa pīta eṣa lohitaḥ ||

2.1२.१

तद् यथा महापथ आतत उभौ ग्रामौ गच्छतीमं चामुं चैवम् एवैता आदित्यस्य रश्मय उभौ लोकौ गच्छन्तीमं चामुं च । (२।१)

tad yathā mahāpatha ātata ubhau grāmau gacchatīmaṃ cāmuṃ caivam evaitā ādityasya raśmaya ubhau lokau gacchantīmaṃ cāmuṃ ca |

2.2२.२

अमुष्माद् आदित्यात् प्रतायन्ते ता आसु नाडीषु सृप्ताः । (२।२)

amuṣmād ādityāt pratāyante tā āsu nāḍīṣu sṛptāḥ |

2.3२.३

आभ्यो नाडीभ्यः प्रतायन्ते ते ऽमुष्मिन्न् आदित्ये सृप्ताः ॥ (२।३)

ābhyo nāḍībhyaḥ pratāyante te 'muṣminn āditye sṛptāḥ ||

3.1३.१

तद् यत्रैतत् सुप्तः समस्तः सम्प्रसन्नः स्वप्नं न विजानाति । (३।१)

tad yatraitat suptaḥ samastaḥ samprasannaḥ svapnaṃ na vijānāti |

3.2३.२

आसु तदा नाडीषु सृप्तो भवति । (३।२)

āsu tadā nāḍīṣu sṛpto bhavati |

3.3३.३

तं न कश्चन पाप्मा स्पृशति । (३।३)

taṃ na kaścana pāpmā spṛśati |

3.4३.४

तेजसा हि तदा सम्पन्नो भवति ॥ (३।४)

tejasā hi tadā sampanno bhavati ||

4.1४.१

अथ यत्रैतद् अबलिमानं नीतो भवति । (४।१)

atha yatraitad abalimānaṃ nīto bhavati |

4.2४.२

तम् अभित आसीना आहुर् जानासि मां जानासि माम् इति । (४।२)

tam abhita āsīnā āhur jānāsi māṃ jānāsi mām iti |

4.3४.३

स यावद् अस्माच्छरीराद् अनुत्क्रान्तो भवति । (४।३)

sa yāvad asmāccharīrād anutkrānto bhavati |

4.4४.४

तावज् जानाति ॥ (४।४)

tāvaj jānāti ||

5.1५.१

अथ यत्रैतद् अस्माच्छरीराद् उत्क्रामति । (५।१)

atha yatraitad asmāccharīrād utkrāmati |

5.2५.२

अथैतैर् एव रश्मिभिर् ऊर्ध्वम् आक्रमते । (५।२)

athaitair eva raśmibhir ūrdhvam ākramate |

5.3५.३

स ओम् इति वा होद् वा मीयते । (५।३)

sa om iti vā hod vā mīyate |

5.4५.४

स यावत् क्षिप्येन् मनस् तावद् आदित्यं गच्छति । (५।४)

sa yāvat kṣipyen manas tāvad ādityaṃ gacchati |

5.5५.५

एतद् वै खलु लोकद्वारं विदुषां प्रपदनं निरोधो ऽविदुषाम् ॥ (५।५)

etad vai khalu lokadvāraṃ viduṣāṃ prapadanaṃ nirodho 'viduṣām ||

6.1६.१

तद् एष श्लोकः । (६।१)

tad eṣa ślokaḥ |

6.2६.२

शतं चैका च हृदयस्य नाड्यस् तासां मूर्धानम् अभिनिःसृतैका । (६।२)

śataṃ caikā ca hṛdayasya nāḍyas tāsāṃ mūrdhānam abhiniḥsṛtaikā |

6.3६.३

तयोर्ध्वम् आयन्न् अमृतत्वम् एति विष्वङ्ङ् अन्या उत्क्रमणे भवन्त्य् उत्क्रमणे भवन्ति ॥ (६।३)

tayordhvam āyann amṛtatvam eti viṣvaṅṅ anyā utkramaṇe bhavanty utkramaṇe bhavanti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 8, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit